Chapter - 21 Summary

गोंडल में अक्षरब्रह्म गुणातीतानंद स्वामी की देरी के ऊपर शास्त्रीजी महाराज मंदिर का निर्माण करवा रहे थे। योगीजी महाराज को अक्षर देरी की सेवा करना बहुत प्रिय था। एक रात जब वे सो रहे थे, तब एक विषैला काला नाग आया और उनके बाएँ हाथ की उंगली में डँस लिया। इससे उन्हें तीव्र पीड़ा होने लगी, पर वे “स्वामिनारायण” नाम का जप करते रहे और बेहोश हो गए।

संत विभिन्न उपाय करने की बात कर रहे थे, लेकिन शास्त्रीजी महाराज ने आदेश दिया कि उन्हें अक्षर देरी में लिटाकर “स्वामिनारायण” नाम की धुन की जाए। संतों ने वैसा ही किया। लगभग बारह घंटे तक धुन चलने के बाद साँप का विष उतर गया और योगीजी महाराज को होश आ गया। उन्होंने शास्त्रीजी महाराज को प्रणाम किया। इस घटना को देखकर सरकारी डॉक्टर, गोंडल के महाराजा और अधिकारी अक्षर देरी के प्रभाव से आश्चर्यचकित हो गए।

Chapter - 21 Last-Minute Revision Points

• गोंडल में अक्षर देरी पर मंदिर निर्माण

• योगीजी महाराज की सेवा

• मध्यरात्रि में काले नाग का डँसना

• बाएँ हाथ की उंगली में सर्पदंश

• “स्वामिनारायण” नाम का जप

• शास्त्रीजी महाराज का आदेश

• अक्षर देरी में धुन

• 12 घंटे में विष उतर गया

• डॉक्टर और महाराजा आश्चर्यचकित

Chapter - 22 Summary
संवत 1990 में गोंडल के अक्षर मंदिर का निर्माण पूर्ण हुआ। वैशाख सुद दशमी के दिन शास्त्रीजी महाराज ने शास्त्रोक्त विधि से मूर्ति प्रतिष्ठा की। उसके बाद भव्य सभा में हजारों भक्तों की उपस्थिति में योगीजी महाराज को गोंडल अक्षर मंदिर का महंत बनाया और उनके गले में महंताई का हार पहनाया।

योगीजी महाराज को अक्षर मंदिर और अक्षर देरी अत्यंत प्रिय थे। वे सुबह बहुत जल्दी उठकर देरी की सफाई करते, चरणारविंद की पूजा, आरती, कथा और महापूजा करते। वे मंदिर का हिसाब भी लिखते, ठाकोरजी की सेवा करते और आने वाले भक्तों की सेवा करते। वे किसी भी भक्त को भोजन कराए बिना जाने नहीं देते थे।

एक दिन दाजीबापु उन्हें खोजते हुए रसोईघर पहुँचे, जहाँ योगीजी महाराज अकेले भोजन बना रहे थे। पूछने पर उन्होंने कहा कि भंडारी साधु बीमार हैं इसलिए उन्हें यह सेवा करने का अवसर मिला है और वे इससे बहुत प्रसन्न हैं। बाद में पता चला कि भंडारी साधु बीमार नहीं थे बल्कि आलस्य कर रहे थे। यह जानकर दाजीबापु ने साधुओं को डांटा और उन्हें सेवा में लगा दिया।

Chapter - 22 Last-Minute Revision Points

• संवत 1990 — गोंडल अक्षर मंदिर पूर्ण

• वैशाख सुद दशमी — मूर्ति प्रतिष्ठा

• योगीजी महाराज महंत बने

• अक्षर देरी की सेवा प्रिय

• सुबह पूजा, आरती और कथा

• महापूजा और धुन

• मंदिर का हिसाब और सेवा

• भक्तों को भोजन कराना

• योगीजी महाराज रसोई में सेवा

• दाजीबापु ने साधुओं को डांटा

Chapter - 23 Summary
योगीजी महाराज अत्यंत तपस्वी जीवन जीते थे। वे प्रतिदिन केवल एक बार भोजन करते और हर तीसरे दिन निर्जल उपवास रखते थे। उपवास के बावजूद वे गर्मी में शास्त्रीजी महाराज के साथ गाँव-गाँव घूमकर सेवा करते थे। इस निरंतर परिश्रम के कारण उन्हें सारणगांठ की बीमारी हो गई। संवत 1993 में राजकोट में अंग्रेज डॉक्टर एस्पिनोल को दिखाया गया, जिन्होंने ऑपरेशन करने की सलाह दी। शास्त्रीजी महाराज की आज्ञा से उन्हें राजकोट अस्पताल में भर्ती किया गया।

ऑपरेशन के दिन शास्त्रीजी महाराज गोंडल से राजकोट आए। जब योगीजी महाराज को ऑपरेशन थियेटर में ले जाया जा रहा था, तब उन्होंने अपने गुरु को देखकर आनंद से प्रणाम किया। डॉक्टर ने सफलतापूर्वक ऑपरेशन किया। कुछ समय बाद जब उन्हें होश आया, तो उन्होंने सबसे पहले शास्त्रीजी महाराज को देखा और पूछा, “क्या शास्त्रीजी महाराज को दूध पिलाया गया?”

यह सुनकर सभी भक्त और डॉक्टर आश्चर्यचकित रह गए। बेहोशी से जागते ही अपने गुरु की सेवा की चिंता करना उनकी अद्भुत गुरु भक्ति और एकता का प्रमाण था।

Chapter - 23 Last-Minute Revision Points

• योगीजी महाराज का तपस्वी जीवन

• दिन में एक बार भोजन

• हर तीसरे दिन निर्जल उपवास

• शास्त्रीजी महाराज की सेवा

• सारणगांठ रोग

• संवत 1993 — राजकोट अस्पताल

• डॉक्टर एस्पिनोल द्वारा ऑपरेशन

• ऑपरेशन से पहले गुरु को प्रणाम

• होश आते ही पूछा — “दूध पिलाया?”

• अद्भुत गुरु भक्ति

Chapter - 24 Summary
संवत 2007 में शास्त्रीजी महाराज ने बीमारी स्वीकार की और कहा कि गढ़ड़ा की मूर्तियों की प्रतिष्ठा अब योगीजी महाराज करेंगे। उन्होंने यह भी कहा कि उनके और योगीजी महाराज के बीच कोई भेद नहीं है और “मैं ही योगी हूँ और योगी ही मैं हूँ।” वैशाख सुद चौथ के दिन वे अंतर्धान हो गए और अगले दिन उनका अंतिम संस्कार किया गया। भक्त अत्यंत शोक में डूब गए, पर योगीजी महाराज ने उन्हें समझाया कि शास्त्रीजी महाराज सदैव सत्संग में प्रकट हैं।

योगीजी महाराज के इन शब्दों से सभी को विश्वास हुआ कि जो श्रीजी महाराज शास्त्रीजी महाराज के माध्यम से प्रकट थे, वही अब योगीजी महाराज में प्रकट हैं। शास्त्रीजी महाराज के अक्षरधाम गमन के छठे दिन गढ़ड़ा में योगीजी महाराज की उपस्थिति में मूर्ति प्रतिष्ठा का भव्य समारोह हुआ जिसमें लगभग पचास हजार भक्त उपस्थित थे। इस घटना से सभी को विश्वास हो गया कि शास्त्रीजी महाराज सत्संग में सदैव प्रकट हैं और योगीजी महाराज के महान कार्य का प्रारंभ हुआ।

Chapter - 24 Last-Minute Revision Points

• संवत 2007 — शास्त्रीजी महाराज की बीमारी

• अंतिम शब्द — “मैं ही योगी, योगी ही मैं”

• वैशाख सुद चौथ — अंतर्धान

• भक्तों में शोक

• योगीजी महाराज का धैर्य

• “शास्त्रीजी महाराज सदैव प्रकट”

• गढ़ड़ा में मूर्ति प्रतिष्ठा

• पचास हजार भक्त उपस्थित

• विरोधियों की आशंका समाप्त

• योगीजी महाराज का कार्य प्रारंभ

Chapter - 25 Summary
योगीजी महाराज ने साप्ताहिक सत्संग सभा की परंपरा पहले से शुरू की थी, पर शास्त्रीजी महाराज के अंतर्धान के बाद उन्होंने इस कार्य को और अधिक गति दी। धीरे-धीरे युवकों के मंडल बनाना शुरू किया गया। प्रारंभ में बहुत कम युवक आते थे और कई बार निराश हो जाते थे, लेकिन योगीजी महाराज उन्हें प्रेरित करते और आज्ञा पालन में सुख है यह समझाते। वे नए युवकों को जोड़ने, कथा-वार्ता करने और सत्संग का ज्ञान फैलाने की प्रेरणा देते थे।

योगीजी महाराज गाँव और शहरों में जाकर युवक मंडल स्थापित करते, उनकी सूची रखते और उन्हें पत्र लिखकर उत्साह देते। कुछ ही समय में भारत में सैकड़ों युवक मंडल स्थापित हो गए। बच्चों को सत्संग का ज्ञान देने के लिए बाल मंडल भी शुरू किए गए। वे सत्संग सभा के महत्व को बताते और कहते कि सभा में श्रीजी महाराज, गुणातीतानंद स्वामी और शास्त्रीजी महाराज दिव्य रूप से उपस्थित रहते हैं।

योगीजी महाराज युवकों की सभी गतिविधियों में रुचि लेते थे—प्रवचन, योगासन, भजन, कीर्तन, संवाद और रास आदि। वे उन्हें ध्यान से सुनते और आशीर्वाद देते। युवकों द्वारा तैयार किए गए हस्तलिखित अंक भी पढ़ते और हर तीन महीने में उन्हें प्रकाशित करने की प्रेरणा देते थे।

Chapter - 25 Last-Minute Revision Points

• साप्ताहिक सत्संग सभा

• शास्त्रीजी महाराज के बाद विस्तार

• युवक मंडलों की स्थापना

• प्रारंभ में कम युवक

• योगीजी महाराज का प्रोत्साहन

• गाँव और शहरों में युवक मंडल

• भारत में सैकड़ों युवक मंडल

• बच्चों के लिए बाल मंडल

• सत्संग सभा का महत्व

• युवकों की गतिविधियों में रुचि

 Chapter - 6 Summary

In Samvat 1952, arrangements were made by Yagnapurushdasji, with the permission of Acharya Maharaj, for Bhagatji to come to Gadhpur for the Jaljhilani festival. Many devotees gathered in Gadhada for this occasion. Bhagatji visited the seats of Acharya Maharaj and senior sadhus, as well as Lakshmivadi and the temple, giving darshan to the sadhus and devotees.

When Acharya Maharaj asked about the happiness of God, Bhagatji explained that one who becomes attached to the joy of God experiences peace in the senses and inner faculties, and the mind never becomes attached to anything other than God’s murti. Such happiness is experienced only by becoming gurumukh.

Bhagatji also explained that having spiritual understanding towards the ekantik saint is the extraordinary means of liberation. Serving such a saint with mind, actions, and words helps one attain ekantik dharma. To realize God, one must conquer the senses and inner faculties and become brave against faults like lust and anger while praying to God.

When devotees asked about Yagnapurushdasji’s studies, Bhagatji said that he may study in Rajkot if arrangements are made, but there is no need to go to Kashi. He also taught that devotion with the understanding of God’s glory alone becomes mature, while devotion without such understanding eventually perishes. After giving such divine spiritual teachings, Bhagatji returned to Mahuva.

Chapter - 6 Last-Minute Revision Points

• Samvat 1952 – Jaljhilani festival in Gadhada

• Yagnapurushdasji arranged Bhagatji’s visit

• Devotees received Bhagatji’s darshan

• Explanation of the joy of God

• Peace of senses and inner faculties

• Spiritual understanding towards ekantik saint

• Conquering senses and inner faculties

• Courage against lust and anger

• Instruction about Yagnapurushdasji’s studies

• Devotion with glory remains firm

 Chapter - 26 Summary

संवत 1952 में जलझीलणी के उत्सव पर भगतजी को गढ़पुर बुलाने की व्यवस्था यज्ञपुरुषदासजी ने आचार्य महाराज की अनुमति से की। इस अवसर पर अनेक भक्त गढ़ड़ा में एकत्र हुए। भगतजी आचार्य महाराज और बड़े सद्गुरुओं के आसनों पर, लक्ष्मीवाड़ी में और मंदिर में जाकर संतों और भक्तों को दर्शन देते थे।

जब आचार्य महाराज ने भगवान के सुख के बारे में पूछा, तब भगतजी ने समझाया कि जिसे भगवान के सुख का अनुभव होता है उसकी इन्द्रियाँ और अंतःकरण शांत हो जाते हैं और उसका मन भगवान की मूर्ति के अलावा कहीं और आसक्त नहीं होता। यह सुख गुरुमुख बनने पर ही अनुभव होता है।

भगतजी ने समझाया कि एकांतिक संत में आत्मबुद्धि रखना ही कल्याण का महान साधन है। ऐसे संत की मन, कर्म और वचन से सेवा करने से एकांतिक धर्म सिद्ध होता है और उनका विरोध नहीं करना चाहिए। भगवान को पाने के लिए इन्द्रियों और अंतःकरण को जीतना आवश्यक है और काम-क्रोध जैसे दोषों के सामने वीर बनना चाहिए।

यज्ञपुरुषदासजी के अध्ययन के विषय में भगतजी ने कहा कि यदि व्यवस्था हो तो राजकोट में पढ़ें, काशी जाने की आवश्यकता नहीं है। उन्होंने यह भी कहा कि महिमा सहित भक्ति ही स्थिर रहती है, महिमा के बिना भक्ति अंत में नष्ट हो जाती है। इस प्रकार भगतजी ने दिव्य कथाओं से सभी को आनंद दिया और बाद में महुवा पधारे।

Chapter - 26 Last-Minute Revision Points

• संवत 1952 – जलझीलणी उत्सव

• यज्ञपुरुषदासजी द्वारा भगतजी को बुलाना

• भक्तों को दर्शन

• भगवान के सुख का वर्णन

• इन्द्रियाँ और अंतःकरण शांत

• एकांतिक संत में आत्मबुद्धि

• इन्द्रियों को जीतना

• काम-क्रोध पर विजय

• यज्ञपुरुषदासजी के अध्ययन की आज्ञा

• महिमा सहित भक्ति

Chapter - 27 Summary
संवत 1953 में यज्ञपुरुषदासजी ने विचार किया कि जहाँ पहले भगतजी का अपमान हुआ था, वहीं उनका भव्य सम्मान होना चाहिए। इसलिए जन्माष्टमी के अवसर पर उन्हें जूनागढ़ बुलाने के लिए आचार्य महाराज से अनुमति ली गई। जब भगतजी जूनागढ़ पहुँचे, तो स्टेशन से ही आचार्य महाराज के साथ उनका भव्य स्वागत हुआ और मंदिर में उनके रहने की उत्तम व्यवस्था की गई।

उत्सव के दिनों में भगतजी प्रतिदिन सभा में जाकर कथा-वार्ता करते और संतों तथा भक्तों को आध्यात्मिक आनंद देते। कई संत उन्हें दंडवत करते, क्योंकि वे गुणातीतानंद स्वामी के परम कृपापात्र शिष्य थे। भगतजी ने समझाया कि एकांतिक संत में आत्मबुद्धि रखना और महिमा सहित भक्ति करना ही कल्याण का मार्ग है।

उन्होंने बताया कि भक्ति ही जीवन का मुख्य तत्व है। वैराग्य, ज्ञान और धर्म होने पर भी यदि भक्ति न हो तो सब व्यर्थ है। उन्होंने इन्द्रियों पर नियंत्रण रखने, विषयों से दूर रहने और सच्चे गुरु के महिम को पहचानने की शिक्षा दी। जगा स्वामी भी भगतजी के महिम की बातें करते और भक्तों को उनके संग का महत्व समझाते।

इस प्रकार भगतजी ने जूनागढ़ में भक्तों को ब्रह्मरूप बनकर भगवान से जुड़ने की शिक्षा दी। उत्सव के बाद उन्होंने आचार्य महाराज और संतों से विदा ली और जगा स्वामी से भावपूर्ण मिलन के बाद गोंडल चले गए।

Chapter - 27 Last-Minute Revision Points

• संवत 1953 – जन्माष्टमी उत्सव

• यज्ञपुरुषदासजी का निमंत्रण

• जूनागढ़ में भव्य स्वागत

• सभा में कथा-वार्ता

• संतों द्वारा दंडवत

• एकांतिक संत में आत्मबुद्धि

• महिमा सहित भक्ति

• भक्ति का महत्व

• गुरु का महिम

• अंत में गोंडल प्रस्थान

 Chapter - 21 Summary

In Gondal, Shastriji Maharaj had begun constructing a temple above the Akshar Deri of Aksharbrahma Gunatitanand Swami. Yogiji Maharaj loved serving at the Akshar Deri and regularly performed worship and seva there. One night while he was sleeping, a poisonous black cobra bit the first finger of his left hand, causing severe pain. Despite this, Yogiji Maharaj continued chanting the name “Swaminarayan” and eventually became unconscious.

While some suggested calling a doctor or a healer, Shastriji Maharaj instructed that Yogiji Maharaj be laid in the Akshar Deri and that the saints should chant the “Swaminarayan” mantra. The saints followed this instruction. After about twelve hours of continuous chanting, the poison subsided and Yogiji Maharaj regained consciousness. He offered respects to Shastriji Maharaj. Witnessing this event, the government doctor, the Maharaja of Gondal, and other officials were astonished by the divine power of the Akshar Deri.

Chapter - 21 Last-Minute Revision Points

• Temple construction above Akshar Deri in Gondal

• Yogiji Maharaj’s devotion and service

• Midnight cobra bite

• Snake bite on left finger

• Chanting “Swaminarayan”

• Shastriji Maharaj’s instruction

• Placed in Akshar Deri

• Continuous chanting for 12 hours

• Poison disappeared

• Doctor and Maharaja amazed

 ૨૧. સર્પદંશ — Summary

ગોંડળમાં અક્ષરબ્રહ્મ ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની દેરી ઉપર શાસ્ત્રીજી મહારાજ મંદિર બાંધવાનું કાર્ય શરૂ કર્યું હતું. યોગીજી મહારાજ અક્ષર દેરીની સેવા ખૂબ ભાવથી કરતા. એક રાત્રે તેઓ સૂતા હતા ત્યારે એક ઝેરી કાળા નાગે તેમના ડાબા હાથની આંગળીમાં ડંખ માર્યો, જેના કારણે ભારે પીડા થવા લાગી. યોગીજી મહારાજ “સ્વામિનારાયણ” નામ જપતા રહ્યા અને બેભાન થઈ ગયા.

સંતો વિવિધ ઉપાયો કરવાની વાત કરતા હતા, પરંતુ શાસ્ત્રીજી મહારાજે કહ્યું કે તેમને અક્ષર દેરીમાં સુવડાવી “સ્વામિનારાયણ” નામની ધૂન કરવી. સંતોએ તેમ જ કર્યું. લગભગ બાર કલાક સુધી ધૂન ચાલ્યા પછી નાગનું ઝેર ઊતરી ગયું અને યોગીજી મહારાજને ચેતના આવી. તેમણે શાસ્ત્રીજી મહારાજને વંદન કર્યું. આ ઘટના જોઈને સરકારી ડૉક્ટર, ગોંડળના મહારાજા અને અમલદારો અક્ષર દેરીના પ્રતાપથી આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.

૨૧. સર્પદંશ — Last-Minute Revision Points

• ગોંડળમાં અક્ષર દેરી પર મંદિર નિર્માણ

• યોગીજી મહારાજની અક્ષર દેરી સેવા

• મધરાતે કાળા નાગનો ડંખ

• ડાબા હાથની આંગળીમાં સર્પદંશ

• “સ્વામિનારાયણ” નામનો જાપ

• શાસ્ત્રીજી મહારાજની આજ્ઞા — દેરીમાં સુવડાવવું

• બાર કલાક ધૂન

• ઝેર ઊતરી ગયું

• ડૉક્ટર અને મહારાજા આશ્ચર્યચકિત

૨૨. અક્ષર મંદિરના મહત — Summary
સંવત ૧૯૯૦માં ગોંડળ અક્ષર મંદિરનું કામ પૂર્ણ થયા પછી વૈશાખ સુદ દશમે શાસ્ત્રીજી મહારાજે શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા કરી. ત્યારબાદ ભવ્ય સભામાં હજારો હરિભક્તોની હાજરીમાં યોગીજી મહારાજને ગોંડળ અક્ષર મંદિરના મહંત બનાવ્યા અને તેમને મહંતાઈનો હાર પહેરાવ્યો.

યોગીજી મહારાજને અક્ષર મંદિર અને અક્ષર દેરી ખૂબ પ્રિય હતાં. તેઓ વહેલી સવારે ઊઠીને દેરીની સફાઈ, ચરણારવિંદની પૂજા, આરતી, કથા, મહાપૂજા અને ધૂન કરતા. સાથે સાથે મંદિરના હિસાબ લખતા, ઠાકોરજીની સેવા કરતા અને આવનારા હરિભક્તોની સેવા પણ કરતા. વધુ હરિભક્તો આવે ત્યારે તેઓ વધુ રાજી થતા અને કોઈને જમાડ્યા વગર મોકલતા નહોતા.

એક દિવસ દાજીબાપુ તેમને શોધતા હતા ત્યારે તેઓ રસોડામાં એકલા રસોઈ કરતા જોવા મળ્યા. પૂછતાં યોગીજી મહારાજે કહ્યું કે ભંડારી સાધુ માંદા હોવાથી તેમને આ સેવા કરવાનો અવસર મળ્યો છે અને તેઓ ખૂબ રાજી છે. તપાસ કરતાં જાણવા મળ્યું કે ભંડારી સાધુ બીમાર નહોતા, ફક્ત આળસ કરતા હતા. આ જોઈ દાજીબાપુએ સાધુઓને ઠપકો આપ્યો અને સૌને સેવા કરવા મોકલ્યા.

૨૨. અક્ષર મંદિરના મહત — Last-Minute Revision Points

• સંવત ૧૯૯૦ — ગોંડળ અક્ષર મંદિર પૂર્ણ

• વૈશાખ સુદ દશમ — મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા

• યોગીજી મહારાજને મહંત બનાવ્યા

• અક્ષર દેરીની સેવા પ્રત્યે અતિ પ્રેમ

• વહેલી સવારે પૂજા, આરતી, કથા

• મહાપૂજા અને “સાધુ વધે, સત્સંગ વધે” ધૂન

• મંદિરનો હિસાબ અને ઠાકોરજીની સેવા

• હરિભક્તોને જમાડ્યા વગર મોકલતા નહીં

• રસોડામાં યોગીજી મહારાજ રસોઈ કરતા

• દાજીબાપુએ સાધુઓને સેવા માટે ઠપકો આપ્યો

૨૩. ગુરુભક્તિ — Summary
યોગીજી મહારાજ ખૂબ તપસ્વી જીવન જીવતા. તેઓ રોજ એક વખત જમતા અને દર ત્રીજે દિવસે નિર્જળ ઉપવાસ કરતા. ઉપવાસ છતાં ઉનાળાની ગરમીમાં શાસ્ત્રીજી મહારાજ સાથે ગામેગામ ફરી સેવા કરતા. આ સતત સેવા અને પરિશ્રમથી તેમને સારણગાંઠ થઈ. સંવત ૧૯૯૩માં રાજકોટમાં અંગ્રેજ ડૉક્ટર એસ્પિનોલે તપાસ કરી અને ઓપરેશન કરવાની સલાહ આપી. શાસ્ત્રીજી મહારાજની આજ્ઞાથી તેમને રાજકોટ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા.

ઓપરેશનના દિવસે શાસ્ત્રીજી મહારાજ ગોંડળથી રાજકોટ આવ્યા. યોગીજી મહારાજને ઓપરેશન થિયેટરમાં લઈ જતા હતા ત્યારે તેમણે ગુરુને જોઈ આનંદથી પ્રણામ કર્યા. ડૉક્ટરે સફળતાપૂર્વક ઓપરેશન કર્યું. થોડા સમય પછી યોગીજી મહારાજને ચેતના આવી. તેમણે આંખ ખોલતાં જ શાસ્ત્રીજી મહારાજને જોઈ હાથ જોડ્યા અને પૂછ્યું કે “શાસ્ત્રીજી મહારાજને દૂધ પાયું?”

આ સાંભળી બધા હરિભક્તો અને ડૉક્ટર આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. યોગીજી મહારાજ બેભાન સ્થિતિમાં હોવા છતાં જાગતા જ પોતાના ગુરુની સેવા યાદ કરે છે તે જોઈ સૌએ તેમની ગુરુભક્તિ અને એકતાનો મહિમા અનુભવ્યો.

૨૩. ગુરુભક્તિ — Last-Minute Revision Points

• યોગીજી મહારાજનો તપસ્વી જીવન

• રોજ એક વખત જમવું

• દર ત્રીજે દિવસે નિર્જળ ઉપવાસ

• શાસ્ત્રીજી મહારાજ સાથે સેવા

• સારણગાંઠનો રોગ

• સંવત ૧૯૯૩ — રાજકોટ હોસ્પિટલ

• અંગ્રેજ ડૉક્ટર એસ્પિનોલ દ્વારા ઓપરેશન

• ઓપરેશન પહેલા ગુરુને પ્રણામ

• જાગતાં જ પૂછ્યું — “શાસ્ત્રીજી મહારાજને દૂધ પાયું?”

• ગુરુભક્તિનો અદ્‌ભુત દાખલો

૨૪. શાસ્ત્રીજી મહારાજ પ્રગટ છે — Summary
સંવત ૨૦૦૭માં શાસ્ત્રીજી મહારાજે માંદગી સ્વીકારી અને જણાવ્યું કે ગઢડાની મૂર્તિઓની પ્રતિષ્ઠા હવે યોગીજી મહારાજ કરશે. તેમણે કહ્યું કે પોતામાં અને યોગીજી મહારાજમાં કોઈ ફરક નથી અને “હું તે યોગી અને યોગી તે હું” છે. વૈશાખ સુદ ચોથના દિવસે તેઓ અંતર્ધાન થયા અને બીજા દિવસે અગ્નિસંસ્કાર થયો. હરિભક્તો ખૂબ દુઃખી થયા, પરંતુ યોગીજી મહારાજે સૌને સમજાવ્યું કે શાસ્ત્રીજી મહારાજ સત્સંગમાં સદાય પ્રગટ છે.

યોગીજી મહારાજના શબ્દોથી સૌને સમજાયું કે જે શ્રીજીમહારાજ શાસ્ત્રીજી મહારાજ દ્વારા પ્રગટ હતા તે હવે યોગીજી મહારાજમાં પ્રગટ છે. શાસ્ત્રીજી મહારાજના અક્ષરધામગમન પછી છઠ્ઠા દિવસે ગઢડામાં યોગીજી મહારાજના સાન્નિધ્યમાં મૂર્તિપ્રતિષ્ઠાનો ભવ્ય સમારોહ થયો, જેમાં પચાસ હજાર હરિભક્તો હાજર રહ્યા. આ પ્રસંગથી સૌને પ્રતીતિ થઈ કે શાસ્ત્રીજી મહારાજ સત્સંગમાં સદાય પ્રગટ છે. વિરોધીઓના વિચાર ખોટા સાબિત થયા અને યોગીજી મહારાજના મહાન કાર્યનો પ્રારંભ થયો.

૨૪. શાસ્ત્રીજી મહારાજ પ્રગટ છે — Last-Minute Revision Points

• સંવત ૨૦૦૭ — શાસ્ત્રીજી મહારાજની માંદગી

• છેલ્લાં શબ્દો — “હું તે યોગી, યોગી તે હું”

• વૈશાખ સુદ ચોથ — અંતર્ધાન

• હરિભક્તોમાં શોક

• યોગીજી મહારાજે હિંમત આપી

• “શાસ્ત્રીજી મહારાજ સદાય પ્રગટ છે”

• ગઢડા મૂર્તિપ્રતિષ્ઠા — વૈશાખ સુદ દશમ

• પચાસ હજાર હરિભક્તોની હાજરી

• વિરોધીઓ આશ્ચર્યચકિત

• યોગીજી મહારાજના કાર્યનો પ્રારંભ

૨૫. યુવક મંડળો અને સત્સંગ સભા — Summary
યોગીજી મહારાજે અઠવાડિક સત્સંગ સભાની પ્રવૃત્તિ પહેલેથી શરૂ કરી હતી, પરંતુ શાસ્ત્રીજી મહારાજના અંતર્ધાન પછી તેમણે તેને વધુ વેગ આપ્યો. ધીમે ધીમે યુવક મંડળોની સ્થાપના શરૂ કરી. શરૂઆતમાં થોડા યુવકો આવતાં અને ક્યારેક નિરાશ પણ થતા, પરંતુ યોગીજી મહારાજ તેમને હિંમત આપતા અને આજ્ઞા પાળવામાં સુખ છે એમ સમજાવતા. નવા યુવકોને જોડવા, કથાવાર્તા કરવા અને સત્સંગની સમજ આપવાની પ્રેરણા આપતા.

યોગીજી મહારાજ ગામો અને શહેરોમાં જઈ યુવક મંડળો સ્થાપતા, તેની નોંધ રાખતા અને પત્રો દ્વારા પ્રોત્સાહન આપતા. થોડા સમયમાં જ ભારતમાં સેંકડો યુવક મંડળો સ્થાપિત થયા. બાળકો માટે પણ બાળ મંડળો શરૂ કરાયા. તેઓ સત્સંગ સભાનું મહત્વ સમજાવતા અને કહેતા કે સત્સંગ સભામાં શ્રીજીમહારાજ, ગુણાતીતાનંદ સ્વામી અને શાસ્ત્રીજી મહારાજ દિવ્યરૂપે હાજર હોય છે.

યોગીજી મહારાજ યુવકોની દરેક પ્રવૃત્તિમાં રસ લેતા—પ્રવચન, યોગ, ભજન, કીર્તન, સંવાદ અને રાસ વગેરે ધ્યાનપૂર્વક સાંભળતા અને આશીર્વાદ આપતા. યુવકો દ્વારા તૈયાર કરાયેલા હસ્તલિખિત અંકો પણ વાંચતા અને દર ત્રણ મહિને તે પ્રકાશિત કરવાની પ્રેરણા આપતા. આ રીતે યુવક મંડળો દ્વારા સત્સંગનો વ્યાપ વધ્યો.

૨૫. યુવક મંડળો અને સત્સંગ સભા — Last-Minute Revision Points

• અઠવાડિક સત્સંગ સભાની શરૂઆત

• શાસ્ત્રીજી મહારાજ પછી પ્રવૃત્તિમાં વેગ

• યુવક મંડળોની સ્થાપના

• શરૂઆતમાં થોડા યુવકો

• યોગીજી મહારાજનું પ્રોત્સાહન

• ગામો અને શહેરોમાં યુવક મંડળો

• ભારતમાં સેંકડો યુવક મંડળો

• બાળકો માટે બાળ મંડળો

• સત્સંગ સભાનું મહત્વ

• યુવકોની પ્રવૃત્તિઓમાં રસ અને આશીર્વાદ

 Chapter - 26 Summary

Before the Chaitra full-moon festival in Vartal, Swamishri predicted that a meeting would be called against them but that the opponents would end up arguing among themselves and nothing would happen against them. Following his command, Kalidasbhai and other devotees went to Vartal. Swamishri also asked Galbhai whether he had the courage to proclaim “Victory to Akshar-Purushottam Maharaj” in the assembly, and Galbhai accepted the command with courage.

During the full-moon assembly, when the Acharya Maharaj arrived, Galbhai first proclaimed “Victory to Sahajanand Swami Maharaj” and then “Victory to Akshar-Purushottam Maharaj.” Everyone unknowingly repeated the chant. Later they realized what had happened, but due to Galbhai’s strong personality no one could oppose him. The assembly ended without discussion and people began arguing among themselves.

In a later meeting, when someone spoke against Shastri Yagnapurushdasji, Kalidasbhai defended him by mentioning his great achievements. Kothari Gordhanbhai also stated that Shastri was pure. Eventually the opponents argued among themselves, and Swamishri’s prediction came true—no trouble arose against them.

Chapter - 26 Last-Minute Revision Points

• Chaitra full-moon festival at Vartal

• Swamishri’s prediction

• Command to Galbhai

• “Victory to Sahajanand Swami Maharaj”

• “Victory to Akshar-Purushottam Maharaj”

• Crowd unknowingly repeated

• Assembly dispersed

• Kalidasbhai defended Shastriji

• Gordhanbhai declared Shastriji pure

• Opponents argued among themselves

 Chapter - 26 Summary

चैत्र सुद पूर्णिमा के उत्सव से पहले स्वामीश्री ने भविष्यवाणी की कि वर्ताल में उनके विरोध में सभा बुलाई जाएगी, पर अंत में वे लोग आपस में ही झगड़ेंगे और उनके विरुद्ध कुछ नहीं होगा। स्वामीश्री की आज्ञा से कालिदासभाई और अन्य भक्त वर्ताल गए। स्वामीश्री ने गलभाई से पूछा कि क्या वे सभा में “अक्षरपुरुषोत्तम महाराज की जय” बोलाने का साहस कर सकते हैं। गलभाई ने साहसपूर्वक यह आज्ञा स्वीकार की।

पूर्णिमा की सभा में जैसे ही आचार्य महाराज आए, गलभाई ने पहले “सहजानंद स्वामी महाराज की जय” और फिर “अक्षरपुरुषोत्तम महाराज की जय” का जयघोष किया। सभी ने अनजाने में इसे दोहरा दिया। बाद में लोगों को समझ आया कि क्या हुआ है, लेकिन गलभाई के प्रभावशाली व्यक्तित्व के कारण कोई विरोध न कर सका। सभा बिना चर्चा के समाप्त हो गई और लोगों में आपसी चर्चा होने लगी।

बाद की सभा में शास्त्री यज्ञपुरुषदासजी के विरुद्ध बात की गई, तब कालिदासभाई ने उनके महान कार्यों का उल्लेख कर उनका समर्थन किया। कोठारी गोरधनभाई ने भी कहा कि शास्त्री शुद्ध हैं। अंत में विरोधियों में आपसी विवाद हो गया और स्वामीश्री की भविष्यवाणी सत्य सिद्ध हुई।

Chapter - 26 Last-Minute Revision Points

• चैत्र पूर्णिमा — वर्ताल उत्सव

• स्वामीश्री की भविष्यवाणी

• गलभाई को आज्ञा

• “सहजानंद स्वामी महाराज की जय”

• “अक्षरपुरुषोत्तम महाराज की जय”

• सबने अनजाने में स्वीकार किया

• सभा समाप्त

• कालिदासभाई का समर्थन

• कोठारी गोरधनभाई का कथन

• विरोधियों में आपसी विवाद

Chapter - 27 Summary
वर्ताल में स्वामीश्री ने वचनामृत की कथा जारी रखी, जिसके लिए पूरे गुजरात से भक्त आने लगे। वर्ताल के कई साधु और कोठारी गोरधनभाई भी उनकी कथाएँ सुनने आते थे। जब किसी ने गोरधनभाई से पूछा कि वे शास्त्री यज्ञपुरुषदासजी के साथ क्यों रहते हैं, तब उन्होंने उत्तर दिया कि वर्ताल के दो हजार साधुओं में उन्होंने शास्त्रीजी जैसा धन और स्त्री से त्यागी संत नहीं देखा और उनकी बातें उन्हें बहुत मधुर लगती हैं।

स्वामीश्री के आसन के पास हमेशा भक्त रहते थे, इसलिए कोई उन्हें नुकसान नहीं पहुँचा सकता था। भक्त प्रेम से उनकी सेवा करते और भोजन की व्यवस्था करते थे। इससे विरोधियों के मन में और अधिक असंतोष उत्पन्न हुआ। आचार्य लक्ष्मीप्रसाद छोटे थे, और स्वामीश्री ने उन्हें अच्छा आचरण रखने की सलाह दी, जो उन्हें पसंद नहीं आई।

विरोधियों ने स्वामीश्री की कथा में बाधा डालने के लिए कई उपाय किए। वे सभा के सामने मिर्च की धूनी करते या पानी गिरा देते ताकि सभा भंग हो जाए। फिर भी स्वामीश्री और भक्त दृढ़ रहे और सत्संग चलता रहा।

Chapter - 27 Last-Minute Revision Points

• वर्ताल में वचनामृत कथा

• गुजरात से भक्तों का आगमन

• कोठारी गोरधनभाई का समर्थन

• शास्त्रीजी का त्याग और महिमा

• भक्तों की सेवा

• विरोधियों का असंतोष

• आचार्य लक्ष्मीप्रसाद को उपदेश

• कथा में बाधा डालने की योजना

• मिर्च की धूनी और पानी डालना

• फिर भी सत्संग जारी

 ૨૬. વરતાલમાં અક્ષરપુરુષોત્તમનો જયઘોષ — Summary

ચૈત્ર સુદ પૂનમના સમૈયા પહેલા સ્વામીશ્રીએ આગાહી કરી હતી કે વરતાલમાં તેમના વિરોધમાં સભા બોલાવવામાં આવશે, પરંતુ અંતે તેઓ અંદરઅંદર ઝઘડશે અને તેમની સામે કોઈ ઉપાધિ નહીં થાય. સ્વામીશ્રીની આજ્ઞાથી કાળિદાસભાઈ અને અન્ય હરિભક્તો વરતાલ ગયા. સ્વામીશ્રીએ ગલભાઈને પૂછ્યું કે તેઓ સભામાં “અક્ષરપુરુષોત્તમ મહારાજની જય” બોલાવી શકે છે કે નહીં. ગલભાઈએ હિંમતથી આ આજ્ઞા સ્વીકારી.

પૂનમની સભામાં આચાર્ય મહારાજ આવ્યા ત્યારે ગલભાઈએ પ્રથમ “સહજાનંદ સ્વામી મહારાજની જય” અને પછી “અક્ષરપુરુષોત્તમ મહારાજની જય” બોલાવી. સૌએ અજાણતાં તે સ્વીકારી લીધી. પછી સૌને સમજાયું કે આ શું થયું, પરંતુ ગલભાઈના દમદાર સ્વભાવને કારણે કોઈ કંઈ બોલી શક્યું નહીં. ત્યારબાદ સભા વિખેરાઈ ગઈ અને વિરોધીઓ વચ્ચે ચર્ચા શરૂ થઈ.

પછી બીજી સભામાં શાસ્ત્રી યજ્ઞપુરુષદાસજી વિરુદ્ધ વાત થઈ, ત્યારે કાળિદાસભાઈએ તેમના મહાન કાર્યોનો ઉલ્લેખ કરી તેમનો બચાવ કર્યો. કોઠારી ગોરધનભાઈએ પણ કહ્યું કે શાસ્ત્રી શુદ્ધ છે. અંતે વિરોધીઓ વચ્ચે જ ઝઘડો થયો અને સ્વામીશ્રીની આગાહી સાચી પડી—કોઈ ઉપાધિ ઊભી ન થઈ.

૨૬. વરતાલમાં અક્ષરપુરુષોત્તમનો જયઘોષ — Last-Minute Revision Points

• ચૈત્ર સુદ પૂનમ — વરતાલ સમૈયો

• સ્વામીશ્રીની આગાહી

• ગલભાઈને આજ્ઞા

• “સહજાનંદ સ્વામી મહારાજની જય”

• “અક્ષરપુરુષોત્તમ મહારાજની જય”

• સૌએ અજાણતાં જય સ્વીકારી

• સભા વિખેરાઈ ગઈ

• કાળિદાસભાઈએ શાસ્ત્રીજીનો બચાવ કર્યો

• કોઠારી ગોરધનભાઈએ શાસ્ત્રીજી શુદ્ધ કહ્યું

• અંતે વિરોધીઓ વચ્ચે ઝઘડો

૨૭. વિરોધના વંટોળ — Summary
વરતાલમાં સ્વામીશ્રીએ વચનામૃતની કથા શરૂ રાખી, જેના માટે સમગ્ર ગુજરાતમાંથી હરિભક્તો આવવા લાગ્યા. વરતાલના ઘણા સાધુઓ અને કોઠારી ગોરધનભાઈ પણ તેમની વાતો સાંભળવા આવતા. જ્યારે કોઈએ ગોરધનભાઈને પૂછ્યું કે તેઓ શાસ્ત્રી યજ્ઞપુરુષદાસજી સાથે કેમ ભળે છે, ત્યારે ગોરધનભાઈએ કહ્યું કે બે હજાર સાધુઓમાં શાસ્ત્રીજી જેટલા ધન અને સ્ત્રીથી ત્યાગી સાધુ તેઓએ જોયા નથી અને તેમની વાતો ખૂબ મીઠી લાગે છે.

સ્વામીશ્રીના આસન પાસે હંમેશા હરિભક્તો રહેતા હોવાથી કોઈ તેમને નુકસાન કરી શકતું નહોતું. હરિભક્તો પ્રેમથી તેમની સેવા અને રસોઈ કરતા. આથી વિરોધીઓ વધુ અસંતુષ્ટ થયા. આચાર્ય લક્ષ્મીપ્રસાદ નાની ઉંમરના હોવાથી સ્વામીશ્રીએ તેમને સારા વર્તનની સલાહ આપી, જે તેમને ગમ્યું નહીં.

વિરોધીઓ સ્વામીશ્રીની કથામાં વિક્ષેપ પાડવા માટે વિવિધ યુક્તિઓ કરવા લાગ્યા. તેઓ સભા આગળ મરચાંની ધૂણી કરતા અથવા પાણી ઢોળતા જેથી સભા વિખેરાઈ જાય. છતાં સ્વામીશ્રી અને હરિભક્તો અડગ રહ્યા અને સત્સંગ ચાલુ રહ્યો.

૨૭. વિરોધના વંટોળ — Last-Minute Revision Points

• વરતાલમાં વચનામૃત કથા

• સમગ્ર ગુજરાતમાંથી હરિભક્તો આવ્યા

• કોઠારી ગોરધનભાઈનો સ્વામીશ્રી પર વિશ્વાસ

• શાસ્ત્રીજીનો ત્યાગ અને મહિમા

• હરિભક્તો દ્વારા સેવા અને રસોઈ

• વિરોધીઓમાં અસંતોષ

• આચાર્ય લક્ષ્મીપ્રસાદને ઉપદેશ

• કથામાં વિક્ષેપ માટે યુક્તિઓ

• મરચાંની ધૂણી અને પાણી ઢોળવું

• છતાં સ્વામીશ્રી અને હરિભક્તો અડગ

૨૮. વિષમ દેશકાળ — Summary
વરતાલમાં સ્વામીશ્રી પ્રત્યે ભારે વિરોધ ઉભો થયો હતો. હરિભક્તોને લાગ્યું કે આવી પરિસ્થિતિમાં સ્વામીશ્રીને વરતાલમાં રાખવું યોગ્ય નથી, કારણ કે કેટલાક દ્વેષી સાધુઓ કંઈ અઘટિત કરી શકે. તેથી સંવત ૧૯૬૨ની કાર્તિકી પૂનમના પ્રસંગે સ્વામીશ્રીના હેતવાળા હરિભક્તો વરતાલ આવ્યા અને તેઓ સ્વામીશ્રીથી ક્ષણમાત્ર પણ દૂર ન રહેતા.

હરિભક્તોએ સ્વામીશ્રીને ભંડારમાં જમવા ન જવાની વિનંતી કરી, પરંતુ સ્વામીશ્રીએ કહ્યું કે સાધુએ હંમેશાં ભંડારમાં જમવું જોઈએ. જ્યારે ખીચડી પીરસાઈ ત્યારે તેમાં ઝેરની તીવ્ર વાસ આવતી હતી. સ્વામીશ્રીએ વાત સમજી, છતાં પ્રસાદીનો અનાદર ન થાય તેથી થોડું જમ્યા. બહાર આવ્યા પછી તેમને અસ્વસ્થતા થઈ, પણ તેમણે હરિભક્તોને ચિંતા ન કરવા કહ્યું.

વિરોધીઓએ ફરી યોજના બનાવી કે શાસ્ત્રી યજ્ઞપુરુષદાસજી ભંડારે આવે ત્યારે તેમને ધક્કો મારીને મોટા ચૂલામાં ફેંકી દેવા. પરંતુ હરિભક્તો તેમની સાથે રહ્યા અને ત્યાંથી હલ્યા નહીં. જ્યારે દ્વેષીઓ હરિભક્તોને ધક્કા મારવા લાગ્યા ત્યારે કેટલાક હરિભક્તોએ તક લઈ ભંડારમાં જઈ સ્વામીશ્રીને ઊંચકી બહાર કાઢી લીધા. થોડા સમય પછી વિરોધીઓને ખબર પડી કે સ્વામીશ્રી તો પહેલેથી જ બહાર નીકળી ગયા છે.

૨૮. વિષમ દેશકાળ — Last-Minute Revision Points

• વરતાલમાં સ્વામીશ્રી પ્રત્યે ભારે વિરોધ

• હરિભક્તોએ સ્વામીશ્રીની રક્ષા માટે વરતાલ આવવું

• ભંડારે જમવા ન જવાની વિનંતી

• ખીચડીમાં ઝેરની વાસ

• સ્વામીશ્રીએ પ્રસાદીનો માન રાખીને થોડું જમ્યું

• બહાર આવ્યા પછી અસ્વસ્થતા

• વિરોધીઓની નવી યોજના – ચૂલામાં ફેંકવાની

• હરિભક્તોની અડગતા

• તક મેળવી સ્વામીશ્રીને બહાર કાઢ્યા

• વિરોધીઓની યોજના નિષ્ફળ

 ર૬. ગઢડામાં જળઝીલણીનો સમેયો — Summary

સંવત ૧૯૫૨માં જળઝીલણીના સમૈયે ભગતજી ગઢપુર પધારે તેવી ગોઠવણ યજ્ઞપુરુષદાસજીએ આચાર્ય મહારાજની મંજૂરીથી કરી. આ પ્રસંગે ઘણા હરિભક્તો ગઢડા ભેગા થયા. ભગતજી આચાર્ય મહારાજ અને મોટા સદગુરુઓના આસને, લક્ષ્મીવાડીએ અને મંદિરે જઈ સંતો અને હરિભક્તોને દર્શનનો લાભ આપતા.

આચાર્ય મહારાજે ભગવાનના સુખ વિષે પ્રશ્ન પૂછતાં ભગતજીએ સમજાવ્યું કે જેને ભગવાનના સુખનો અનુભવ થાય છે તેની ઈન્દ્રિયો અને અંતઃકરણ સ્થિર થઈ જાય છે અને તેનું મન ભગવાનની મૂર્તિ સિવાય બીજે ક્યાંય આસક્ત થતું નથી. ગુરમુખી બને ત્યારે જ એ સુખનો અનુભવ થાય છે.

ભગતજી સમજાવતા કે એકાંતિક સંતમાં આત્મબુદ્ધિ રાખવી એ કલ્યાણનું મહાન સાધન છે. સંતને મન, કર્મ અને વચનથી સેવવાથી એકાંતિક ધર્મ સિદ્ધ થાય છે અને તેમના દ્રોહથી દુઃખ થાય છે. તેઓએ સમજાવ્યું કે ભગવાનને પામવા માટે ઈન્દ્રિયો અને અંતઃકરણ જીતવા જરૂરી છે અને કામ-ક્રોધ જેવા દોષો સામે શૂરવીર બની ભગવાનને પ્રાર્થના કરવી.

આ પ્રસંગે યજ્ઞપુરુષદાસજીના અભ્યાસ વિષે પણ પૂછાયું ત્યારે ભગતજીએ કહ્યું કે રાજકોટમાં વ્યવસ્થા થાય તો ભણવું, પરંતુ કાશી જવાની જરૂર નથી. તેમણે સમજાવ્યું કે મહિમા સાથેની ભક્તિ જ સ્થિર રહે છે; મહિમા વિનાની ભક્તિ અંતે નાશ પામે છે. આ રીતે ભગતજીએ અદ્‌ભુત કથાવાતાથી સૌને આધ્યાત્મિક આનંદ આપ્યો અને પછી મહુવા પધાર્યા.

ર૬. ગઢડામાં જળઝીલણીનો સમેયો — Last-Minute Revision Points

• સંવત ૧૯૫૨ – જળઝીલણી સમેયો ગઢડા

• યજ્ઞપુરુષદાસજી દ્વારા ભગતજીને આમંત્રણ

• સંતો અને હરિભક્તોને ભગતજીના દર્શન

• ભગવાનના સુખ વિષે આચાર્ય મહારાજનો પ્રશ્ન

• ભગવાનના સુખથી ઈન્દ્રિયો અને અંતઃકરણ સ્થિર

• એકાંતિક સંતમાં આત્મબુદ્ધિ – કલ્યાણનું સાધન

• ઈન્દ્રિયો અને અંતઃકરણ જીતવાની જરૂર

• કામ-ક્રોધ સામે શૂરવીરતા

• યજ્ઞપુરુષદાસજીના અભ્યાસ વિશે આજ્ઞા

• મહિમા સાથેની ભક્તિ જ સ્થિર રહે

૨૭. જૂનાગઢમાં અપૂવ સન્માન — Summary
યજ્ઞપુરુષદાસજીએ વિચાર કર્યો કે જ્યાં ભગતજીનું પહેલાં અપમાન થયું હતું ત્યાં જ તેમનું ભવ્ય સન્માન થવું જોઈએ. તેથી સંવત ૧૯૫૩માં જન્માષ્ટમીના સમૈયે ભગતજીને જૂનાગઢ પધારવા આચાર્ય મહારાજ પાસેથી આજ્ઞાપત્ર લેવાયું. ભગતજી જૂનાગઢ પહોંચ્યા ત્યારે સ્ટેશનથી જ તેમનું આચાર્ય મહારાજ સાથે વાજતે-ગાજતે ભવ્ય સ્વાગત થયું અને મંદિરમાં તેમની ઉત્તમ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી.

સમૈયા દરમિયાન ભગતજી રોજ સભામંડપમાં પધારી કથાવાર્તા કરતા અને સંતો-હરિભક્તોને આધ્યાત્મિક આનંદ આપતા. ઘણા સંતો તેમને દંડવત્‌ કરતા કારણ કે તેઓ ગુણાતીતાનંદ સ્વામીના પરમ કૃપાપાત્ર શિષ્ય હતા. ભગતજીએ સમજાવ્યું કે એકાંતિક સંતમાં આત્મબુદ્ધિ રાખવી, સત્પુરુષનો સંબંધ જાળવવો અને મહિમા સાથે ભક્તિ કરવી એ કલ્યાણનો માર્ગ છે.

તેમણે ભક્તિને જીવનનું મુખ્ય તત્વ બતાવી સમજાવ્યું કે વૈરાગ્ય, જ્ઞાન અને ધર્મ હોવા છતાં ભક્તિ વિના બધું નિષ્ફળ છે. તેમણે ઈન્દ્રિયો અને વિષયોથી દૂર રહી સત્પુરુષમાં આશ્રય રાખવાની તથા ગુરુના મહિમાને ઓળખવાની શિખામણ આપી. જાગા સ્વામી પણ ભગતજીના મહિમાની વાતો કરતા અને સૌ હરિભક્તોને તેમના સમાગમનું મહત્ત્વ સમજાવતા.

આ રીતે ભગતજીએ જૂનાગઢમાં હરિભક્તોને બ્રહ્મરૂપ બની ભગવાનમાં જોડાવાની વાતો કરી ખૂબ આનંદ આપ્યો. સમૈયો પૂર્ણ થયા પછી તેઓ આચાર્ય મહારાજ અને સંતોની રજા લઈને નીકળ્યા અને જાગા સ્વામી સાથે ભાવપૂર્વક વિદાય લઈને ગોંડલ પધાર્યા.

૨૭. જૂનાગઢમાં અપૂવ સન્માન — Last-Minute Revision Points

• સંવત ૧૯૫૩ – જન્માષ્ટમી સમૈયો જૂનાગઢ

• યજ્ઞપુરુષદાસજી દ્વારા ભગતજીને આમંત્રણ

• સ્ટેશનથી ભવ્ય સ્વાગત

• સભામંડપમાં કથાવાર્તા

• સંતો દ્વારા ભગતજીને દંડવત્‌

• એકાંતિક સંતમાં આત્મબુદ્ધિનો ઉપદેશ

• મહિમા સાથેની ભક્તિનું મહત્વ

• ભક્તિ – જીવનનું મુખ્ય તત્વ

• ગુરુના મહિમાની ઓળખ

• સમૈયા પછી ગોંડલ પ્રસ્થાન