ગ.મ.૬૨ : ભગવાનનો જે ભક્ત હોય તેને તો જે જે પ્રકારનાં દુઃખ આવે છે તે દુઃખના દેનારા કાળ, કર્મ, માયા એમાંથી કોઈ નથી; એ તો પર્ત ભગવાન જ પોતાના ભક્તની ધીરજ જોવાને અર્થે દુઃખને પ્રેરે છે અને પછી જેમ કોઈક પુરુષ પડદામાં રહીને જુએ, તેમ ભક્તની ધીરજને ભગવાન ભક્તના હૃદયમાં રહીને જોયા કરે છે. પણ કાળ, કર્મ, માયાનો શો ભાર છે જે, ભગવાનના ભક્તને પીડી શકે ? એ તો ભગવાનની જ ઈચ્છા છે, એમ જાણીને ભગવાનનો ભક્ત હોય તેને મગન રહેવું.

• અકસ્માત થયો હોય ત્યારે

• બીમારી લાંબી ચાલતી હોય ત્યારે

• પૈસાની ભારે તકલીફ આવી હોય ત્યારે

• ધંધામાં નુકસાન થયું હોય ત્યારે

• કોઈ અપમાન કરે ત્યારે

• નજીકના વ્યક્તિએ દગો આપ્યો હોય ત્યારે

• પરિવાર તરફથી દુઃખ મળતું હોય ત્યારે

• પરીક્ષામાં નાપાસ થયા હોય ત્યારે

• મહેનત છતાં સફળતા ન મળતી હોય ત્યારે

• ભગવાન ભજતા હોવા છતાં દુઃખ આવતું હોય ત્યારે

• મનમાં “મારા સાથે જ કેમ?” એવો વિચાર આવતો હોય ત્યારે

• સતત મુશ્કેલીઓ આવતી હોય ત્યારે

• માનસિક તણાવ ચાલતો હોય ત્યારે

• નોકરી જતી રહી હોય ત્યારે

• લોકો ખોટું સમજી રહ્યા હોય ત્યારે

• કોઈ પ્રિય વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય ત્યારે

• સેવા/સત્સંગમાં અવગણના થતી હોય ત્યારે

• શરીરમાં સતત પીડા રહેતી હોય ત્યારે

• જીવનમાં બધું ખોટું ચાલી રહ્યું લાગે ત્યારે

• ધીરજ તૂટી રહી હોય ત્યારે

1. જય ૧૦મા ધોરણમાં ભણતો હતો. બોર્ડની પરીક્ષા નજીક હતી. તેને ગણિત વિષયમાં ડર લાગતો હતો. તેના મિત્રએ કહ્યું કે “આ દોરો હાથમાં બાંધી રાખીશ તો પરીક્ષામાં સારા માર્ક્સ આવશે.” જયે તે દોરો બાંધી લીધો અને હવે તેને લાગવા લાગ્યું કે આથી જ સારું પરિણામ આવશે.
   પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.મ.૩૮- સંસારી જીવ છે તેને તો કોઈક ધન દેનારો મળે કે દીકરો દેનારો મળે તો ત્યાં તરત પ્રતીતિ આવે, અને ભગવાનના ભક્ત હોય તેને તો જંત્ર-મંત્રમાં ક્યાંય પ્રતીતિ આવે જ નહીં. અને જે હરિભક્ત હોય ને જંત્ર-મંત્રમાં પ્રતીતિ કરે તે સત્સંગી હોય તે પણ અર્ધો વિમુખ જાણવો.

2. મીનાબેન સત્સંગની સેવાઓમાં જોડાતા હતા. એક પ્રસંગમાં તેમને રસોડાની સામાન્ય સેવા આપવામાં આવી. તેમને લાગ્યું કે “મને તો મોટી જવાબદારી આપવી જોઈએ હતી.”
   પ્રશ્ન : મીનાબેન કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૫૮- પાકો હરિભક્ત થયાનો તો એ જ ઉપાય છે જે, પરમેશ્વરના દાસનો ગુલામ થઈને રહે અને એમ જાણે જે, ‘એ સર્વ ભક્ત મોટા છે ને હું તો સર્વથી ન્યૂન છું,’ એમ જાણીને હરિભક્તનો દાસાનુદાસ થઈ રહે.

3. જય અને મિતેશ એક જ ક્લાસમાં ભણતા હતા. મિતેશ હંમેશાં સારા ગુણ લાવતો અને શિક્ષકો પણ તેની પ્રશંસા કરતા. આ જોઈને જયને તેની ઈર્ષ્યા થવા લાગી. હવે જય તેની પ્રશંસા કરવાને બદલે તેની ખામીઓ શોધવા લાગ્યો.
   પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૪- જેની ઉપર ઈર્ષ્યા હોય તેના જેવા ગુણને ગ્રહણ કરવા અને પોતાના અવગુણને ત્યાગ કરવા. અને તેવું ન થવાય અને ઈર્ષ્યાએ કરીને ભગવાનના ભક્તોનો દ્રોહ થાય તેવી ઈર્ષ્યાનો તો ભગવાનના ભક્તે સર્વ પ્રકારે ત્યાગ કરવો.

4. જય બોર્ડની પરીક્ષા આપતો હતો. પરીક્ષામાં ઓછા ગુણ આવ્યા ત્યારે તેણે કહ્યું, “મારા મિત્રો મને ફરવા બોલાવતા હતા એટલે હું અભ્યાસ ન કરી શક્યો, નહિતર મારા સારા ગુણ આવ્યા હોત.”
   પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.અં.૬- જીવમાત્રનો તો એવો સ્વભાવ છે જે, જ્યારે કાંઈક પોતામાં વાંક આવે ત્યારે એમ બોલે જે, ‘મને બીજે કોઈએ ભુલાવ્યો ત્યારે મારામાં ભૂલ પડી, પણ મારામાં કાંઈ વાંક નથી.’ પણ એમ કહેનારો મહામૂર્ખ છે. કેમ જે, બીજો તો કોઈક કહેશે જે, ‘તું કૂવામાં પડ,’ ત્યારે એને કહેવે કરીને શું કૂવામાં પડવું ? માટે વાંક તો એવું કરે તેનો જ છે ને બીજાને માથે દોષ દે છે. તેમ જ ઇન્દ્રિયો ને અંતઃકરણનો વાંક કાઢવો એ પણ જીવની મૂર્ખાઈ જ છે.

5. જય બોર્ડની પરીક્ષાની તૈયારી કરતો હતો. શરૂઆતમાં તે નિયમિત પૂજા અને અભ્યાસ કરતો હતો. પછી ધીમે ધીમે મોબાઇલમાં રીલ્સ, ગેમ અને વેબસિરીઝ વધુ જોવા લાગ્યો. હવે તેનું મન અભ્યાસ અને ભજનમાં લાગતું ન હતું.
   પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૧૮- અને પંચ ઇન્દ્રિયો દ્વારે જીવ જે આહાર કરે છે તે આહાર જો શુદ્ધ કરશે તો અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે, અને અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે તો અખંડ ભગવાનની સ્મૃતિ રહેશે. અને જો પંચ ઇન્દ્રિયોના આહારમાંથી એક ઇન્દ્રિયનો આહાર મલિન થાય છે તો અંતઃકરણ પણ મલિન થઈ જાય છે. માટે ભગવાનના ભક્તને ભગવાનના ભજનને વિષે જે કોઈ વિક્ષેપ થઈ આવે છે તેનું કારણ તો પંચ ઇન્દ્રિયોના વિષય જ છે પણ અંતઃકરણ નથી.

6. મહેશભાઈની ઓફિસમાં તેમના મિત્રએ નવી કાર લીધી. બીજા સહકર્મચારીઓ પણ મોંઘી વસ્તુઓ ખરીદતા હતા. હવે મહેશભાઈને લાગવા લાગ્યું કે “મારે પણ આ બધું જોઈએ.” તેથી તેઓ સતત એ જ વિચારમાં રહેવા લાગ્યા.
   પ્રશ્ન : મહેશભાઈ કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.મ.૫૫- જેમ કાબના મુવાળા છે, તેમાં સારો કયો ને નરસો કયો ? તે તો સારો-નરસો સહુ એક પાડામાં છે; તેમ માયિક પદાર્થ પણ સર્વે સરખાં છે.

7. જય યુવકસભામાં નિયમિત જતો હતો. તેની સાથે જતો મિતેશ ક્યારેક મોડો આવતો અને કેટલીક વખત નિયમમાં પણ કાચો હતો. આ જોઈને જય તેના અવગુણ જોવા લાગ્યો અને વિચારવા લાગ્યો કે “આવો માણસ સત્સંગમાં શા માટે આવે છે?”
   પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૨૪- જ્યારે કોઈ હરિભક્તનો દોષ નજરમાં આવે ત્યારે એમ સમજવું જે, ‘આનો સ્વભાવ તો સત્સંગમાં ન ઘટે એવો છે તોય પણ એને જો સત્સંગ મળ્યો છે અને એ જો જેવો-તેવો છે તોય પણ સત્સંગમાં પડ્યો છે, તો એનો પૂર્વજન્મનો અથવા આ જન્મનો સંસ્કાર ભારે છે તો આવો સત્સંગ મળ્યો છે,’ એમ સમજીને તેનો પક્ષ અતિશય ગુણ લેવો.

8. હિતેશભાઈ વેપારમાં હતા. તેમને ગ્રાહકો સાથે કઠોર ભાષામાં બોલવાની ટેવ હતી. ઘણા ગ્રાહકો દૂર થવા લાગ્યા, છતાં તેઓ પોતાનો સ્વભાવ બદલતા ન હતા.
   પ્રશ્ન : હિતેશભાઈ કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૧૬- જે ભગવાનના ભક્તને સત્-અસતનો વિવેક હોય તે તો જે જે અવગુણ પોતામાં હોય તેને જાણે અને વિચારીને તેનો ત્યાગ કરી દે. અને સવળો વિચાર હોય તેને ગ્રહણ કરે અને અવળો વિચાર હોય તેનો ત્યાગ કરે.

9. મહેશભાઈ ઓફિસમાં કામ કરતા હતા. તેઓ પોતાના કામમાં ધ્યાન આપતા હતા, પરંતુ પછી ઓફિસની એક મહિલા કર્મચારી સાથે જરૂરી કામ સિવાય વધુ વાતચીત અને સમય પસાર કરવા લાગ્યા. ધીમે ધીમે તેમના નિયમો અને આધ્યાત્મિકતા પર અસર થવા લાગી.
   પ્રશ્ન : મહેશભાઈ કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.મ.૩૫- જગતમાં એમ વાર્તા છે જે, ‘મન હોય ચંગા તો કથરોટમાં ગંગા,’ એ વાર્તા ખોટી છે. એ તો ગમે તેવો સમાધિનિષ્ઠ હોય અથવા વિચારવાન હોય ને તે પણ જો સ્ત્રીઓના પ્રસંગમાં રહેવા માંડે તો એનો ધર્મ કોઈ રીતે રહે જ નહીં; અને ગમે તેવી ધર્મવાળી સ્ત્રી હોય ને તેને જો પુરુષનો સહવાસ થાય તો એનો પણ ધર્મ રહે જ નહીં. અને એવી રીતે સ્ત્રી-પુરુષને પરસ્પર સહવાસ થાય ને એનો ધર્મ રહે એવી તો આશા રાખવી નહીં.

10. મીનાબેન નિયમિત ઘર સભા કરતા હતા. થોડા દિવસ પછી તેમને લાગ્યું કે “આજે ન કરીએ તો ચાલે.” ધીમે ધીમે ઘર સભા બંધ થઈ ગઈ અને ઘરમાં ઝઘડા તથા તણાવ વધવા લાગ્યા.
    પ્રશ્ન : મીનાબેન કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૩૪- પરમેશ્વરના વચનને મૂકીને જ્યારે આડો-અવળો ડોલે છે ત્યારે ક્લેશને પામે છે અને જો વચનને વિષે રહે તો જેવો ભગવાનનો આનંદ છે તેવા આનંદમાં રહે છે... જે ભગવાનના ભક્ત હોય તેને જેટલું દુઃખ થાય છે તે તુચ્છ પદાર્થને અર્થે ભગવાનની આજ્ઞા લોપવે કરીને થાય છે ને જેટલું સુખ થાય છે તે ભગવાનની આજ્ઞા પાળવે કરીને થાય છે.

11. જય યુવકસભામાં નિયમિત જતો હતો. એક દિવસ સભામાં તેને ચંપલ ગોઠવવાની સેવા આપવામાં આવી. શરૂઆતમાં તેણે સેવા કરી, પરંતુ પછી મિત્રો તેની પ્રશંસા કરવા લાગ્યા એટલે હવે તે માત્ર એવી જ સેવા કરવા ઇચ્છતો હતો જેમાં લોકો તેના વખાણ કરે.
    પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

ગ.મ.૪૧- જેને પરમેશ્વર ભજવા હોય તેને ભગવાનની અથવા ભગવાનના ભક્તની સેવા-ચાકરી મળે ત્યારે પોતાનું મોટું ભાગ્ય માનીને સેવા કરવી. તે પણ ભગવાનની પ્રસન્નતાને અર્થે ને પોતાના કલ્યાણને અર્થે ભક્તિએ કરીને જ કરવી, પણ કોઈ વખાણે તે સારું ન કરવી.

12. જય યુવકસભામાં નિયમિત જતો હતો. એક દિવસ સંતે બીજા યુવકને સેવા માટે બોલાવ્યો અને તેની પ્રશંસા કરી. આ જોઈને જયને લાગ્યું, “સંત તેમને જ વધુ મહત્વ આપે છે, મને તો ધ્યાન જ આપતા નથી.” ત્યારથી તે મનમાં અણગમો રાખવા લાગ્યો.
    પ્રશ્ન : જય કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેને સાચી વાત સમજાય?

લોયા-૧૮- ભગવાનને વિષે એવો દિવ્યભાવ ન સમજે ત્યારે વાતેવાતે ધોખો થાય ને ગુણઅવગુણ લીધા કરે છે જે, ‘આની કોરનો પક્ષ રાખે છે ને અમારો પક્ષ રાખતા નથી તથા આને વધુ બોલાવે છે ને અમને નથી બોલાવતા અને આને ઉપર વધુ હેત છે ને અમારી ઉપર નથી.’ એવી રીતે ગુણઅવગુણ પરખ્યા કરે છે. તેણે કરીને એનું અંતર દિવસે દિવસે પાછું પડીને અંત્યે તે વિમુખ થાય છે.

13. મીનાબેનને આખો દિવસ સિરિયલ અને સોશિયલ મીડિયા જોવાની ટેવ પડી ગઈ હતી. ધીમે ધીમે તેમનું ભજન, પાઠ અને ઘરસભામાં મન ઓછું થવા લાગ્યું.
    પ્રશ્ન : મીનાબેન કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.પ્ર.૧૮- અને પંચ ઇન્દ્રિયો દ્વારે જીવ જે આહાર કરે છે તે આહાર જો શુદ્ધ કરશે તો અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે, અને અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે તો અખંડ ભગવાનની સ્મૃતિ રહેશે. અને જો પંચ ઇન્દ્રિયોના આહારમાંથી એક ઇન્દ્રિયનો આહાર મલિન થાય છે તો અંતઃકરણ પણ મલિન થઈ જાય છે. માટે ભગવાનના ભક્તને ભગવાનના ભજનને વિષે જે કોઈ વિક્ષેપ થઈ આવે છે તેનું કારણ તો પંચ ઇન્દ્રિયોના વિષય જ છે પણ અંતઃકરણ નથી.

14. વિજયભાઈની દુકાનમાં થોડા સમયથી ગ્રાહકો ઓછા આવતાં હતા. એક મિત્રએ કહ્યું કે “આ ખાસ વસ્તુ દુકાનમાં મૂકી દો તો વેપાર વધી જશે.” વિજયભાઈએ તે વસ્તુ લાવીને દુકાનમાં મૂકી.
    પ્રશ્ન : વિજયભાઈ કયા વચનામૃતને આધારે વિચાર કરે તો તેમને સાચી વાત સમજાય?

ગ.મ.૩૮- સંસારી જીવ છે તેને તો કોઈક ધન દેનારો મળે કે દીકરો દેનારો મળે તો ત્યાં તરત પ્રતીતિ આવે, અને ભગવાનના ભક્ત હોય તેને તો જંત્ર-મંત્રમાં ક્યાંય પ્રતીતિ આવે જ નહીં. અને જે હરિભક્ત હોય ને જંત્ર-મંત્રમાં પ્રતીતિ કરે તે સત્સંગી હોય તે પણ અર્ધો વિમુખ જાણવો.

 તત્ત્વજ્ઞાન

1. તત્ત્વજ્ઞાન એટલે શું?
   A) શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન
   B) વિજ્ઞાનનું જ્ઞાન
   C) તત્ત્વોનું જ્ઞાન
   D) ઇતિહાસનું જ્ઞાન

જવાબ: C) તત્ત્વોનું જ્ઞાન

2. નિત્ય તત્ત્વોનું જ્ઞાન એટલે જેની ઉત્પત્તિ અને વિનાશ નથી.
   A) સાચું
   B) ખોટું

જવાબ: A) સાચું

3. જેની ઉત્પત્તિ નથી, જેનો વિનાશ નથી એવાં _____ તત્ત્વોનું જ્ઞાન.
   A) અસ્થાયી
   B) નિત્ય
   C) સ્થૂળ
   D) માયિક

જવાબ: B) નિત્ય

4. ભારતમાં તત્ત્વજ્ઞાન માત્ર કયો વિષય નથી?
   A) આચરણ
   B) સાક્ષાત્કાર
   C) સુખ-શાંતિ
   D) બૌદ્ધિક ચર્ચા અને વાદ-વિવાદ

જવાબ: D) બૌદ્ધિક ચર્ચા અને વાદ-વિવાદ

5. તત્ત્વજ્ઞાન ભૌતિક સુખ પ્રાપ્ત કરવાનો માર્ગ છે.
   A) સાચું
   B) ખોટું

જવાબ: B) ખોટું

6. અનુભવ અને સાક્ષાત્કાર માટે સંસ્કૃતમાં “_____” શબ્દ વપરાય છે.
   A) ઉપાસના
   B) વચનામૃત
   C) દર્શન
   D) પ્રસ્થાન

જવાબ: C) દર્શન

7. તત્ત્વજ્ઞાન માટે પણ “દર્શન” શબ્દ વપરાય છે.
   A) ખોટું
   B) સાચું

જવાબ: B) સાચું

8. સંપ્રદાયની રચના શા માટે થાય છે?
   A) વાદ-વિવાદ માટે
   B) પ્રભાવ માટે
   C) પંથ બનાવવા
   D) મુમુક્ષુઓ આગળ વધી શકે

જવાબ: D) મુમુક્ષુઓ આગળ વધી શકે

9. શુદ્ધ સંપ્રદાયની બાંધણી માટે તત્ત્વજ્ઞાનનો આધાર જરૂરી છે.
   A) સાચું
   B) ખોટું

જવાબ: A) સાચું

10. સ્પષ્ટ તત્ત્વજ્ઞાન વિના ભાવુકોનો સમૂહ “_____” કહેવાય.
    A) દર્શન
    B) પંથ
    C) પરંપરા
    D) સંપ્રદાય

જવાબ: B) પંથ

11. ભાવુકોનો સમૂહ સંપ્રદાય નહિ પણ પંથ કહેવાય.
    A) ખોટું
    B) સાચું

જવાબ: B) સાચું

12. ભારતીય વેદાંત પરંપરામાં કયા ત્રણ ગ્રંથોનો આધાર લેવાય છે?
    A) ગીતા, મહાભારત, પુરાણ
    B) શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા, ઉપનિષદો, બ્રહ્મસૂત્ર
    C) વચનામૃત, ગીતા, રામાયણ
    D) ઉપનિષદો, પુરાણ, વેદ

જવાબ: B) શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા, ઉપનિષદો, બ્રહ્મસૂત્ર

13. પ્રસ્થાનત્રયીમાં ચાર ગ્રંથો આવે છે.
    A) સાચું
    B) ખોટું

જવાબ: B) ખોટું

14. ત્રણ શાસ્ત્રો “_____” તરીકે ઓળખાય છે.
    A) પ્રસ્થાનત્રયી
    B) દર્શનત્રયી
    C) ગ્રંથત્રયી
    D) વેદત્રયી

જવાબ: A) પ્રસ્થાનત્રયી

15. પ્રસ્થાનત્રયી સનાતન ધર્મના સારરૂપ છે.
    A) ખોટું
    B) સાચું

જવાબ: B) સાચું

16. ભગવાન સ્વામિનારાયણે આગવું તત્ત્વજ્ઞાન કયા ગ્રંથમાં આપ્યું?
    A) ગીતા
    B) ઉપનિષદ
    C) બ્રહ્મસૂત્ર
    D) વચનામૃત

જવાબ: D) વચનામૃત

17. બી.એ.પી.એસ. સ્વામિનારાયણ સંસ્થાની સ્થાપના બ્રહ્મસ્વરૂપ શાસ્ત્રીજી મહારાજે કરી.
    A) સાચું
    B) ખોટું

જવાબ: A) સાચું

18. “શ્રી સ્વામિનારાયણ ભાષ્યગ્રંથો”ના લેખક _____ છે.
    A) શાસ્ત્રીજી મહારાજ
    B) સાધુ ભદ્રેશદાસ
    C) ગુણાતીતાનંદ સ્વામી
    D) સ્વામિનારાયણ ભગવાન

જવાબ: B) સાધુ ભદ્રેશદાસ

19. અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના એટલે અક્ષર અને પુરુષોત્તમ બંનેની ઉપાસના કરવી.
    A) ખોટું
    B) સાચું

જવાબ: A) ખોટું

20. અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના એટલે શું?
    A) માત્ર અક્ષરની ઉપાસના
    B) માત્ર પુરુષોત્તમની ઉપાસના
    C) અક્ષરરૂપે થઈ પુરુષોત્તમની ઉપાસના
    D) બંનેની ઉપાસના

જવાબ: C) અક્ષરરૂપે થઈ પુરુષોત્તમની ઉપાસના

21. અક્ષરરૂપ થવું એટલે _____ જેવી સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરવી.
    A) પરબ્રહ્મ
    B) મુમુક્ષુ
    C) અક્ષરબ્રહ્મ
    D) જીવાત્મા

જવાબ: C) અક્ષરબ્રહ્મ

22. અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના મુખ્ય સિદ્ધાંત છે.
    A) સાચું
    B) ખોટું

જવાબ: A) સાચું

23. વચ. ગ.મ.-૩ માં કઈ ઉપાસનાનો ઉલ્લેખ છે?
    A) માયાની ઉપાસના
    B) સ્વામી-સેવકભાવ ઉપાસના
    C) દેવ ઉપાસના
    D) યજ્ઞ ઉપાસના

જવાબ: B) સ્વામી-સેવકભાવ ઉપાસના

24. બ્રહ્મજ્ઞાન પરમપદને પામ્યાનો નિર્વિઘ્ન માર્ગ છે.
    A) ખોટું
    B) સાચું

જવાબ: B) સાચું

25. અક્ષરબ્રહ્મ શ્રી ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની વાતો મુખ્ય ગ્રંથોમાં સામેલ છે.
    A) સાચું
    B) ખોટું

જવાબ: A) સાચું

26. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ સિદ્ધાંતને કેવી રીતે સમજાવ્યો?
    A) કઠિન શબ્દોમાં
    B) શ્લોકોમાં
    C) સરળ શબ્દોમાં
    D) વાર્તામાં

જવાબ: C) સરળ શબ્દોમાં

આ પ્રકારના પ્રશ્નો પૂછાઈ શકે છે, આજે જ પૂછાશે તે જરૂરી નથી, તેની ખાસ નોંધ લેશો.

 કર્તા

પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

૨. શ્રીજીમહારાજે સર્વકર્તાપણું સમજાવ્યું — પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

૩. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ સર્વકર્તાપણાની સમજણ આપી — પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

શાસ્ત્રના પ્રમાણ

૧. “अन्तः प्रविष्टः शास्ता जनानां सर्वात्मा।” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

૨. “કલ્યાણને અર્થે તો ભગવાનને સર્વકર્તાહર્તા જાણવા એ જ છે.” — કયા ગ્રંથમાંથી લેવામાં આવ્યું છે?

૩. “જે જે થાય છે જક્તમાં, તેનો બીજો નથી કરનાર.” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

૪. “મારી મરજી વિના રે, કોઈથી તરણું નવ તોડાય.” — કોના કીર્તનમાંથી લેવામાં આવ્યું છે?

વિષયનું શીર્ષક આપો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ વિષયને યોગ્ય શીર્ષક આપો.

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું — આ વિષયનું શીર્ષક આપો.

૩. કલ્યાણનું પરમ કારણ — વિષયનું શીર્ષક આપો.

વિવરણ

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — વિગતવાર સમજાવો.

૨. ભગવાનને સર્વકર્તા સમજવાની આવશ્યકતા સમજાવો.

૩. સર્વકર્તાપણું સમજવાથી ભક્તને શું લાભ થાય તે સમજાવો.

કારણો

૧. ભગવાનને સર્વકર્તા માનવું કલ્યાણનું કારણ છે.

૨. ભક્ત નિર્ભય બને છે.

૩. સુખ-દુઃખમાં સ્થિરતા રહે છે.

૪. કાળ, કર્મ અને માયાનો ભય દૂર થાય છે.

૫. ભગવાનનો આશ્રય દૃઢ બને છે.

ટૂંકનોંધ

૧. સર્વકર્તાહર્તા ભગવાન

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું

૩. ભગવાનનો આશ્રય

૪. કલ્યાણનું સાધન

૫. સર્વકર્તાપણાની સમજણ

સાધુ અને પાર્ષદ

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. સ્વામિનારાયણ ભગવાને કોને દીક્ષાના અધિકારી ગણાવ્યા છે?

૨. સંતોની કઈ પરંપરાએ સમાજમાં નિરાળી છાપ પાડી?

૩. જગતના કલેશનું મૂળ શું ગણાવ્યું છે?

૪. ત્યાગી સાધુ માટે કયા પાંચ વર્તમાન આવશ્યક છે?

૫. સ્વામિનારાયણીય સંતો કયા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે?

૬. સત્સંગનો આધારસ્તંભ કોને કહેવાયા છે?

૭. શ્રીજીમહારાજના સમયમાં કેટલા પરમહંસ સાધુ હતા?

૮. પાર્ષદો કયા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે?

૯. શ્રીજીમહારાજના અંગરક્ષક પાર્ષદોમાં કોણ હતા?

૧૦. પાર્ષદ દીક્ષા શું બન્યું છે?

મુદ્દાસર નોંધ

૧. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુ

૨. પંચવર્તમાન અને સાધુધર્મ

૩. સ્વામિનારાયણીય સંતોની વિશેષતા

૪. સત્સંગમાં સાધુનું સ્થાન

૫. પાર્ષદોની વ્યવસ્થા

૬. પાર્ષદ દીક્ષાની પદ્ધતિ

કારણો

૧. શ્રીજીમહારાજે સ્ત્રી-ધનના ત્યાગી સંતો સમાજ સમક્ષ મૂક્યા.

૨. ત્યાગી સાધુઓ જોડમાં રહે છે.

૩. સાધુ સત્સંગનો આધારસ્તંભ છે.

૪. પાર્ષદોને બ્રહ્મચર્યપારાયણ રહેવાનું હોય છે.

૫. શાસ્ત્રીજી મહારાજ અને યોગીજી મહારાજે પાર્ષદ નિયમોમાં સુધારો કર્યો.

૬. પાર્ષદ દીક્ષા સાધુ દીક્ષાનું પ્રાથમિક અંગ બનાવાઈ.

નિરૂપણ

૧. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુઓનું જીવન

૨. પંચવર્તમાનનું મહત્વ

૩. સાધુઓ દ્વારા સમાજસેવા અને ધર્મપ્રચાર

૪. પાર્ષદોની ફરજો અને નિયમો

૫. અક્ષરપુરુષોત્તમ સંસ્થામાં પાર્ષદ વ્યવસ્થા

 ૫. અક્ષરવરની માગણી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “જા, તને ખૂબ રૂપિયા મળશે ને તું ઘેર રહી સંતોનો સમાગમ કરજે.”

૨. “મને તો તમારું જ્ઞાન આપો, તમારું ઘર દેખાડો અને મારા જીવને સત્સંગી બનાવો.”

૩. “એ ત્રણ વરદાન તો તું ઘર મૂકીને અહીં રહે ને મરણિયો થા તો તને મળે.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. પ્રાગજી ભક્ત મહુવામાં શું વાતો કરતા?

૨. પ્રાગજી ભક્તે ગઢપુરમાં કોના માટે વાઘા બનાવ્યા?

૩. જૂનાગઢમાં કોની મૂર્તિની પ્રતિષ્ઠા થઈ?

૪. પ્રાગજી ભક્ત કયો અભ્યાસ પાડ્યો હતો?

૫. પ્રાગજી ભક્તે પ્રાયશ્ચિત્તરૂપે શું માગ્યું?

૬. સ્વામીએ પ્રાગજી ભક્તને શું બનાવવાની આજ્ઞા કરી?

૭. પ્રાગજી ભક્તે ચંદની બનાવવા શું ખરીદ્યું?

૮. સ્વામીએ પ્રાગજી ભક્તને શું માંગવા કહ્યું?

૯. પ્રાગજી ભક્તે શું માગ્યું?

૧૦. ચંદની કેટલા સમયમાં તૈયાર થઈ?

કારણો

૧. પ્રાગજી ભક્તે દેહમાં રોગ થાય એવી માગણી કરી.

૨. પ્રાગજી ભક્તે સ્વામીમાં અખંડ વૃત્તિ જોડી.

૩. સ્વામીએ ચંદની બનાવવાની આજ્ઞા કરી.

૪. સ્વામી પ્રાગજી ભક્ત ઉપર રાજી થયા.

૫. પ્રાગજી ભક્તે ધન અને સ્ત્રીની માગણી ન કરી.

૬. પ્રાગજી ભક્તે સ્વામીની પ્રસન્નતા મેળવી.

ટૂંકનોંધ

૧. પ્રાગજી ભક્તની સેવા

૨. અખંડ ભજનનો અભ્યાસ

૩. અક્ષરવરની માગણી

૪. ચંદનીની સેવા

૫. સ્વામીની પ્રસન્નતા મેળવવી

૬. ગુરુવચને ચૂરેચૂરા

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “પ્રાગજી! ચૂનાના છેરથી આંધળો થઈશ.”

૨. “સ્વામી ઉપર મારો દેહ કુરબાન છે, મારે તો એમને રાજી કરવા છે.”

૩. “તું દેહે કરીને મહેનત કરે છે પણ તપ વગર દેહનું બળ ઘટશે નહીં.”

૪. “પ્રાગજી! ચૂનાની ભઠ્ઠી કાઢવી છે તે બસો પાવડા ને પાંચસો ટોપલા તૈયાર કર.”

૫. “પ્રાગજી! જરા ગિરનારને બોલાવી લાવને, બીચારો તપ કરે છે તે એનું કલ્યાણ કરીએ.”

૬. “ગિરનાર તે કંઈ આવતો હશે? આજ્ઞા પાળવામાં વિવેક જોઈએ.”

૭. “ધર્મ વિરુદ્ધની આજ્ઞા સિવાય ગુરુની દરેક આજ્ઞા અવિચારીપણે તત્કાળ પાળવી એ સાચા શિષ્યનો ધર્મ છે.”

૮. “મોટાપુરુષને વિષે આત્મબુદ્ધિ, અનુવૃત્તિ અને સેવા એ ત્રણ વાતમાં જ કલ્યાણ છે.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. પ્રાગજી ભક્ત કોની સેવામાં હાજર થઈ ગયા?

૨. મંદિરમાં શું બાંધવાનું કામ શરૂ થયું હતું?

૩. પ્રાગજી ભક્તે પાયામાં શું નાખવાનું કામ કર્યું?

૪. ચૂનાનું કામ કરવા કોઈ કેમ તૈયાર ન થયું?

૫. પ્રાગજી ભક્ત ચૂનો કેવી રીતે કચરતા?

૬. સ્વામીએ પ્રાગજી ભક્તને કયું તપ આપ્યું?

૭. પ્રાગજી ભક્ત રાત્રે શું કરતા?

૮. સ્વામી પ્રાગજી ભક્તને શું સમજાવતા?

૯. સ્વામીએ કોને બોલાવવા કહ્યું?

૧૦. પ્રાગજી ભક્તે કેટલા દિવસમાં ચૂનાની ભઠ્ઠી કાઢી?

૧૧. સાંખડાવદરના બીડમાં સ્વામીને કેવી રીતે બચાવ્યા?

૧૨. કરસન શું કામ કરતો હતો?

૧૩. પ્રાગજી ભક્તે કેટલા સમય સુધી વતું કર્યું?

કારણો

૧. કોઈ ચૂનાનું કામ કરવા તૈયાર ન થયું.

૨. પ્રાગજી ભક્તે ચૂનાની સેવા સ્વીકારી.

૩. પ્રાગજી ભક્તે મહાતપ શરૂ કર્યું.

૪. પ્રાગજી ભક્ત ગિરનારને બોલાવવા ગયા.

૫. સ્વામી પ્રાગજી ભક્ત ઉપર રાજી થયા.

૬. પ્રાગજી ભક્તે છત્રી કરી.

૭. પ્રાગજી ભક્તે વતું કરવાની સેવા સ્વીકારી.

ટૂંકનોંધ

૧. હવેલીની સેવા

૨. ચૂનાની સેવા

૩. પ્રાગજી ભક્તનું તપ

૪. ગિરનારને બોલાવવાનો પ્રસંગ

૫. સાંખડાવદરનો પ્રસંગ

૬. વતું કરવાની સેવા

૭. ગુરુવચન પાલન અને અનુવૃત્તિ

મુફુદાનંદ વર્ણી (મૂળજી બ્રહ્મચારી)

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “બહેન! અહીં કશી જ બીક નથી… તમે નિચિંત થઈને અંદર સૂઈ રહો.”

૨. “મારે તો અખંડ બ્રહ્મચર્ય પાળી ભગવાન ભજવા છે પણ ગૃહસ્થાશ્રમ કરવો નથી.”

૩. “તમને શું થયું હતું?”

૪. “મને ઊંઘ આવી ગઈ અને તેમાં સ્વપ્ન આવ્યું કે કોઈ ગામમાં થર લાગ્યું તેથી હું તમને ઉપાડીને બહાર આવતો રહ્યો.”

૫. “આ બ્રહ્મચારી ઊંઘતા દેખાય પણ ત્રણે અવસ્થામાં તેમને અમારું જ ચિંતવન થાય છે.”

૬. “તમે આના ઉપર તેલ ચોપડી ધો. કોઈ બીજાને આપશો નહિ.”

૭. “તમે તો મહારાજની સેવા રોજ કરો છો માટે આ સેવા મને આપો.”

૮. “મોજડી બીજાને આપવાની મેં તમને ના પાડી હતી છતાં આ વશરામ ભક્તને કેમ આપી?”

૯. “જાઓ, તમે વિમુખ છો… આજથી જોડા પહેરશો નહિ… ગળ્યું-ચીકણું ખાશો નહિ.”

૧૦. “મને આપો… હું લઈ જઈશ.”

૧૧. “બ્રહ્મચારી! હમણાં કેમ દેખાતા નહોતા?”

૧૨. “મને મહારાજ ક્યાં પાસે રહેવા દે છે? હું દોઢ મણ કેરીનો ટોપલો ઉપાડીને આવ્યો પણ મહારાજ તો ‘નારાયણ’ પણ કહ્યા નહિ.”

૧૩. “ઘી, ગોળ કેમ રહેવા દીધાં?”

૧૪. “મહારાજ છ માસથી બંધ કરાવ્યું છે.”

૧૫. “મહારાજ! આવા નમેરા કેમ થયા છો?”

૧૬. “આ બ્રહ્મચારી આવા તાપમાં ઉઘાડે પગે સાઠ ગાઉથી કેરીનો ટોપલો લાવ્યા ને ‘જય સ્વામિનારાયણ’ પણ કહ્યા નહિ?”

૧૭. “અમારી ક્યાં ના છે… તેમને બોલાવો.”

૧૮. “અમને નિષ્કામી ભક્તના હાથની સેવા ગમે છે તેવી બીજાની ગમતી નથી…”

૧૯. “મહારાજ શું લેશો? ભજિયાં? પૂરી? શાક?”

૨૦. “સભામાં કાંઈક વાત કરો…”

૨૧. “સાંભળો, સાંભળો સર્વ અવતારો આ સ્વામિનારાયણ ભગવાનની સેવા કરે છે…”

૨૨. “આવો અવતાર કોઈ વખતે થયો નથી ને થશે પણ નહિ…”

૨૩. “બ્રહ્મચારી બહુ ભણ્યા નથી પણ મુદાની વાત સમજ છે.”

૨૪. “આ મૂળજી બ્રહ્મચારીની જોડ કોણ છે?”

૨૫. “બ્રહ્મચારીની જોડ તો બાંધેલી જ છે ને મૂળાનંદ ને સહજાનંદ એમ જોડ બાંધેલી જ છે.”

૨૬. “હે મહારાજ! હવે મને ધામમાં તેડી જાઓ…”

૨૭. “અમ આ મંદિર કરાવ્યું છે તેને તમે છોવરાવો, તે પૂરું થયે ધામમાં તેડી જઈશું.”

૨૮. “મૂળજી બ્રહ્મચારીએ બહુ દખડો કરી આ મંદિર છોવરાવ્યું છે…”

૨૯. “આજે મારે ધામમાં જવું છે… માટે ચાલો અક્ષર ઓરડીએ છેલ્લાં દર્શન કરી લઈએ…”

ટૂંકનોંધ

૧. મૂળજી બ્રહ્મચારીની સેવા

૨. વૈરાગ્યનો પ્રસંગ

૩. ગૃહત્યાગ

૪. દીક્ષા અને બ્રહ્મચર્ય

૫. સ્વપ્નનો પ્રસંગ

૬. મૂળજી બ્રહ્મચારીનો મહિમા

૭. મોજડીનો પ્રસંગ

૮. સેવામાંથી છૂટા કરવાનો પ્રસંગ

૯. ડભાણનો સમય

૧૦. કેરીનો ટોપલો લાવવાનો પ્રસંગ

૧૧. સુથારણ બાઈનો પ્રસંગ

૧૨. મૂળજી બ્રહ્મચારીની નિષ્ઠા

૧૩. મૂળજી બ્રહ્મચારીની માનસી પૂજા

૧૪. ગોપીનાથજી મહારાજની સેવા

૧૫. સભામાં કરેલી વાત

૧૬. મૂળાનંદ ને સહજાનંદની જોડ

૧૭. મંદિર છોવરાવવાનો પ્રસંગ

૧૮. મૂળજી બ્રહ્મચારીનું સ્વધામગમન

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. મૂળજી બ્રહ્મચારીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ શું હતું?

૨. મૂળજીભાઈનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?

૩. તેમના પિતા શું કરતા હતા?

૪. મૂળજીભાઈ કોને તેડી લાવવા ગયા?

૫. મૂળજીભાઈમાં વૈરાગ્ય કયા પ્રસંગથી જાગ્યું?

૬. મૂળજીભાઈએ શું પાળવાનો નિશ્ચય કર્યો?

૭. મૂળજીભાઈ ક્યાં આવ્યા?

૮. કોને તેમને દીક્ષા આપી?

૯. દીક્ષા પછી તેમનું નામ શું પડ્યું?

૧૦. મહારાજે મૂળજી બ્રહ્મચારી વિશે શું કહ્યું?

૧૧. મહારાજે મૂળજી બ્રહ્મચારીને શું આપ્યું?

૧૨. મોજડી કોને આપી દેવામાં આવી?

૧૩. મહારાજે મૂળજી બ્રહ્મચારીને કયા નિયમ આપ્યા?

૧૪. મૂળજી બ્રહ્મચારી ક્યાં રહ્યા?

૧૫. તેઓ કેટલો સમય ડભાણ રહ્યા?

૧૬. રામદાસભાઈએ શું મોકલ્યું?

૧૭. મૂળજી બ્રહ્મચારી કેટલો કેરીનો ટોપલો લાવ્યા?

૧૮. બ્રહ્મચારીને કોણ ઓળખી ગયું?

૧૯. બ્રહ્મચારીએ શું બનાવી જમ્યું?

૨૦. મહારાજે મૂળજી બ્રહ્મચારી વિશે શું કહ્યું?

૨૧. મૂળજી બ્રહ્મચારીની સેવા કોને ગમતી હતી?

૨૨. મૂળજી બ્રહ્મચારી માનસી પૂજામાં શું કરતા?

૨૩. તેઓ કઈ મૂર્તિનો શણગાર કરતા?

૨૪. મહારાજે બ્રહ્મચારીને શું કરવા કહ્યું?

૨૫. મહારાજે બ્રહ્મચારી વિશે શું કહ્યું?

૨૬. બ્રહ્માનંદ સ્વામીએ શું પૂછ્યું?

૨૭. મંદિર છોવરાવવાની આજ્ઞા કોને મળી?

૨૮. મંદિરનું કામ કોણે કરાવ્યું?

૨૯. જળઝીલણીના સમૈયે કોણ કોણ પધાર્યા હતા?

૩૦. મૂળજી બ્રહ્મચારીનો અગ્નિસંસ્કાર ક્યાં થયો?

કારણો

૧. મૂળજીભાઈમાં વૈરાગ્ય જાગ્યું.

૨. મૂળજીભાઈએ ગૃહસ્થાશ્રમ સ્વીકાર્યો નહિ.

૩. મૂળજીભાઈએ ઘરનો ત્યાગ કર્યો.

૪. મૂળજી બ્રહ્મચારી મહારાજની સેવામાં જોડાયા.

૫. મહારાજે મૂળજી બ્રહ્મચારીનો મહિમા કહ્યો.

 ૮. રાજા રણજિતસિંહને ઉપદેશ

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “હવે હું આપને છોડીશ નહિ…. આપ મને છોડશો નહિ….”

૨. “અમે પછી તમે જ્યાં હશો ત્યાં તમને મળશું.”

૩. “હમણાં તો તમે જાઓ.”

૪. “અમારી સ્મૃતિ કરતા રાજ્ય કરજે.”

૫. “જો અમારું જ્ઞાન તારા અંતરમાં સ્થિર થશે તો રાજ્ય તને બંધન નહિ કરે.”

ખાલી જગ્યા પૂરો

૧. રાજા રણજિતસિંહ __________ ના દર્શન કરવા આવ્યા હતા.

૨. નીલકંઠ વર્ણી __________ પહોંચ્યા.

૩. હરિદ્વારમાં __________ પર રાજા રણજિતસિંહનો ફરી મેળાપ થયો.

૪. રાજા રણજિતસિંહે પોતાનું __________ અર્પણ કરવાની ભાવના દર્શાવી.

૫. નીલકંઠે રાજાને પોતાના __________ સ્વરૂપનું દર્શન કરાવ્યું.

ટૂંકનોંધ

૧. રાજા રણજિતસિંહ અને નીલકંઠ વર્ણીનો મેળાપ

૨. હરકી પેડીનો પ્રસંગ

૩. રાજાને આપેલો ઉપદેશ

૪. દિવ્ય સ્વરૂપનાં દર્શન

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. રાજા રણજિતસિંહ ક્યાં દર્શન કરવા આવ્યા હતા?

૨. નીલકંઠ વર્ણીના દર્શનથી કોણ પ્રભાવિત થયા?

૩. નીલકંઠ વર્ણી ગંગોત્રી પછી ક્યાં પહોંચ્યા?

૪. હરિદ્વારમાં ફરી મેળાપ ક્યાં થયો?

૫. રાજા રણજિતસિંહે શું અર્પણ કરવાની ભાવના દર્શાવી?

૬. નીલકંઠે રાજાને શું દર્શન કરાવ્યાં?

કારણો

૧. રાજા રણજિતસિંહ નીલકંઠ વર્ણીથી પ્રભાવિત થયા.

૨. નીલકંઠે પોતાની સાથે રહેવાની ના પાડી.

૩. રાજા રણજિતસિંહને ધીરજ રાખવી પડી.

૪. નીલકંઠે રાજાને આશીર્વાદ આપ્યા.

૫. રાજા રણજિતસિંહને શાંતિ મળી.

૯. પોતાની વાણીને શાપ

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “બળ્યું આ શહેર, ચાલો ચાલી નીકળીએ.”

૨. “ક્ષમાવાન સાધુની આ રીત નથી… આપણે કોઈનું ભુંડું થાય તેવો સંકલ્પ પણ ન કરવો.”

૩. “હવે ક્યારેય ભૂલથી પણ આવો મલિન ધાટ અમારાથી થઈ જાય તો તે નિષ્ફળ થાઓ.”

૪. “આવા પ્રસંગે અમારી વાણી નિષ્ફળ જાઓ.”

ખાલી જગ્યા પૂરો.

૧. નીલકંઠ વર્ણીને ગૃહત્યાગ કર્યે હજુ માત્ર __________ મહિના થયા હતા.

૨. નીલકંઠ __________ શહેર આવ્યા.

૩. શહેરથી થોડે દૂર એક __________ વહેતી હતી.

૪. રાજાના બે નોકરો હાથમાં __________ લઈને આવ્યા.

૫. નીલકંઠે પક્ષીઓને __________ ગતિ આપી.

૬. નીલકંઠે તે દિવસે __________ કર્યો.

૭. શહેર બળવાની શરૂઆત __________ થી થઈ.

૮. નીલકંઠ __________ ના જળમાં કૂદી પડ્યા.

ટૂંકનોંધ

૧. બાંસી શહેરનો પ્રસંગ

૨. પક્ષીઓ પ્રત્યે નીલકંઠની દયા

૩. શહેર બળવાનો પ્રસંગ

૪. પોતાની વાણીને આપેલો શાપ

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. નીલકંઠ બાંસી શહેર ક્યાંથી આવ્યા?

૨. નીલકંઠ રોજ સવારે ક્યાં જતા?

૩. પક્ષીઓને કોણે મારી નાખ્યાં?

૪. નીલકંઠે પક્ષીઓને શું આપ્યું?

૫. નીલકંઠ તે દિવસે શહેરમાં કેમ ગયા નહીં?

૬. શહેર બચાવવા નીલકંઠે શું કર્યું?

૭. બળી ગયેલા બે લોકો કોણ હતા?

૮. નીલકંઠે પોતાની વાણીને શું શાપ આપ્યો?

કારણો

૧. નીલકંઠ ઉદાસ થયા.

૨. નીલકંઠે ઉપવાસ કર્યો.

૩. શહેર બળવા લાગ્યું.

૪. નીલકંઠ નદીના જળમાં કૂદી પડ્યા.

૫. નીલકંઠે પોતાની વાણીને શાપ આપ્યો.

દેવાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “સાક્ષાત્ ભગવાન પુરુષોત્તમ નારાયણ તારે ગામ પધારશે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૨. “અલૌકિક આશ્ચર્ય બતાવશે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૩. “તું એમને શરણે જજે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૪. “સરસ્વતી તારા કંઠમાં બિરાજશે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૫. “આ તો શ્રીજીમહારાજનો પ્રતાપ છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૬. “હું કાલે ધામમાં જવાનો છું ને મારે માટે વિમાન તૈયાર રાખજે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૭. “તારા ઘરમાં ઊમરા પાસે કંકુનાં પાંચ પગલાં પડશે તો સાચું માનજે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. દેવીદાનજી શંકરદાદાની પૂજા કરવા મંદિરમાં ગયા.
૨. દેવીદાનજીને શંકરદાદાનાં દર્શન થયાં.
૩. શ્રીજીમહારાજ બરોળ પધાર્યા.
૪. દેવીદાનજી મહારાજનાં ચરણોમાં પડ્યા.
૫. દેવીદાનજીને ભાગવતી દીક્ષા મળી.
૬. દેવાનંદ સ્વામી અષ્ટ કવિઓની મંડળીમાં શોભવા લાગ્યા.

૧. દેવાનંદ સ્વામીએ મેરાઈ ભક્તને ધામમાં જવાની વાત કરી.
૨. મેરાઈ ભક્તે વાત માની નહીં.
૩. કંકુનાં પાંચ પગલાં દેખાયા.
૪. મેરાઈ ભક્ત મંદિરમાં ગયા.
૫. દેવાનંદ સ્વામીએ દેહ મૂકી દીધો.
૬. અંતિમ વિધિ કરવામાં આવ્યો.

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. સાંકળેશ્વર મહાદેવનું મંદિર ક્યાં આવેલું હતું?

૨. દેવીદાનજીના પિતાનું નામ શું હતું?

૩. દેવીદાનજીને કોના દર્શન થયાં?

૪. દેવીદાનજીનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?

૫. દેવીદાનજીનું સાધુ નામ શું રાખવામાં આવ્યું?

૬. દેવાનંદ સ્વામીએ કોની પાસે ગાયકી શીખી?

૭. દેવાનંદ સ્વામી કઈ મંડળીમાં શોભતા હતા?

૮. દેવાનંદ સ્વામીના કીર્તનો કયા નામે પ્રસિદ્ધ છે?

૯. દેવાનંદ સ્વામીના શિષ્ય કોણ બન્યા?

૧૦. દલપતરામને કવિતાકળા કોણે શીખવાડી?

૧૧. બ્રહ્માનંદ સ્વામીના અક્ષરવાસ પછી દેવાનંદ સ્વામી ક્યાં નિમાયા?

૧૨. મૂળી મંદિરનું અધૂરું કાર્ય કોણે પૂરું કર્યું?

૧૩. દેવાનંદ સ્વામીએ કોને વિમાન તૈયાર રાખવા કહ્યું?

૧૪. મેરાઈ ભક્તે ઊમરા પાસે શું જોયું?

૧૫. દેવાનંદ સ્વામીનો અંતિમ વિધિ ક્યાં કરવામાં આવ્યો?

ટૂંકનોંધ

૧. દેવીદાનજીને થયેલા શંકરદાદાનાં દર્શન

૨. દેવીદાનજી અને શ્રીજીમહારાજનો મેળાપ

૩. દેવાનંદ સ્વામીની દીક્ષા

૪. અષ્ટ કવિઓની મંડળીમાં સ્થાન

૫. “દેવાનંદ સ્વામીના ચાબખા”

૬. દલપતરામ અને દેવાનંદ સ્વામી

૭. મૂળી મંદિરનું કાર્ય

૮. દેવાનંદ સ્વામીનો અક્ષરવાસ

કારણો

૧. દેવીદાનજી શંકરદાદાની પૂજા કરવા મંદિરમાં ગયા.

૨. દેવીદાનજીનું મન ભક્તિ તરફ ઢળવા લાગ્યું.

૩. દેવીદાનજી મહારાજ સાથે જવા ઇચ્છતા હતા.

૪. દેવાનંદ સ્વામી સત્સંગમાં સારી પ્રતિષ્ઠા પામ્યા.

૫. દેવાનંદ સ્વામીના કીર્તનો પ્રસિદ્ધ થયા.

૬. દલપતરામ દેવાનંદ સ્વામીના શિષ્ય બન્યા.

૭. દેવાનંદ સ્વામી દલપતરામથી પ્રસન્ન થતા.

૮. દેવાનંદ સ્વામી મૂળી મંદિરના મહંતપદે નિમાયા.

૯. મેરાઈ ભક્તને આશ્ચર્ય થયું.

૧૦. મેરાઈ ભક્તને ફાળ પડી.

૧૪. વાંદરાને સમાધિ

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. ધર્મપિતાએ ક્યાં જવાનો વિચાર કર્યો?

૨. ધર્મપિતા સહ-કુટુંબ ક્યાં વસવાટ કરવા ગયા?

૩. અયોધ્યામાં કઈ શેરીમાં ઘર લીધું?

૪. ઘનશ્યામ કોની બાજુમાં જમવા બેઠા હતા?

૫. જમવાનું કોણ પીરસતાં હતાં?

૬. વાંદરાએ શું ઉપાડી લીધું?

૭. વાંદરાને સમાધિ કેવી રીતે થઈ?

૮. વાંદરો કેટલા દિવસ સમાધિમાં રહ્યો?

૯. સમાધિમાંથી જાગીને વાંદરો ક્યાં આવ્યો?

૧૦. ઘનશ્યામે વાંદરાને શું આપ્યું?

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. ધર્મપિતા અયોધ્યા જવા નીકળ્યા

૨. સરયૂ નદી પાર કરી

૩. અયોધ્યામાં વસવાટ કર્યો

૪. ઘનશ્યામ જમવા બેઠા

૫. વાંદરો રોટલીઓ લઈ ગયો

૬. વાંદરાને સમાધિ થઈ

૭. ત્રણ દિવસ સમાધિમાં રહ્યો

૮. ઘનશ્યામ પાસે આવ્યો

૯. પ્રસાદી લઈને પાછો ગયો

ટૂંકનોંધ

૧. છપૈયાથી અયોધ્યા પ્રસ્થાન

૨. સરયૂ નદી પાર કરવાનો પ્રસંગ

૩. વાંદરાને સમાધિ

૪. વાંદરાને આશીર્વાદ

કારણો

૧. ધર્મપિતાએ અયોધ્યા જવાનો વિચાર કર્યો.

૨. વાંદરો ઓશરીમાં આવ્યો.

૩. વાંદરાને સમાધિ થઈ.

૪. વાંદરો ઘનશ્યામ પાસે આવ્યો.

૫. ઘનશ્યામે વાંદરાને પ્રસાદી આપી.

૮. ઝીણાભાઈ જૂનાગઢમાં

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “આપણે પણ સંતોની સેવા કરી તેમને રાજી કરવા જોઈએ.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. ઝીણાભાઈને કોની રજા મળી?

૨. ઝીણાભાઈને છેલ્લી વાર કંસાર કોણે કરાવ્યો?

૩. ઝીણાભાઈ કોની સાથે જૂનાગઢ જવા નીકળ્યા?

૪. જૂનાગઢમાં ઝીણાભાઈ કોને મળ્યા?

૫. ઝીણાભાઈને પાર્ષદ દીક્ષા કોને આપી?

૬. દીક્ષા પછી ઝીણાભાઈનું નામ શું પડ્યું?

૭. ઝીણા ભગત શું ચરાવવા જતા?

૮. ઝીણા ભગત ક્યાં ગાયો ચરાવવા જતા?

૯. ઝીણા ભગત ગાયો ચરતી હોય ત્યારે શું કરતા?

૧૦. ઝીણા ભગત રોજ કેટલાં દાતણ લાવતા?

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. ઝીણાભાઈને માતા-પિતાની રજા મળી

૨. પુરીબાઈએ કંસાર કરાવ્યો

૩. ઝીણાભાઈ જૂનાગઢ જવા નીકળ્યા

૪. સદ્ગુરુ કૃષ્ણચરણદાસ સ્વામીને મળ્યા

૫. પાર્ષદ દીક્ષા મળી

૬. ઝીણા ભગત બન્યા

૭. ગાયો-ભેંસો ચરાવવા જવા લાગ્યા

૮. દાતણ લાવવા લાગ્યા

૯. કથા અને ધૂનમાં જોડાયા

૧૦. ગુરુને રાજી કર્યા

ટૂંકનોંધ

૧. ઝીણાભાઈનો ગૃહત્યાગ

૨. પાર્ષદ દીક્ષા

૩. ઝીણા ભગતની સેવા

૪. ઝીણા ભગતનો નિત્યક્રમ

કારણો

૧. ઝીણાભાઈ જૂનાગઢ ગયા.

૨. ઝીણા ભગત ગિરનારની તળેટીમાં જતા.

૩. ઝીણા ભગત દાતણ લાવતા.

૪. ઝીણા ભગત કથામાં હાજર રહેતા.

૫. સદ્ગુરુ કૃષ્ણચરણદાસ સ્વામી રાજી થયા.

૯. જાગા ભક્તનાં દર્શન

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “દંડવત્ રાખો.”

૨. “જાગા સ્વામી! તમે મારા અંતરની ઇચ્છા આજે પૂરી કરી.”

૩. “તમારે બે વાત સમજવી.”

૪. “એક તો સત્શાસ્ત્રનું વ્યસન રાખવું અને બીજું, સારા સાધુનો સંગ રાખવો.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. ઝીણા ભગત કોની પાસે કથા સાંભળતા?

૨. કૃષ્ણજી અદા કોના મહિમાની વાતો કરતા?

૩. ઝીણા ભગતને કોના દર્શન થયા?

૪. જાગા ભક્તે માથે શું બાંધ્યું હતું?

૫. ઝીણા ભગતે કેટલા દંડવત્ કર્યા?

૬. જાગા ભક્તે ઝીણા ભગતને કેટલી વાત સમજાવી?

૭. સત્શાસ્ત્રના વ્યસનમાં કયા ગ્રંથો વાંચવા જણાવ્યા?

૮. સારા સાધુના સંગ તરીકે કોનો સમાગમ જણાવ્યો?

૯. જાગા ભક્તે ક્યારે દર્શન આપ્યાં?

૧૦. ઝીણા ભગતને સ્વપ્નું ક્યારે આવ્યું?

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. ઝીણા ભગત કૃષ્ણજી અદા પાસે કથા સાંભળતા

૨. જાગા ભક્તના મહિમાની વાતો સાંભળી

૩. ઝીણા ભગતના મનમાં વિચાર આવ્યો

૪. રાત્રે સ્વપ્નું આવ્યું

૫. જાગા ભક્તનાં દર્શન થયા

૬. ઝીણા ભગતે દંડવત્ કર્યા

૭. ઉપદેશ માગ્યો

૮. જાગા ભક્તે બે વાત સમજાવી

૯. ઝીણા ભગતે ફરી દંડવત્ કર્યા

ટૂંકનોંધ

૧. જાગા ભક્તનાં દર્શન

૨. જાગા ભક્તનો ઉપદેશ

૩. સત્શાસ્ત્રનું વ્યસન

૪. સારા સાધુનો સંગ

કારણો

૧. ઝીણા ભગત જાગા ભક્ત વિશે વિચારતા હતા.

૨. ઝીણા ભગતને સ્વપ્નમાં દર્શન થયા.

૩. ઝીણા ભગતે ઉપદેશ માંગ્યો.

૪. જાગા ભક્તે બે વાત સમજાવી.

૫. ઝીણા ભગતને આનંદ થયો.