અગત્યના અવતરણો

મોતીભાઈનો અલૌકિક પ્રસંગ

૩૭. ગંગા-સાગરના સંગમ

સારંગપુરથી સ્વામીશ્રી, અદાના આમંત્રણથી રાજકોટ પધાર્યા. કૃષ્ણચરણદાસ સ્વામીના મંડળના ભગત ઝીણા ભક્તના સંકલ્પથી અદાશ્રીએ સ્વામીશ્રીને રાજકોટ તેડાવ્યા હતા. કૃષ્ણચરણદાસ સ્વામી, ગુણાતીતાનંદ સ્વામીના કૃપાપાત્ર શિષ્ય સદગુરુ માધવચરણદાસ સ્વામીના શિષ્ય હતા. તેમના મંડળના સાધુઓ સાધુતાના ગુણે યુક્ત હતા. તેમાં પણ ઝીણા ભગત તો જુદા જ તરી આવતા હતા. તેમણે કૃષ્ણજી અદાની પાસે તથા બીજાની પાસે સ્વામીશ્રીનો મહિમા અને તેમનાં કાર્યા વિષે ઘણું સાંભળ્યું હતું. આવા અલૌકિક સંતનાં દર્શન કરવાની તેમને તાલાવેલી જાગી હતી.

સ્વામીશ્રી રાજકોટ પધાર્યા. તેથી તેમની દર્શનની તીવ્ર ઇચ્છા પૂરી થઈ. પ્રથમ દર્શને જ તેમને સ્વામીશ્રી પ્રત્યે અપાર ખેંચાણ થયું. તેમના સ્વરૂપમાં લગની લાગી ગઈ. તેમનાં દર્શનથી તેમણે ઘણી જ તૃપ્તિ અનુભવી.

રાજકોટથી સ્વામીશ્રી સારંગપુર આવ્યા. અહીંના હરિભક્તોએ સ્વામીશ્રીને મંદિર કરવા પ્રાર્થના કરી. દયાળુ સ્વામીશ્રીએ તે પ્રાર્થના સાંભળી. પીઠાખાચરના ઓરડા વેચાતા લીધા. આ સમાચાર સાંભળી ભીમજીભાઈ કોઠારીની આંખો ફાટી: “ઓરડા લીધે મંદિર ઓછું થવાનું છે?” એમ વિચારી તેઓ શાંત રહ્યા.

સ્વામીશ્રી હવે સારંગપુરની આજુબાજુનાં ગામોમાં તથા ઝાલાવાડમાં ફરી અક્ષરપુરુષોત્તમની વાત કરવા લાગ્યા. સ્વામીએ ઓરડા લીધા છે તેની લીમડીના દોવાન શ્રી ઝવેરભાઈને ખબર પડી, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે “સ્વામી ! સારંગપુરમાં મંદિર કરો તો ઠાકોર સાહેબને કહીને જમીન અપાવું.” સ્વામીશ્રીએ કહ્યું: “અમારી પાસે નાણાં નથી. વળી, બોચાસણનું કામ પણ અધૂરું છે. છતાં તમે જમીન અપાવો છો તો નાનું મંદિર કરીએ.”

દીવાન સાહેબ તો જાણતા જ હતા કે સ્વામીશ્રીનું કામ ઓછી જમીનથી નહીં થાય. તેમણે કહ્યું કે “સ્વામી ! તમે વધુ જમીન માગો, હું અપાવી દઈશ.” સ્વામીશ્રીએ ચોવીસ એકર જમીન માગી, જે દીવાન સાહેબે લીમડી દરબાર પાસેથી અપાવી અને બાકીની જમીન ધોળકાના શેરમિયાં પાસેથી લીધી.

જમીન તો લીધી પણ મંદિર કરવું કાંઈ સહેલું ન હતું. પાસે પૈસા નહીં, પૂરા માણસો નહીં અને ચારે બાજુ વિરોધ — “આ બંડિયા છે, તેમને કોઈ ખાવા ન આપશો, મંદિરમાં આવે તો કાઢી મૂક્જો. આ સાધુઓએ આચાર્ય અને મંદિર વિરુદ્ધ બંડ ક્યું છે, તેથી તેમને સાથ ન આપવો.” આવો જોરદાર પ્રચાર વિરોધીઓ ગામોગામ ફરીને કરતા. અજ્ઞાની અને ભોળા લોકોને ભોળવતા. કેટલાક બીકના માર્યા સ્વામીશ્રી પાસે આવતા નહીં. આમ છતાં કેટલાય શૂરવીર ભક્તો હતા, જેમણે અનેક વિરોધ છતાં સ્વામીશ્રીનો માથા સાટે પક્ષ રાખ્યો હતો.

અગત્યના અવતરણો

“સ્વામી ! સારંગપુરમાં મંદિર કરો તો ઠાકોર સાહેબને કહીને જમીન અપાવું.”

“અમારી પાસે નાણાં નથી. વળી, બોચાસણનું કામ પણ અધૂરું છે. છતાં તમે જમીન અપાવો છો તો નાનું મંદિર કરીએ.”

“સ્વામી ! તમે વધુ જમીન માગો, હું અપાવી દઈશ.”

ઝીણા ભગત અને સંતમંડળનો પ્રસંગ

સ્વામીશ્રીના સંતો પણ એવા જ બળિયા હતા. ગમે તેટલાં કષ્ટ પડે પણ તેમાં મૂંઝાય નહીં. સદા હસતા અને આનંદમાં રહેતા. વાસણોના અભાવે ઘાસલેટના ડબ્બામાં ખીચડી રાંધી જમતા. કેટલીક વખત ખાટી છાશ પણ મળતી નહીં. પાંચ-છ ગાઉ દૂર જાય ત્યારે ભિક્ષા મળતી. કોઠારમાં પૈસા નહીં, ઉપરાંત ઉત્સાહ ભંગ થાય તેવાં વચનો વિરોધીઓ કહે, છતાં તેઓ ડગતા નહીં. વિરોધીઓ કહે કે “આ શું મંદિર કરશે? અહીં તો ઠાકોરદ્રારો થશે.” આવું સાંભળવા છતાં આ સાધુઓ આનંદમાં રહેતા.

રાત-દિવસ મંદિરની સેવા કરવા શરીર તોડીને મહેનત કરવી પડે, ક્યારેક પૂરું ખાવાનું પણ ન મળે, તોપણ અક્ષરપુરુષોત્તમની નિષ્ઠા અને સ્વામીશ્રી પ્રત્યે અપાર હેતને લીધે આ સાધુઓ હંમેશાં ઉમંગમાં રહેતા.

ત્યારપછી જૂનાગઢના સ્વામી કૃષ્ણચરણદાસજીના મંડળના તપસ્વી અને વૈરાગ્યવાન સંત સ્વામી જ્ઞાનજીવનદાસ તથા તેમના મંડળના બીજા સાધુઓ શ્રી કૃષ્ણજી અદાની પ્રેરણાથી જૂનાગઢથી બોચાસણ જવા નીકળ્યા. નીકળતી વખતે સ્વામી જ્ઞાનજીવનદાસજી, મંદિરના ભંડારમાંથી અક્ષરબ્રહ્મ ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની પૂજેલી, પોતાને અતિ વહાલી હરિકૃષ્ણ મહારાજની મૂર્તિ લઈ આવ્યા. જૂનાગઢથી નીકળી તેઓ રાજકોટ ગયા. અદાને ત્યાં રહ્યા. શાસ્ત્રીજી મહારાજને અદાશ્રીએ રાજકોટ તેડાવ્યા. સ્વામીશ્રી રાજકોટ પધાર્યા. આ સાધુઓને સ્વામીશ્રીનાં દર્શનથી અપાર શાંતિ થઈ ગઈ. એ પછી બધા સંતો તેમની સાથે સારંગપુર ગયા.

રાજકોટમાં પ્રથમ દર્શને અપાર ખેંચાણ સારંગપુરમાં મંદિરનો સંકલ્પ આગળ વધ્યો ચોવીસ એકર જમીન મળી ચારે બાજુ વિરોધ છતાં નિષ્ઠા અડગ રહી સંતો કષ્ટમાં પણ આનંદમાં રહ્યા જ્ઞાનજીવનદાસ તથા અન્ય સંતો સ્વામીશ્રી સાથે સારંગપુર ગયા

૩૮. સ્વામીશ્રીની મહત્તા

પછી સ્વામીશ્રી નડિયાદ પધાર્યા. નડિયાદના હરિભક્ત દોલતરામભાઈએ સ્વામીશ્રીને પોતાને ઘેર જમવા તેડાવ્યા. સ્વામીશ્રી વરતાલ હતા તે સમયથી દોલતરામભાઈ સ્વામીશ્રીને ઓળખતા હતા. સ્વામીશ્રી પ્રત્યે તેમને અપાર માન હતું. તેઓ ગુજરાતી અને સંસ્કૃત સાહિત્યના પ્રખર વિદ્વાન હતા. વળી, વરતાલ કમિટીના સભ્ય પણ હતા.

સ્વામીશ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમની શુદ્ધ ઉપાસના પ્રવર્તાવવા વરતાલથી નીકળી ગયા તે તેઓ જાણતા હતા; પણ અક્ષરપુરુષોત્તમ શું છે તે કદી જાણ્યું ન હતું. છતાં, “સ્વામીશ્રી જે કરે છે તે શાસ્ત્ર પ્રમાણે જ હશે” તેવો તેમને વિશ્વાસ હતો. સ્વામીશ્રીનો આ સિદ્ધાંત સમજવાની તેમને ઈચ્છા હતી અને આ વાત દોલતરામભાઈને સમજાય તેવી સ્વામીશ્રીને પણ ઇચ્છા હતી.

દસ વર્ષે સ્વામી ભેગા થયા તેથી તેમને આનંદ થયો. તેમણે પૂછયું : “સ્વામી ! તમારે વરતાલની ભેળા થવાનો વિચાર છે ?” સ્વામીશ્રીએ કહ્યું: “જો તેઓ ગઢડા મધ્ય પ્રકરણનું ૨૧મું વચનામૃત કબૂલ રાખે તો છે.”

દોલતરામભાઈએ પૂછ્યું: “એવું શું એ વચનામૃતમાં છે જે કબૂલ રખાવવાનો તમે આગ્રહ રાખો છો?” આ સાંભળી સ્વામીશ્રીએ ભક્ત અને ભગવાનના મહિમાની ઘણી વાતો, ઘણાં વચનામૃતો અને દષ્ટાંતોને આધારે કરી. પ્રત્યક્ષ ભગવાન અને પ્રત્યક્ષ સંતનો નિશ્ચય થાય તો જ કલ્યાણનો મુદ્દો હાથ આવ્યો કહેવાય એ સમજાવ્યું.

સ્વામીશ્રીની સચોટ નિરૂપણશક્તિથી તેઓ તો ડોલી ઊઠ્યા. “ગુણાતીતાનંદ સ્વામી મૂળ અક્ષર છે તથા અક્ષર સહિત પુરુષોત્તમની નિષ્ઠા અને એ બંને સ્વરૂપો શાસ્ત્રી યજ્ઞપુરુષદાસ દ્વારા પ્રગટ જ છે” એ વાત તેમના જીવમાં ઠસી ગઈ.

તેઓ બોલી ઊઠ્યા: “સ્વામી ! જે કાર્ય કરવા શ્રીજીમહારાજને અવતાર ધરી ફરી આવવું પડે તે શુદ્ધ ઉપાસનાનું કાર્ય આપે કયું છે. આપની મહત્તા અપાર છે. આજે તો આપે મહારાજ અને સ્વામીની મૂર્તિઓ પધરાવી છે, પણ ભવિષ્યમાં આપના શિષ્યો આપની સુવર્ણની મૂર્તિ પધરાવશે, એટલી આપની મોટપ વધી જશે.”

અગત્યના અવતરણો

“સ્વામીશ્રી જે કરે છે તે શાસ્ત્ર પ્રમાણે જ હશે.”

“જો તેઓ ગઢડા મધ્ય પ્રકરણનું ૨૧મું વચનામૃત કબૂલ રાખે તો છે.”

“પ્રત્યક્ષ ભગવાન અને પ્રત્યક્ષ સંતનો નિશ્ચય થાય તો જ કલ્યાણનો મુદ્દો હાથ આવ્યો કહેવાય.”

“આપની મહત્તા અપાર છે.”

“ભવિષ્યમાં આપના શિષ્યો આપની સુવર્ણની મૂર્તિ પધરાવશે.”

દોલતરામભાઈનો પ્રસંગ

દોલતરામભાઈ વિદ્વાન હતા અને સ્વામીશ્રી પ્રત્યે અપાર માન ધરાવતા હતા. અક્ષરપુરુષોત્તમના સિદ્ધાંતને સમજવાની તેમની આંતરિક ઈચ્છા હતી. સ્વામીશ્રીએ યોગ્ય અવસરે તેમને વચનામૃત અને દષ્ટાંતોના આધારથી ભક્ત અને ભગવાનના મહિમાની વાતો કરી.

તે વાતોથી દોલતરામભાઈના અંતરમાં નિશ્ચય દઢ થયો કે ગુણાતીતાનંદ સ્વામી મૂળ અક્ષર છે અને અક્ષર સહિત પુરુષોત્તમની નિષ્ઠા શાસ્ત્રી યજ્ઞપુરુષદાસ દ્વારા પ્રગટ છે. તેમણે સ્વામીશ્રીની મહત્તા સ્વીકારી અને તેમના ભવિષ્યના મહિમાનો આગાહ પણ કર્યો.

એક વખત સ્વામીશ્રી મૂર્તિઓ જોવા વડોદરા પધાર્યા. ત્યારે વડોદરાના હરિભક્તો ખૂબ આગ્રહ કરીને સ્વામીશ્રીને કમાટીબાગ લઈ ગયા અને સ્વામીશ્રીની અનિચ્છા છતાં તેમનો પ્રથમ ફોટો પડાવ્યો. સ્વામીશ્રીએ એ ફોટો બહાર ન પાડવાની કડક આજ્ઞા કરીને કહ્યું કે “બહાર પાડશો તો હું ફાડીને ફેકી દઈશ.”

દોલતરામભાઈ વિદ્વાન અને માનવાળા હતા અક્ષરપુરુષોત્તમનો સિદ્ધાંત સમજવાની ઇચ્છા હતી ગઢડા મધ્ય પ્રકરણ ૨૧ના વચનામૃતનો આગ્રહ થયો પ્રત્યક્ષ ભગવાન અને પ્રત્યક્ષ સંતનો નિશ્ચય સમજાવ્યો ગુણાતીતાનંદ સ્વામી મૂળ અક્ષર છે — નિશ્ચય થયો “આપની મહત્તા અપાર છે” — સ્વીકાર થયો વડોદરામાં પ્રથમ ફોટો પડાવ્યો ફોટો બહાર ન પાડવાની કડક આજ્ઞા કરી

૩૯. “ગુણાતીત માટે મૂંડાવ્યું છે”

સારંગપુર મંદિરનું કામ અટકાવવા સૌએ વિઘ્નો તો ઘણાં નાખ્યાં હતાં પણ મંદિર તો ચાલુ જ રહ્યું. “ઠાકોરદ્વારો થશે” અને “કંટાળીને આ લોકો ભાગી જશે” એમ કહેનારા આંખો ફાડીને જોઈ રહ્યા.

મૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનો દિવસ નજીક આવતો ગયો. “હવે આ અટકાવવું શી રીતે?” તે સૌ વિચારવા લાગ્યા. “લીમડીના ઠાકોર સાહેબ જેવાને કંઈ ઊંધું-ચત્તું સમજાવીએ તો તેમના દ્વારા આ કામ અટકે,” તેમ વિચારી, ઠાકોર સાહેબને જૂના મંદિરના સંતોએ કહ્યું કે “ઠાકોર સાહેબ ! આ શાસ્ત્રી તો તેમના ગુરુ જાગા અને પ્રાગાની મૂર્તિઓ પધરાવશે.”

ઠાકોર સાહેબને આ વાત ગળે ઊતરી. તેઓ સ્વામીશ્રીનાં દર્શન કરવા નવા મંદિરમાં આવ્યા. સ્વામીશ્રીએ તેમનું સન્માન કર્યું. તેમણે પૂછયું : “આ જૂના મંદિરમાં ગોપાળાનંદ સ્વામીની ચમત્કારી લાકડી ભૂતને ભગાડી મૂકે તેવી છે, તેવી કોઈ ચમત્કારી વસ્તુ તમારી પાસે છે?”

આ સાંભળી બોટાદના નગરશેઠ હિંમતલાલભાઈએ કહ્યું : “બાપુ ! આ સ્વામી તો નવી લાકડી કરે એવા સમર્થ છે. તેમનો પ્રતાપ સત્સંગમાં ચારે બાજુ ફેલાઈ રહ્યો છે.” એટલે ઠાકોર સાહેબે કહ્યું: “મને પણ સ્વામીશ્રીના પ્રતાપનો અનુભવ થયો છે.”

તે પછી ઠાકોર સાહેબે મૂર્તિઓ કેવી પધરાવશો તે પૂછ્યું, ત્યારે સારંગપુરની જમીન અપાવનાર તથા અનેક પ્રસંગે અનેક પ્રકારની મદદ કરનાર આ સત્તાધારી ઠાકોર સાહેબની શેહમાં દબાયા વગર સ્વામીશ્રીએ તો નિધડકપણે તેમને કહી દીધું: “અમે જે કષ્ટ સહન કર્યા છે તે ઇષ્ટદેવ મહાપ્રભુ સહજાનંદ સ્વામી તથા ગુણાતીતાનંદ સ્વામી માટે જ અને આ મૂંડાવ્યું પણ તેમના માટે જ છે.”

“માટે મધ્ય મંદિરમાં તો ગુણાતીતાનંદ સ્વામી અને શ્રીજીમહારાજની જ મૂર્તિઓ બેસશે. રાધાકૃષ્ણની મૂર્તિઓ પ્રથમ ખંડમાં પધરાવીશું.” સ્વામીશ્રીની આવી નીડર અને સત્તાવાહી સ્પષ્ટ વાત સાંભળી બાપુએ પોતાનો આગ્રહ પડતો મૂક્યો અને સ્વામીશ્રીને કહ્યું કે “આપને યોગ્ય લાગે તેમ કરો. અમારા બોલ્યા સામું ન જોશો.” સ્વામીશ્રી તેમનો ભાવ જોઈ રાજી થયા. વિરોધીઓનો આ પાસો પણ પાર ન પડ્યો.

અગત્યના અવતરણો

“બાપુ ! આ સ્વામી તો નવી લાકડી કરે એવા સમર્થ છે.”

“મને પણ સ્વામીશ્રીના પ્રતાપનો અનુભવ થયો છે.”

“અમે જે કષ્ટ સહન કર્યા છે તે ઇષ્ટદેવ મહાપ્રભુ સહજાનંદ સ્વામી તથા ગુણાતીતાનંદ સ્વામી માટે જ અને આ મૂંડાવ્યું પણ તેમના માટે જ છે.”

“મધ્ય મંદિરમાં તો ગુણાતીતાનંદ સ્વામી અને શ્રીજીમહારાજની જ મૂર્તિઓ બેસશે.”

ઠાકોર સાહેબનો પ્રસંગ

વિરોધીઓએ ઠાકોર સાહેબને ખોટું સમજાવી મંદિરનું કાર્ય અટકાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પરંતુ સ્વામીશ્રીને મળીને તેમણે સ્વામીશ્રીનો પ્રતાપ અને નિડરતા અનુભવી.

મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા વિષે પૂછતાં સ્વામીશ્રીએ નિર્ભયતાથી જાહેર કર્યું કે મધ્ય મંદિરમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામી અને શ્રીજીમહારાજની જ મૂર્તિઓ બેસશે. આ સ્પષ્ટતા સાંભળી ઠાકોર સાહેબે પોતાનો આગ્રહ છોડી સ્વામીશ્રીને સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા આપી.

સારંગપુર મંદિરનું કામ વિરોધ વચ્ચે પણ ચાલુ રહ્યું મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા અટકાવવાનો પ્રયત્ન થયો ઠાકોર સાહેબને ખોટું સમજાવવામાં આવ્યા સ્વામીશ્રી પ્રતાપી અને સમર્થ છે — સ્વીકાર થયો “ગુણાતીત માટે મૂંડાવ્યું છે” — નિડર ઘોષણા થઈ મધ્ય મંદિરમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામી અને શ્રીજીમહારાજની મૂર્તિઓ બેસશે વિરોધીઓનો આ પ્રયત્ન પણ નિષ્ફળ ગયો

૪૦. સારંગપુર મંદિરમાં મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા

મંદિરનું કામકાજ પુરજોશમાં ચાલતું હતું. સૌ સંતો અને હરિભક્તો દેહને ગણકાર્યા સિવાય તનતોડ સેવા કરી રહ્યા હતા.

એક વખત જૂનાગઢના સદ્‌ગુરુ બાલમુકુંદ સ્વામી નારાયણકુંડ તરફ નાહવા જતા હતા. મંદિર આગળ આવ્યા ત્યારે કોઠારી શંકર ભગતને બોલાવીને સેવા કરનાર સૌ સંતોની સેવાથી રાજી થઈને બોલ્યા કે “મહારાજ અને સ્વામીની જે સેવા પાંચસો પરમહંસોને ન મળી તે તમને મળી છે. આ બળ તમારું નથી પણ અક્ષરના મુક્તો તમારામાં રહીને કામ કરે છે. માટે તમારાં મોટાં ભાગ્ય છે.”

આ સાંભળી સૌ ઉત્સાહમાં આવી ગયા અને બેવડા વેગથી સેવા કરવા લાગ્યા. જોતજોતાંમાં તો મંદિર તૈયાર થઈ ગયું. સંવત ૧૯૭૨ના વૈશાખ સુદ છઠના દિવસે મૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનું મુહૂર્ત નક્કી થયું.

સ્વામીશ્રી તથા નિર્ગુણદાસ સ્વામીએ સમૈયાની બધી જ વ્યવસ્થા સુંદર કરી. હજારો હરિભક્તો આવે તેવી ધારણા હતી. તેથી સ્વામીશ્રીએ ચારસો મણ સોજીનો શીરો કરવા આજ્ઞા કરી. સતત પાંચ દિવસ શીરો બનાવ્યા પછી સુખડિયા થાક્યા અને શીરો બનાવવાની ના કહી દીધી. અઢીસો મણનો જ શીરો તૈયાર થયો હતો. છતાં સ્વામીશ્રીએ કહ્યું : “ભગવાનની દયાથી પૂરું થઈ જશે, કાંઈ ખૂટશે નહીં. માટે ચિંતા કરશો નહીં.”

પ્રતિષ્ઠાને દિવસે સ્વામીશ્રીએ હરિલીલામૃત વંચાવી, શ્રીજીમહારાજે જીવાખાચરને મંદિર કરવા કોલ આપ્યો હતો તે વાત કરી. યજ્ઞ થયા પછી સ્વામીશ્રીના શુભ હસ્તે પ્રતિષ્ઠા થઈ અને મૂર્તિઓની સામે ધરવામાં આવેલો કાચ ફૂટ્યો.

આરતી થયા પછી ભોજનની પંક્તિ થઈ. “ખૂટે તો બંડિયાઓની લાજ જાય” - એ ગણતરીથી કેટલાય માણસો ભોજનશાળામાં ઘૂસી ગયા અને શીરાના ટોપલા ભરી અડધા હોજ તો ખાલી કરી નાખ્યા. પંગતમાં પીરસાયું નોતું અને શીરો ક્યાં ઊપડી ગયો તે કોઈને ખબર રહી નહીં.

સૌ દોડતાં સ્વામીશ્રી પાસે આવ્યા અને કહેવા લાગ્યાઃ “આટલા શીરામાં કેમ પૂરું થશે ?” સ્વામીશ્રીએ વાડી ખાલી કરાવી. તેને ફરતા વાંસ બંધાવી દીધા. વાડીમાં સૌ હરિભક્તોને જમવા બેસાડ્યા અને પોતે જે હરિભક્તને વાંસામાં કંકુના થાપા મારી આપે તેમને જ પીરસવા માટે શીરાના ટોપલા ઉપાડવા દેવાની સૂચના કરી.

આ પ્રમાણે પાકી વ્યવસ્થા કરીને શીરાના હોજ ઢંકાવી દીધા. ત્યાં ઠાકોરજીની મૂર્તિ પધરાવી, દોવો કર્યો. સવારથી રાતના બાર સુધી શીરો પીરસ્યા જ કર્યા. ત્રણ લાખ જેટલા હરિભક્તો જમ્યા. આખું ગામ જમ્યું છતાં શીરો ખૂટ્યો નહીં. આઠ દિવસ સુધી આખા ગામને જમાડ્યું, છતાં શીરો ખૂટ્યો નહીં પણ એટલો જ સુગંધીદાર રહ્યો ! છેવટે આજુબાજુનાં ગામોની ગૌશાળામાં મોકલ્યો. આ પ્રમાણે સ્વામીશ્રીએ પ્રતાપ બતાવ્યો, જે જોઈ સૌ આનંદ પામ્યા.

સ્વામીશ્રીનો પ્રતાપ જોઈ સૌ કોઈ સ્વામીશ્રીને પોતાને ગામ તેડાવતા, પધરામણી કરાવતા અને તેમના સત્સંગનો લાભ લેતા. મોજીદડના હરિભક્તોના આગ્રહથી સ્વામીશ્રી મોજીદડ પધાર્યા.

મોજીદડના પ્રેમી-હરિભક્તોએ સ્વામીશ્રીના સ્વાગતની તૈયારી કરી સામૈયું કાઢવાનો વિચાર કર્યો હતો, પણ સ્વામીશ્રીએ તેમને કહ્યું કે “સાધુને સામૈયું શોભે નહીં.” એમ કહી ત્યાંના એક હરિભક્ત ગુરુ ગણેશ ભક્ત તરફ ફરીને કહેઃ “કેમ ગણેશ ભક્ત ! સાધુનાં સામૈયાં હોય ?”

ગણેશ ભક્તને આ જ સંકલ્પ થતો હતો. તે જાણીને તેમનો સંકલ્પ પકડીને સ્વામીશ્રીએ વાત કરી તેથી તે અચરજ પામ્યા અને તેમને ખાતરી થઈ કે “આ સામાન્ય સાધુ નથી, આ તો શ્રીજીમહારાજના પરમ કૃપાપાત્ર અતિ મોટાપુરુષ છે.”

અગત્યના અવતરણો

“મહારાજ અને સ્વામીની જે સેવા પાંચસો પરમહંસોને ન મળી તે તમને મળી છે.”

“આ બળ તમારું નથી પણ અક્ષરના મુક્તો તમારામાં રહીને કામ કરે છે.”

“ભગવાનની દયાથી પૂરું થઈ જશે, કાંઈ ખૂટશે નહીં. માટે ચિંતા કરશો નહીં.”

“સાધુને સામૈયું શોભે નહીં.”

“આ સામાન્ય સાધુ નથી, આ તો શ્રીજીમહારાજના પરમ કૃપાપાત્ર અતિ મોટાપુરુષ છે.”

શીરો અને પ્રતાપનો પ્રસંગ

અઢીસો મણનો જ શીરો તૈયાર હતો, છતાં સ્વામીશ્રીએ અડગ વિશ્વાસથી કહ્યું કે કશી ખોટ નહીં પડે. પછી પાકી વ્યવસ્થા કરીને, કંકુના થાપા મારેલા હરિભક્તોને જ શીરો પીરસવા દીધો.

ત્રણ લાખ જેટલા હરિભક્તો જમ્યા, આખું ગામ જમ્યું, આઠ દિવસ સુધી જમાડ્યું, છતાં શીરો ખૂટ્યો નહીં. આથી સૌએ સ્વામીશ્રીનો પ્રતાપ અનુભવો અને આનંદ પામ્યા.

મોજીદડમાં સ્વાગત માટે સામૈયું કાઢવાનો સંકલ્પ હતો, પરંતુ સ્વામીશ્રીએ “સાધુને સામૈયું શોભે નહીં” કહી તેને અટકાવ્યો. ગણેશ ભક્તનો સંકલ્પ જાણી વાત કરતાં તેમને સ્વામીશ્રીની મહાનતા સમજાઈ ગઈ.

સારંગપુર મંદિરનું કામ પુરજોશમાં ચાલ્યું સદ્‌ગુરુ બાલમુકુંદ સ્વામીએ સેવા કરનાર સંતોને મોટાં ભાગ્યવાળા કહ્યા વૈશાખ સુદ છઠે મૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનું મુહૂર્ત થયું અઢીસો મણનો શીરો હતો, પણ ખૂટ્યો નહીં ત્રણ લાખ જેટલા હરિભક્તો જમ્યા આઠ દિવસ સુધી શીરો ચાલ્યો સ્વામીશ્રીનો પ્રતાપ સૌએ જોયો મોજીદડમાં “સાધુને સામૈયું શોભે નહીં” કહી વિનમ્રતા બતાવી ગણેશ ભક્તને સ્વામીશ્રીની મહાનતા સમજાઈ

Important Quotations

Motibhai’s Divine Experience

37. The Confluence of Ganga and Sagar

From Sarangpur, Swamishri went to Rajkot at the invitation of Krishnaji Ada. It was because of the heartfelt wish of Jina Bhagat, a devotee from the group of Krishnacharandas Swami, that Adashri had invited Swamishri to Rajkot. Krishnacharandas Swami was a disciple of the revered Madhavcharandas Swami, who himself was a blessed disciple of Gunatitanand Swami. The sadhus in that group were full of saintly virtues. Among them, Jina Bhagat stood out distinctly. He had heard much from Krishnaji Ada and others about Swamishri’s glory and work. A deep longing had awakened in him to behold such a divine saint.

Swamishri arrived in Rajkot, and thus Jina Bhagat’s intense desire for darshan was fulfilled. At the very first darshan, he felt immense attraction toward Swamishri. His heart became attached to Swamishri’s form. Through those darshans, he experienced profound contentment.

From Rajkot, Swamishri returned to Sarangpur. The devotees there prayed to him to build a mandir. Compassionate Swamishri listened to their prayer. He purchased the rooms of Pithakhachar as they were being sold. On hearing this, Bhimjibhai Kothari was shocked and thought, “By buying these rooms, is a mandir somehow going to become smaller?” Yet he remained quiet.

Swamishri then began traveling through the villages around Sarangpur and throughout Jhalavad, speaking about Akshar-Purushottam. When Shri Zaverbhai, the Diwan of Limbdi, learned that Swami had bought the rooms, he said, “Swami! If you build a mandir in Sarangpur, I will have land granted through Thakor Saheb.” Swamishri replied, “We do not have money. Moreover, the work in Bochasan is still incomplete. Even so, if you can get us land, we will build a small mandir.”

The Diwan knew well that Swamishri’s work could not be done with too little land. So he said, “Swami! Ask for more land, and I will get it granted.” Swamishri asked for twenty-four acres of land, which the Diwan obtained from the Limbdi Darbar, while the remaining land was acquired from Shermiya of Dholka.

The land was acquired, but building a mandir was by no means easy. There was no money, not enough manpower, and opposition on every side — “These are rebels; do not feed them. If they come to the mandir, drive them out. These sadhus have rebelled against the Acharya and the mandir, so do not support them.” The opponents went from village to village spreading such fierce propaganda. They misled innocent and simple people. Out of fear, some would not come near Swamishri. Even so, there were many brave devotees who, despite all opposition, stood firmly by Swamishri.

Important Quotations

“Swami! If you build a mandir in Sarangpur, I will have land granted through Thakor Saheb.”

“We do not have money. Moreover, the work in Bochasan is still incomplete. Even so, if you can get us land, we will build a small mandir.”

“Swami! Ask for more land, and I will get it granted.”

The Episode of Jina Bhagat and the Sadhu Group

Swamishri’s sadhus were also powerful in spirit. No matter how much hardship came, they did not become disturbed. They always remained cheerful and joyful. Because of a lack of utensils, they would cook khichdi in kerosene tins and eat from them. At times, even sour buttermilk was unavailable. They had to walk five or six gau to receive alms. There was no money in the treasury, and on top of that, the opponents would say things meant to crush their enthusiasm. Yet they did not waver. The opponents would say, “What mandir are they going to build? At best, there will be little shrines here.” Even after hearing all this, these sadhus remained joyful.

They had to labor day and night in service of the mandir, to the point of breaking their bodies. Sometimes, they did not even get enough to eat. Yet, because of their steadfast faith in Akshar-Purushottam and their immense love for Swamishri, these sadhus always remained full of enthusiasm.

After this, the austere and renounced sadhu Swami Jnanjivandas, from the group of Swami Krishnacharandasji of Junagadh, along with other sadhus of his group, set out from Junagadh for Bochasan on the inspiration of Shri Krishnaji Ada. As he left, Swami Jnanjivandasji brought from the mandir treasury the murti of Harikrishna Maharaj, worshiped by Aksharbrahma Gunatitanand Swami and deeply beloved to him. Leaving Junagadh, they went to Rajkot and stayed with Ada. Adashri invited Shastriji Maharaj to Rajkot. Swamishri arrived there. On having Swamishri’s darshan, these sadhus experienced immense peace. Thereafter, all the sadhus went with him to Sarangpur.

At the very first darshan in Rajkot, there was immense attraction The resolve to build a mandir in Sarangpur moved forward Twenty-four acres of land were obtained Despite opposition from all sides, faith remained firm The sadhus remained joyful even in hardship Jnanjivandas and the other sadhus went with Swamishri to Sarangpur

38. The Greatness of Swamishri

Later, Swamishri went to Nadiad. The devotee Dolatrambhai of Nadiad invited Swamishri to his home for a meal. Dolatrambhai had known Swamishri from the time when Swamishri was in Vartal. He held immense respect for Swamishri. He was a renowned scholar of Gujarati and Sanskrit literature and was also a member of the Vartal committee.

He knew that Swamishri had left Vartal to propagate the pure upasana of Akshar-Purushottam, but he had never truly understood what Akshar-Purushottam was. Even so, he had the faith that “Whatever Swamishri does must surely be according to the shastras.” He wished to understand this principle of Swamishri, and Swamishri too wished that Dolatrambhai should understand it.

They met after ten years, and this brought him joy. He asked, “Swami! Do you have any thought of reuniting with Vartal?” Swamishri replied: “Yes, if they accept Vachanamrut Gadhada Madhya Prakaran 21.”

Dolatrambhai asked, “What is there in that Vachanamrut that you so strongly insist should be accepted?” Hearing this, Swamishri explained many points about the glory of the devotee and of God, based on numerous Vachanamruts and illustrative examples. He made it clear that only when one attains conviction in the manifest God and the manifest Sant can it be said that the matter of liberation has truly come into one’s hands.

By Swamishri’s precise explanatory power, Dolatrambhai was deeply shaken inwardly. The truth became firmly impressed upon his heart that “Gunatitanand Swami is Mul Akshar, and the upasana of Purushottam together with Akshar, and both these forms, are manifest through Shastri Yagnapurushdas.”

He exclaimed: “Swami! The work for which Shriji Maharaj Himself would have to incarnate again and return to this world — that very work of pure upasana has been done by you. Your greatness is immeasurable. Today you have consecrated the murtis of Maharaj and Swami, but in the future your disciples will consecrate your golden murti. Your greatness will rise to such an extent.”

Important Quotations

“Whatever Swamishri does must surely be according to the shastras.”

“Yes, if they accept Vachanamrut Gadhada Madhya Prakaran 21.”

“Only when one attains conviction in the manifest God and the manifest Sant can it be said that the matter of liberation has truly come into one’s hands.”

“Your greatness is immeasurable.”

“In the future, your disciples will consecrate your golden murti.”

The Episode of Dolatrambhai

Dolatrambhai was a learned man and held immense respect for Swamishri. He inwardly desired to understand the Akshar-Purushottam doctrine. At the proper moment, Swamishri explained to him, with support from the Vachanamrut and examples, the glory of the devotee and God.

From those talks, a firm conviction arose in Dolatrambhai’s heart that Gunatitanand Swami is Mul Akshar and that the upasana of Purushottam together with Akshar is manifest through Shastri Yagnapurushdas. He accepted Swamishri’s greatness and even foretold his future glory.

On one occasion, Swamishri went to Vadodara to see the murtis. The devotees there strongly insisted on taking him to Kamatibaug, and despite Swamishri’s reluctance, they took his first photograph there. Swamishri gave a strict command that the photo should not be released, saying, “If you release it, I will tear it up and throw it away.”

Dolatrambhai was learned and full of reverence He wanted to understand the Akshar-Purushottam doctrine There was insistence on Vachanamrut Gadhada Madhya 21 Conviction in the manifest God and the manifest Sant was explained Conviction arose that Gunatitanand Swami is Mul Akshar “Your greatness is immeasurable” — this was accepted The first photograph was taken in Vadodara A strict command was given not to release the photo

39. “I Shaved My Head for Gunatitanand”

Many obstacles were created to stop the work of the Sarangpur mandir, yet the mandir work continued. Those who had said, “At best, there will be small shrines,” and “These people will get tired and run away,” were left staring in disbelief.

As the day of murti-pratishtha drew near, everyone began wondering, “How can this now be stopped?” Thinking, “If we somehow mislead the Thakor Saheb of Limbdi, then perhaps the work will be stopped through him,” the sadhus of the old mandir told him, “Thakor Saheb! This Shastri intends to install the murtis of his gurus Jaga and Pragji.”

Thakor Saheb accepted this claim. He came to the new mandir to have Swamishri’s darshan. Swamishri honored him. Then he asked, “In the old mandir, Gopalanand Swami’s miraculous staff is said to drive away ghosts. Do you have any such miraculous object here?”

Hearing this, the city chief merchant Himmatlalbhai of Botad said: “Bapu! This Swami is capable of creating a new staff altogether. His glory is spreading throughout the satsang.” Then Thakor Saheb said: “I too have experienced the glory of Swamishri.”

After that, when Thakor Saheb asked how the murtis would be installed, Swamishri — without being pressured in the least by this powerful ruler who had helped obtain the land of Sarangpur and had assisted in many ways on many occasions — fearlessly told him: “The hardships we have endured have been only for our Ishtadev Mahaprabhu Sahajanand Swami and Gunatitanand Swami, and this shaved head too is for them alone.”

“Therefore, in the central sanctum only the murtis of Gunatitanand Swami and Shriji Maharaj will be installed. The murtis of Radha-Krishna will be installed in the first chamber.” Hearing such fearless, authoritative, and clear words from Swamishri, Bapu gave up his insistence and said to Swamishri, “Do whatever seems proper to you. Do not feel bound by what we have said.” Swamishri was pleased to see his sincerity. This strategy of the opponents also failed.

Important Quotations

“Bapu! This Swami is capable of creating a new staff altogether.”

“I too have experienced the glory of Swamishri.”

“The hardships we have endured have been only for our Ishtadev Mahaprabhu Sahajanand Swami and Gunatitanand Swami, and this shaved head too is for them alone.”

“In the central sanctum only the murtis of Gunatitanand Swami and Shriji Maharaj will be installed.”

The Episode of Thakor Saheb

The opponents tried to stop the mandir work by misleading Thakor Saheb. But after meeting Swamishri, he experienced Swamishri’s glory and fearlessness.

When asked about the murti-pratishtha, Swamishri fearlessly declared that in the central sanctum only the murtis of Gunatitanand Swami and Shriji Maharaj would be installed. Hearing this clarity, Thakor Saheb dropped his insistence and gave Swamishri complete freedom.

The work of the Sarangpur mandir continued despite opposition An attempt was made to stop the murti-pratishtha Thakor Saheb was misled with false information Swamishri was accepted as glorious and powerful “I shaved my head for Gunatitanand” — a fearless declaration was made In the central sanctum, the murtis of Gunatitanand Swami and Shriji Maharaj would be installed This attempt of the opponents also failed

40. Murti-Pratishtha in the Sarangpur Mandir

The mandir work was going on in full force. All the sadhus and devotees were serving tirelessly, without caring for their bodies.

Once, the revered Balmukund Swami of Junagadh was going to Narayankund for a bath. When he came in front of the mandir, he called Kothari Shankar Bhagat and, pleased by the service of all the sadhus engaged there, said: “The service of Maharaj and Swami that even five hundred paramhansas did not receive has been received by you. This strength is not yours; it is the liberated souls of Akshar who dwell within you and do the work. Therefore, your fortune is great.”

Hearing this, everyone was filled with enthusiasm and began serving with double zeal. Before long, the mandir was completed. The auspicious time for murti-pratishtha was fixed for Vaishakh Sud 6, Samvat 1972.

Swamishri and Nirgun Swami beautifully arranged all the preparations for the festival. It was expected that thousands of devotees would come. Therefore, Swamishri ordered that sheero be prepared from four hundred maunds of semolina. After preparing sheero continuously for five days, the cooks became exhausted and refused to continue. Only two hundred and fifty maunds of sheero had been prepared. Even then, Swamishri said: “By God’s grace it will be enough. Nothing will fall short. So do not worry.”

On the day of the pratishtha, Swamishri had Harililamrut recited and spoke of how Shriji Maharaj had promised Jivakhachar that a mandir would be built. After the yagna, the consecration was performed by Swamishri’s auspicious hands, and the glass placed before the murtis shattered.

After the arti, the dining rows were arranged. Thinking, “If it runs out, the rebels will be disgraced,” many people rushed into the dining area, filled baskets with sheero, and emptied nearly half the tank. It had not yet been served in the dining rows, and no one knew where so much of the sheero had disappeared.

Everyone ran to Swamishri and said: “How will this be enough?” Swamishri had the orchard cleared and enclosed it with bamboo fencing. He seated all the devotees there for dining and instructed that only those devotees to whom he himself had given a mark of kanku on the bamboo should be allowed to carry baskets of sheero for serving.

With such firm arrangements made, the tank of sheero was covered. There the murti of Thakorji was installed and a sacred invocation was performed. From morning until midnight, the sheero kept being served. Nearly three lakh devotees ate. The entire village ate, yet the sheero did not finish. For eight days the whole village was fed, and still the sheero did not run out; it remained just as fragrant. In the end, it was sent to the cow shelters of the nearby villages. In this way, Swamishri revealed his glory, and all who saw it rejoiced.

Seeing Swamishri’s glory, people from everywhere began inviting him to their villages, requesting his padharamanis, and benefiting from his satsang. At the insistence of the devotees of Mojidad, Swamishri went to Mojidad.

The loving devotees of Mojidad had prepared a welcoming procession for Swamishri, but Swamishri told them, “A ceremonial reception does not befit a sadhu.” Saying this, he turned to a devotee there, Guru Ganesh Bhagat, and asked, “Tell me, Ganesh Bhagat, should a sadhu have such a procession?”

Ganesh Bhagat himself had been thinking exactly this. Realizing his inner thought and speaking accordingly, Swamishri astonished him. Ganesh Bhagat became convinced: “This is no ordinary sadhu. He is a supremely great soul, extraordinarily blessed by Shriji Maharaj.”

Important Quotations

“The service of Maharaj and Swami that even five hundred paramhansas did not receive has been received by you.”

“This strength is not yours; it is the liberated souls of Akshar who dwell within you and do the work.”

“By God’s grace it will be enough. Nothing will fall short. So do not worry.”

“A ceremonial reception does not befit a sadhu.”

“This is no ordinary sadhu. He is a supremely great soul, extraordinarily blessed by Shriji Maharaj.”

The Episode of Sheero and Glory

Only two hundred and fifty maunds of sheero had been prepared, yet Swamishri said with unwavering faith that there would be no shortage at all. Then, after making firm arrangements, he allowed only those devotees who had received the kanku mark to serve the sheero.

Nearly three lakh devotees ate, the whole village ate, and for eight days people were fed, yet the sheero did not finish. Thus everyone experienced Swamishri’s glory and was filled with joy.

In Mojidad, there was a resolve to take out a reception procession for Swamishri, but Swamishri stopped it by saying, “A ceremonial reception does not befit a sadhu.” When he spoke after knowing Ganesh Bhagat’s inner thought, Ganesh Bhagat understood Swamishri’s greatness.

The work of the Sarangpur mandir moved ahead in full force Sadguru Balmukund Swami said the serving sadhus were greatly fortunate The muhurta for murti-pratishtha was fixed on Vaishakh Sud 6 There were only two hundred and fifty maunds of sheero, yet it did not run out Nearly three lakh devotees ate The sheero lasted for eight days Everyone witnessed Swamishri’s glory In Mojidad, he showed humility by saying, “A ceremonial reception does not befit a sadhu” Ganesh Bhagat understood Swamishri’s greatness