અક્ષર-પુરુષોત્તમ ઉપાસના અધ્યાય 1
✅ પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો
શ્રીજીમહારાજે “બીજાં સાધનના બળને તજીને એકલું ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ રાખવું” એમ કહી ઉપાસનાનું મહત્ત્વ કેવી રીતે સમજાવ્યું તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
“ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાય જ નહીં” — આ વચન દ્વારા શ્રીજીમહારાજે કયો સિદ્ધાંત સમજાવ્યો તે પ્રસંગ વર્ણવી સમજાવો.
“મૃત્યુ સમય તો સમુદ્ર જેવો છે” — આ વચન દ્વારા ઉપાસનાની આવશ્યકતા કેવી રીતે સમજાવવામાં આવી છે તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ “ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” એમ કહી ઉપાસનાનું મહત્ત્વ કેવી રીતે સમજાવ્યું તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
“ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ હોય તેને મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવી પડે તો પણ...” — આ વચનનો સિદ્ધાંત સમજાવો.
✅ શાસ્ત્રના પ્રમાણ
ઉપાસનાના મહત્ત્વ માટે વચનામૃત ગઢડા પ્રથમ ૫૬નું પ્રમાણ લખો.
“ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાય જ નહીં” — આ બાબતનું વચનામૃતનું પ્રમાણ લખો.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસના જ કામમાં આવે છે — તે માટેનું વચનામૃતનું પ્રમાણ લખો.
“ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” — આ માટેનું સ્વામીની વાતોનું પ્રમાણ લખો.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ લડથડે નહીં — તે માટેનું સ્વામીની વાતોનું પ્રમાણ લખો.
મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવે તો પણ ઉપાસનાવાળો સુખિયો રહે — તે માટેનું પ્રમાણ લખો.
✅ વિષયનું શીર્ષક આપો
ભગવાનની ઉપાસના વિના કોઈ સાધન સિદ્ધ થતું નથી.
ઉપાસના દ્વારા જ આત્મા-બ્રહ્મનું યથાર્થ દર્શન થાય છે.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનારૂપી વહાણ જ જીવને પાર ઉતારે છે.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ ક્યારેય લડથડે નહીં.
ભગવાનના ધામની પ્રાપ્તિ માટે યોગ્ય સમજણ જરૂરી છે.
ભગવાનને સર્વકર્તા, દિવ્ય, સાકાર અને સર્વોપરી સમજવાની આવશ્યકતા.
✅ MCQ
“ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” એવું કોણે કહ્યું?
(અ) મુક્તાનંદ સ્વામી
(બ) ગુણાતીતાનંદ સ્વામી
(ક) ગોપાળાનંદ સ્વામી
(ડ) નિષ્કુળાનંદ સ્વામી
“બીજાં સાધનના બળને તજીને એકલું ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ રાખવું” — આ વચન ક્યાંથી લેવામાં આવ્યું છે?
(અ) વચ. ગ.પ્ર. ૫૬
(બ) વચ. ગ.અં. ૩૬
(ક) સ્વા.વા. ૧/૫૬
(ડ) સ્વા.વા. ૫/૭૦
“મૃત્યુ સમય તો સમુદ્ર જેવો છે” — આ વચન કોણે કહ્યું?
(અ) ગુણાતીતાનંદ સ્વામી
(બ) ભગતજી મહારાજ
(ક) શ્રીજીમહારાજ
(ડ) શાસ્ત્રીજી મહારાજ
ઉપાસના વિના શું દેખાય જ નહીં?
(અ) ધર્મ
(બ) આત્મા બ્રહ્મ
(ક) યોગ
(ડ) વૈરાગ્ય
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં કેટલાં અંગો જણાવવામાં આવ્યાં છે?
(અ) બે
(બ) ત્રણ
(ક) ચાર
(ડ) પાંચ
✅ વિવરણ
ઉપાસનાનું મહત્ત્વ સમજાવો.
શ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના વિષે વિવરણ આપો.
ઉપાસના વિના આત્મજ્ઞાન કેમ શક્ય નથી તે સમજાવો.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનાનું મહત્વ સમજાવો.
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં ચાર અંગોનું વિવરણ આપો.
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરીને પરબ્રહ્મની સેવા કરવાનો અર્થ સમજાવો.
✅ કારણો
ઉપાસના સંપ્રદાયના આશ્રિતો માટે અત્યંત આવશ્યક ગણવામાં આવી છે
મુમુક્ષુઓ વ્રત, તપ, યોગ, યજ્ઞ અને સત્સંગ કરે છે
ઉપાસનાને સૌથી શ્રેષ્ઠ સાધન કહેવામાં આવ્યું છે
ઉપાસના વિના કોઈ વાત સિદ્ધ થતી નથી
ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાતા નથી
શ્રીજીમહારાજે સાંખ્ય અને યોગની વાતને ખોટી કહી
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનારૂપી વહાણનું કામ પડે છે
આત્મનિષ્ઠા અંતસમે કામમાં આવતી નથી
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ ઉપાસનાથી મોક્ષ હોવાનું કહ્યું
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ લડથડતો નથી
ઉપાસનાવાળો મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવે તો પણ સુખિયો રહે છે
ભગવાનને સર્વકર્તા સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સદા દિવ્ય સાકાર સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સર્વોપરી સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સદા પ્રગટ સમજવા જરૂરી છે
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરવો જરૂરી છે
યોગ્ય સમજણ વિના ભગવાનના ધામની પ્રાપ્તિ થતી નથી
✅ સૈદ્ધાંતિક વાક્યો પૂરા કરો
ઉપાસના એ સૌથી ________ અને આવશ્યક સાધન છે.
ઉપાસના વિના કોઈ વાત ________ થતી નથી.
ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ ________ જ નહીં.
અંતકાળે ભગવાનની ________ જ કામમાં આવે છે.
ઉપાસનાથી ________ છે.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ ________ નહીં.
ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ હોય તો જીવ ________ રહે.
ભગવાનને ________, સદા દિવ્ય સાકાર, સર્વોપરી અને સદા પ્રગટ સમજવા.
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરીને ________ ની સેવા કરવી.
યોગ્ય સમજણ વિના ભગવાનના ________ ની પ્રાપ્તિ થતી નથી.
✅ ટૂંકનોંધ
ઉપાસનાનું મહત્ત્વ
શ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના
ઉપાસના વિના આત્મજ્ઞાન અશક્ય
અંતકાળે ઉપાસનાની આવશ્યકતા
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીના ઉપાસના વિષયક વચનો
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં ચાર અંગો
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ
પરબ્રહ્મની સેવા
📘 અક્ષરબ્રહ્મ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી 5-6
ગૃહત્યાગ અને દીક્ષા
કોણ બોલે છે કોને કહે છે?
૧. “આપણે શું કરવા આવ્યા છીએ ને શું થાય છે? આ જગતમાં બ્રહ્મતેજ તો સુકાઈ ગયું છે, હવે ચાલી નીકળો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૨. “તમને સાધુ કરીએ પણ તમે તમારું ઘર બાળીને આવ્યા છો? કે એમ ને એમ રાખીને?”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૩. “જાઓ, બાળીને આવો, પછી સાધુ કરીએ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૪. “સંસારમાં સરસો રહે ને મન મારા પાસ જો...”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૫. “ચિત્તકી વૃત્તિ એક હૈ, ભાવે તહીં લગાઓ...”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૬. “હમણાં ઘેર જાઓ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૭. “મારે ઘેર જવું નથી ને આપની સેવામાં અખંડ રહેવું છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
એક વાક્યમાં જવાબ
૧. મૂળજી ભક્ત ક્યાં પાણી વાળતા હતા?
૨. શ્રીજીમહારાજે મૂળજી ભક્તને ક્યાં દર્શન આપ્યાં?
૩. દર્શન સમયે મહારાજે કયા વસ્ત્રો ધારણ કર્યા હતા?
૪. મૂળજી ભક્ત ક્યાંથી સીધા ગઢડા ગયા?
૫. મહારાજે મૂળજી ભક્તની કઈ રીતે પરીક્ષા કરી?
૬. મૂળજી ભક્તને પાછા બોલાવવા કોને મોકલ્યા?
૭. મૂળજી ભક્તને ઘેર તેડવા કોણ આવ્યું?
૮. મૂળજી ભક્તે ઘેર જવાની શું જવાબ આપ્યો?
૯. મૂળજી ભક્ત કોને સાથે લઈને પાછા આવ્યા?
૧૦. વૈષ્ણવી દીક્ષા ક્યાં આપવામાં આવી?
૧૧. મૂળજી ભક્તને દીક્ષા પછી કયું નામ મળ્યું?
કારણો
૧. મૂળજી ભક્ત કામકાજમાં મન લગાવતા ન હતા.
૨. મૂળજી ભક્ત તરત ગઢડા જવા નીકળી પડ્યા.
૩. મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘર બાળીને આવવાની આજ્ઞા કરી.
૪. મહારાજે ભગુજીને પાછળ મોકલ્યા.
૫. મૂળજી ભક્તે ઘેર જવાની ના પાડી.
૬. મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘેર જવા કહ્યું.
૭. મૂળજી ભક્ત સુંદરજીને સાથે લઈને આવ્યા.
૮. ડભાણમાં મહાન યજ્ઞ કરવામાં આવ્યો.
મુદ્દાસર નોંધ
૧. મૂળજી ભક્તનો ગૃહત્યાગ
૨. મહારાજની પરીક્ષા
૩. ઘર બાળવાની આજ્ઞા
૪. મૂળજી ભક્તનું વૈરાગ્ય
૫. સુંદરજીને સાથે લાવ્યા
૬. ડભાણનો મહાયજ્ઞ
૭. ગુણાતીતાનંદ નામકરણ
પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો
પ્રસંગ: મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘર બાળીને આવવાની આજ્ઞા કરી
સદ્ગુરુ કોણ ?
કોણ બોલે છે કોને કહે છે?
૧. “તમે નીચે કંઈ પાથરીને સૂઓ, નહીં તો કાંકરા વાગશે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૨. “પણ તમે તો નીચે સૂતા છો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૩. “મારે તો મહારાજની આજ્ઞા છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૪. “મહારાજની આજ્ઞા તો બધાયને માટે છે, કલ્યાણનો ખપ મારે પણ રાખવાનો છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૫. “બહુ આગળ વધી જશો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૬. “સ્વામી! એવા સદ્ગુરુ કોણ?”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
૭. “મહારાજ! એવા સદ્ગુરુ તો આપ જ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?
એક વાક્યમાં જવાબ
૧. શરૂઆતમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામી કયા મંડળમાં ફરતા હતા?
૨. જેતલપુરમાં મુક્તાનંદ સ્વામી ક્યાં સૂવા ગયા?
૩. મુક્તાનંદ સ્વામી કેવી જમીન ઉપર સૂતા હતા?
૪. સંવત ૧૮૬૭માં ફૂલદોલનો ઉત્સવ ક્યાં થયો?
૫. ફૂલદોલનો ઉત્સવ કોને ત્યાં થયો?
૬. મહારાજે કયું હોરીનું પદ ગાયું?
૭. “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” કડી વખતે મહારાજે શું કર્યું?
૮. મહારાજે કોને પાસે બોલાવ્યા?
૯. મહારાજે સદ્ગુરુ તરીકે કોનો મહિમા કર્યો?
૧૦. કબીર કોને સદ્ગુરુ સાહેબ કહેતા હતા?
૧૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી કયા સ્વરૂપે પ્રગટ થયા?
કારણો
૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી જમીન ઉપર જ સૂવાની તૈયારી કરતા હતા.
૨. મુક્તાનંદ સ્વામી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી ઉપર રાજી થયા.
૩. મહારાજે રાસ રમતાં અટકી ગયા.
૪. સંતોએ મહારાજને સદ્ગુરુ કહ્યા.
૫. મહારાજે ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા સમજાવ્યો.
૬. સંતોને આશ્ચર્ય થયું.
૭. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા સહેજે સમજાયો નહીં.
મુદ્દાસર નોંધ
૧. મુક્તાનંદ સ્વામી સાથેનો પ્રસંગ
૨. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની આજ્ઞાપાલન ભાવના
૩. સારંગપુરનો ફૂલદોલ ઉત્સવ
૪. “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” પ્રસંગ
૫. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા
૬. અક્ષરબ્રહ્મ સ્વરૂપની ઓળખાણ
પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો
પ્રસંગ: “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” પ્રસંગ
0 comments