વચનામૃતનો જીવનમાં ઉપયોગ (Real Life Incidents)

 ગ.મ.૬૨ : ભગવાનનો જે ભક્ત હોય તેને તો જે જે પ્રકારનાં દુઃખ આવે છે તે દુઃખના દેનારા કાળ, કર્મ, માયા એમાંથી કોઈ નથી; એ તો પર્ત ભગવાન જ પોતાના ભક્તની ધીરજ જોવાને અર્થે દુઃખને પ્રેરે છે અને પછી જેમ કોઈક પુરુષ પડદામાં રહીને જુએ, તેમ ભક્તની ધીરજને ભગવાન ભક્તના હૃદયમાં રહીને જોયા કરે છે. પણ કાળ, કર્મ, માયાનો શો ભાર છે જે, ભગવાનના ભક્તને પીડી શકે ? એ તો ભગવાનની જ ઈચ્છા છે, એમ જાણીને ભગવાનનો ભક્ત હોય તેને મગન રહેવું.

  • અકસ્માત થયો હોય ત્યારે

  • બીમારી લાંબી ચાલતી હોય ત્યારે

  • પૈસાની ભારે તકલીફ આવી હોય ત્યારે

  • ધંધામાં નુકસાન થયું હોય ત્યારે

  • કોઈ અપમાન કરે ત્યારે

  • નજીકના વ્યક્તિએ દગો આપ્યો હોય ત્યારે

  • પરિવાર તરફથી દુઃખ મળતું હોય ત્યારે

  • પરીક્ષામાં નાપાસ થયા હોય ત્યારે

  • મહેનત છતાં સફળતા ન મળતી હોય ત્યારે

  • ભગવાન ભજતા હોવા છતાં દુઃખ આવતું હોય ત્યારે

  • મનમાં “મારા સાથે જ કેમ?” એવો વિચાર આવતો હોય ત્યારે

  • સતત મુશ્કેલીઓ આવતી હોય ત્યારે

  • માનસિક તણાવ ચાલતો હોય ત્યારે

  • નોકરી જતી રહી હોય ત્યારે

  • લોકો ખોટું સમજી રહ્યા હોય ત્યારે

  • કોઈ પ્રિય વ્યક્તિનું મૃત્યુ થયું હોય ત્યારે

  • સેવા/સત્સંગમાં અવગણના થતી હોય ત્યારે

  • શરીરમાં સતત પીડા રહેતી હોય ત્યારે

  • જીવનમાં બધું ખોટું ચાલી રહ્યું લાગે ત્યારે

  • ધીરજ તૂટી રહી હોય ત્યારે

ગ.મ.૩૮ : સંસારી જીવ છે તેને તો કોઈક ધન દેનારો મળે કે દીકરો દેનારો મળે તો ત્યાં તરત પ્રતીતિ આવે, અને ભગવાનના ભક્ત હોય તેને તો જંત્ર-મંત્રમાં ક્યાંય પ્રતીતિ આવે જ નહીં. અને જે હરિભક્ત હોય ને જંત્ર-મંત્રમાં પ્રતીતિ કરે તે સત્સંગી હોય તે પણ અર્ધો વિમુખ જાણવો.

  • કોઈ કહે કે દોરો બાંધવાથી કામ થઈ જશે ત્યારે

  • જાદુ-ટોણા પર વિશ્વાસ આવતો હોય ત્યારે

  • ભૂવા-ભરાડીઓ પાસે જવાનું મન થાય ત્યારે

  • ડર લાગતો હોય અને તાંત્રિક ઉપાય કરાવવાનું કહે ત્યારે

  • બીમારીમાં જંત્ર-મંત્ર અજમાવવાનું કહે ત્યારે

  • ધંધો ન ચાલે એટલે ટોટકા કરાવવાનું કહે ત્યારે

  • કોઈ “આ ઉપાય કરશો તો તરત ફાયદો થશે” કહે ત્યારે

  • ખરાબ સપના આવતાં હોય ત્યારે

  • સંતાન માટે અંધશ્રદ્ધા તરફ જવાનું કહે ત્યારે

  • ગ્રહ-નડતર નામે ડરાવવામાં આવતું હોય ત્યારે

  • કોઈ વ્યક્તિ ભગવાન કરતાં ટોટકાને મોટું બતાવે ત્યારે

  • મુશ્કેલીમાં faith ડગમગતી હોય ત્યારે

  • “આ બાબા બધું ઠીક કરી દેશે” એવી વાતોમાં ફસાતા હોય ત્યારે

  • WhatsApp ના અંધશ્રદ્ધાવાળા મેસેજમાં વિશ્વાસ આવતો હોય ત્યારે

  • કાળા જાદુનો ડર બતાવવામાં આવતો હોય ત્યારે

  • ભગવાન ઉપરનો વિશ્વાસ ઓછો થતો હોય ત્યારે

  • લોકો અંધશ્રદ્ધા માટે દબાણ કરતા હોય ત્યારે

  • હાથ જોવડાવવા/ભાગ્ય બદલાવવાના ચક્કરમાં પડતા હોય ત્યારે

  • ભયના કારણે ખોટા ઉપાયો કરવા મન થતું હોય ત્યારે

  • સાચી ભક્તિ છોડીને ટોટકામાં આશા રાખાતી હોય ત્યારે

ગ.અં.૨૫ : ભગવાનની જે પ્રસન્નતા તે ઘણા ઉપચારે કરીને જે ભક્તિ કરે તેની જ ઉપર થાય ને ગરીબ ઉપર ન થાય, એમ નથી; ગરીબ હોય ને શ્રદ્ધા સહિત જળ, પત્ર, ફળ, ફૂલ ભગવાનને અર્પણ કરે તો એટલામાં પણ રાજી થાય.

  • પૈસા ઓછા હોય છતાં ભક્તિ કરવી હોય ત્યારે

  • “મારી પાસે કંઈ નથી એટલે ભગવાન રાજી નહીં થાય” એવું લાગતું હોય ત્યારે

  • બીજા લોકો મોટી સેવા કરે ને પોતે ન કરી શકતા હોય ત્યારે

  • નાનું દાન આપતાં શરમ આવતી હોય ત્યારે

  • સાદી પૂજા કરતાં ઓછાપણું લાગતું હોય ત્યારે

  • ગરીબીના કારણે હતાશા આવતી હોય ત્યારે

  • ઓછા સાધનોમાં પણ ભક્તિ કરવાનું મન મજબૂત કરવું હોય ત્યારે

  • દેખાડાવાળી ભક્તિ જોઈને મન ડગતું હોય ત્યારે

  • પોતાની નાની સેવા નિષ્ફળ લાગે ત્યારે

  • ભક્તિમાં ભાવ મોટો છે એ સમજવું હોય ત્યારે

  • બાળકોને ભાવપૂર્વક ભક્તિ શીખવવી હોય ત્યારે

  • “ભગવાનને દિલ જોઈએ, પૈસા નહીં” સમજાવવું હોય ત્યારે

  • થોડી વસ્તુથી પણ ભગવાનને પ્રસન્ન કરી શકાય એ સમજવું હોય ત્યારે

  • પોતાની સ્થિતિને કારણે સત્સંગમાં પાછળ પડી ગયા હોવાની લાગણી આવે ત્યારે

  • ભક્તિમાં comparison થતો હોય ત્યારે

  • ઓછું હોવા છતાં ભગવાનને અર્પણ કરવાની ભાવના રાખવી હોય ત્યારે

  • સાદગીમાં પણ સાચી ભક્તિ જીવવી હોય ત્યારે

  • સેવા નાની હોય છતાં ભાવથી કરવી હોય ત્યારે

  • ભગવાન ભાવના ભૂખ્યા છે એ સમજાવવું હોય ત્યારે

  • આર્થિક મુશ્કેલીમાં faith જાળવવી હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૩૪ : પરમેશ્વરના વચનને મૂકીને જ્યારે આડો-અવળો ડોલે છે ત્યારે ક્લેશને પામે છે અને જો વચનને વિષે રહે તો જેવો ભગવાનનો આનંદ છે તેવા આનંદમાં રહે છે... જે ભગવાનના ભક્ત હોય તેને જેટલું દુઃખ થાય છે તે તુચ્છ પદાર્થને અર્થે ભગવાનની આજ્ઞા લોપવે કરીને થાય છે ને જેટલું સુખ થાય છે તે ભગવાનની આજ્ઞા પાળવે કરીને થાય છે.

  • માતા-પિતાની સાચી વાત ન માની મુશ્કેલીમાં પડ્યા હોય ત્યારે

  • સંત/ગુરુની આજ્ઞા તોડીને પસ્તાવો થયો હોય ત્યારે

  • ખોટી મિત્રમંડળીમાં જઈને જીવન બગડતું હોય ત્યારે

  • મોબાઇલ/વ્યસનના કારણે નિયમ તૂટતા હોય ત્યારે

  • મનમાની કરવાથી ક્લેશ વધતો હોય ત્યારે

  • ભગવાનના નિયમ છોડ્યા પછી શાંતિ જતી રહી હોય ત્યારે

  • ખોટો સંબંધ રાખવાથી દુઃખ મળતું હોય ત્યારે

  • ગુસ્સામાં ખોટો નિર્ણય લીધો હોય ત્યારે

  • લોભના કારણે મુશ્કેલી આવી હોય ત્યારે

  • “મને જે ગમે એ જ સાચું” એવું માનવાથી નુકસાન થયું હોય ત્યારે

  • આજ્ઞા પાળતાં મનને શાંતિ મળતી હોય ત્યારે

  • નિયમિત પૂજા/ભક્તિથી આનંદ અનુભવાતો હોય ત્યારે

  • સારા માર્ગે ચાલતાં જીવન સ્થિર બનતું હોય ત્યારે

  • ભગવાનની વાત માનવાથી ઘરનું વાતાવરણ સારું બનતું હોય ત્યારે

  • ખોટા કામ પછી અંદરથી અશાંતિ અનુભવાતી હોય ત્યારે

  • સત્સંગ છોડતાં દુઃખ વધતું હોય ત્યારે

  • આજ્ઞાપાલનથી મનમાં નિર્ભયતા આવતી હોય ત્યારે

  • ખોટી ઈચ્છા પાછળ દોડવાથી ક્લેશ થતો હોય ત્યારે

  • ભગવાનની ઈચ્છા મુજબ જીવવાથી સુખ અનુભવાતું હોય ત્યારે

  • “સાચું સુખ આજ્ઞામાં જ છે” એ સમજાવવું હોય ત્યારે


ગ.મ.૩૫ : જગતમાં એમ વાર્તા છે જે, ‘મન હોય ચંગા તો કથરોટમાં ગંગા,’ એ વાર્તા ખોટી છે. એ તો ગમે તેવો સમાધિનિષ્ઠ હોય અથવા વિચારવાન હોય ને તે પણ જો સ્ત્રીઓના પ્રસંગમાં રહેવા માંડે તો એનો ધર્મ કોઈ રીતે રહે જ નહીં; અને ગમે તેવી ધર્મવાળી સ્ત્રી હોય ને તેને જો પુરુષનો સહવાસ થાય તો એનો પણ ધર્મ રહે જ નહીં. અને એવી રીતે સ્ત્રી-પુરુષને પરસ્પર સહવાસ થાય ને એનો ધર્મ રહે એવી તો આશા રાખવી નહીં. તે આ વાર્તા તે એમ જ છે પણ એમાં કાંઈ સંશય રાખવો નહીં.

  • ખોટી friendship માં વધારે નજીક થઈ રહ્યા હોય ત્યારે

  • “અમને કંઈ નહીં થાય” એવો overconfidence આવતો હોય ત્યારે

  • opposite gender સાથે unnecessary એકાંતમાં રહેતા હોય ત્યારે

  • online chatting માં limit cross થતી હોય ત્યારે

  • relationship ના કારણે ભક્તિ/અભ્યાસ બગડતો હોય ત્યારે

  • character બચાવવો હોય ત્યારે

  • temptation થી દૂર રહેવું હોય ત્યારે

  • office/college માં boundaries રાખવી હોય ત્યારે

  • social media પર inappropriate વાતો થતી હોય ત્યારે

  • મન ભટકતું હોય ત્યારે

  • અશુદ્ધ વિચારો વધતા હોય ત્યારે

  • “માત્ર મિત્ર છીએ” કહીને નજીકતા વધતી હોય ત્યારે

  • ખોટા સંબંધના કારણે પરિવાર/જીવન બગડતું હોય ત્યારે

  • નિયમ-ધર્મ બચાવવો હોય ત્યારે

  • web series/romantic content ના અસરથી મન બગડતું હોય ત્યારે

  • privacy ના નામે ખોટી નજીકતા વધી રહી હોય ત્યારે

  • બ્રહ્મચર્ય જાળવવું હોય ત્યારે

  • યુવાવસ્થામાં self-control રાખવો હોય ત્યારે

  • bad company થી બચવું હોય ત્યારે

  • મન અને ઇન્દ્રિયોને સુરક્ષિત રાખવા સમજવું હોય ત્યારે

કારિ.૯ : જે ભગવાનના મહિમાને જાણતો હોય તે તો ભગવાનના સંબંધને પામ્યાં એવાં જે પશુ, પક્ષી તથા વૃક્ષ-વેલી આદિક તેને પણ દેવ તુલ્ય જાણે, તો જે મનુષ્ય હોય ને ભગવાનની ભક્તિ કરતા હોય તથા વર્તમાન પાળતા હોય તથા ભગવાનનું નામસ્મરણ કરતા હોય ને તેને દેવ તુલ્ય જાણે ને અવગુણ ન લે તેમાં શું કહેવું ? માટે ભગવાનનો મહિમા સમજે તેને ભગવાનના ભક્ત સંગાથે વેર ન બંધાય અને જે માહાત્મ્ય ન સમજે તેને તો ભગવાનના ભક્ત સંગાથે વેર બંધાય ખરું.

  • હરિભક્તનો અવગુણ લેવાની આદત હોય ત્યારે

  • satsangi સાથે ઝઘડો થઈ ગયો હોય ત્યારે

  • સંત/ભક્ત પ્રત્યે ગુસ્સો આવતો હોય ત્યારે

  • કોઈ ભક્તની નાની ભૂલ મોટી દેખાતી હોય ત્યારે

  • jealousy ના કારણે ભક્ત ખરાબ લાગતો હોય ત્યારે

  • મંદિરના સેવક સાથે મનદુઃખ થયું હોય ત્યારે

  • WhatsApp/group માં ભક્તોની નિંદા થતી હોય ત્યારે

  • “આ માણસમાં શું ખાસ?” એવો ભાવ આવતો હોય ત્યારે

  • satsang માં ego clash થતો હોય ત્યારે

  • ભક્તનો અપમાન કરવાનો મન થતું હોય ત્યારે

  • ભગવાનના સંબંધવાળાનો મહિમા સમજવો હોય ત્યારે

  • satsang unity જાળવવી હોય ત્યારે

  • ભક્તોને respect થી જોવાનું શીખવું હોય ત્યારે

  • મિત્રોમાં ભક્તની મજાક થતી હોય ત્યારે

  • કોઈ સંત કડવી વાત કરે પછી મન ઊતરી જતું હોય ત્યારે

  • સેવા દરમિયાન મતભેદ થતા હોય ત્યારે

  • અંદરથી dislike હોવા છતાં મહિમા રાખવો હોય ત્યારે

  • ભક્તદ્રોહથી બચવું હોય ત્યારે

  • ભગવાનને રાજી કરવા ભક્તનો માન રાખવો હોય ત્યારે

  • સારા satsang સંબંધો જાળવવા હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૪ : જેની ઉપર ઈર્ષ્યા હોય તેના જેવા ગુણને ગ્રહણ કરવા અને પોતાના અવગુણને ત્યાગ કરવા. અને તેવું ન થવાય અને ઈર્ષ્યાએ કરીને ભગવાનના ભક્તોનો દ્રોહ થાય તેવી ઈર્ષ્યાનો તો ભગવાનના ભક્તે સર્વ પ્રકારે ત્યાગ કરવો.

  • મિત્રની સફળતા જોઈને અંદરથી બળતરા થતી હોય ત્યારે

  • બીજા વધારે marks લાવે ત્યારે

  • કોઈની સેવા/પ્રશંસા વધારે થતી હોય ત્યારે

  • social media પર બીજાનું સારું જીવન જોઈ ઈર્ષ્યા થતી હોય ત્યારે

  • satsang માં કોઈ આગળ વધે ત્યારે

  • “એને જ બધું કેમ મળે?” એવો વિચાર આવતો હોય ત્યારે

  • બીજા talent જોઈને dislike થતો હોય ત્યારે

  • comparison ના કારણે મન દુઃખી થતું હોય ત્યારે

  • કોઈ ભક્તની popularity જોઈને ચીડ આવતી હોય ત્યારે

  • મિત્ર પાસે વધુ પૈસા/સુવિધા હોય ત્યારે

  • ઈર્ષ્યાના કારણે સંબંધ બગડતા હોય ત્યારે

  • બીજાના ગુણમાંથી શીખવું હોય ત્યારે

  • પોતાના અવગુણ ઓળખવા હોય ત્યારે

  • jealousy ને motivation માં બદલવી હોય ત્યારે

  • અંદરની સ્પર્ધા અને દ્વેષ દૂર કરવો હોય ત્યારે

  • બીજા આગળ વધે ત્યારે ખુશ થવાનું શીખવું હોય ત્યારે

  • ઈર્ષ્યાના કારણે નિંદા કરવાની ટેવ હોય ત્યારે

  • ટીમમાં harmony રાખવી હોય ત્યારે

  • ભક્તદ્રોહથી બચવું હોય ત્યારે

  • positive mindset વિકસાવવો હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૫૮ : પાકો હરિભક્ત થયાનો તો એ જ ઉપાય છે જે, પરમેશ્વરના દાસનો ગુલામ થઈને રહે અને એમ જાણે જે, ‘એ સર્વ ભક્ત મોટા છે ને હું તો સર્વથી ન્યૂન છું,’ એમ જાણીને હરિભક્તનો દાસાનુદાસ થઈ રહે.

  • અહંકાર વધી ગયો હોય ત્યારે

  • “હું જ મોટો છું” એવો ભાવ આવતો હોય ત્યારે

  • સેવા કર્યા પછી માન અપેક્ષા રાખતા હોય ત્યારે

  • satsang માં ego clash થતો હોય ત્યારે

  • નાની સેવા કરવી ન ગમતી હોય ત્યારે

  • બીજા ભક્તને પોતાના કરતાં નાનો માનતા હોય ત્યારે

  • appreciation ન મળે તો મન દુઃખી થતું હોય ત્યારે

  • leadership માં humility રાખવી હોય ત્યારે

  • “મારી વગર કંઈ ચાલે નહીં” એવો ભાવ આવતો હોય ત્યારે

  • સંત/ભક્તની વાત સ્વીકારવી મુશ્કેલ લાગતી હોય ત્યારે

  • દાસભાવ શીખવો હોય ત્યારે

  • સેવા દ્વારા મન નમ્ર બનાવવું હોય ત્યારે

  • jealousy અને competition ઘટાડવું હોય ત્યારે

  • ભક્તોના ગુણ જોવાની ટેવ પાડવી હોય ત્યારે

  • respect આપીને સંબંધ મજબૂત કરવા હોય ત્યારે

  • team work માં harmony રાખવી હોય ત્યારે

  • ગુસ્સો અને અથડામણ ઘટાડવી હોય ત્યારે

  • સાચો satsangi attitude લાવવો હોય ત્યારે

  • ભગવાનને રાજી કરવા નમ્રતા રાખવી હોય ત્યારે

  • અંદરની “હું” ભાવના ઓછી કરવી હોય ત્યારે


ગ.અં.૬ : જીવમાત્રનો તો એવો સ્વભાવ છે જે, જ્યારે કાંઈક પોતામાં વાંક આવે ત્યારે એમ બોલે જે, ‘મને બીજે કોઈએ ભુલાવ્યો ત્યારે મારામાં ભૂલ પડી, પણ મારામાં કાંઈ વાંક નથી.’ પણ એમ કહેનારો મહામૂર્ખ છે. કેમ જે, બીજો તો કોઈક કહેશે જે, ‘તું કૂવામાં પડ,’ ત્યારે એને કહેવે કરીને શું કૂવામાં પડવું ? માટે વાંક તો એવું કરે તેનો જ છે ને બીજાને માથે દોષ દે છે. તેમ જ ઇન્દ્રિયો ને અંતઃકરણનો વાંક કાઢવો એ પણ જીવની મૂર્ખાઈ જ છે.

  • પોતાની ભૂલ માટે બીજાને blame કરતા હોય ત્યારે

  • પરીક્ષામાં નાપાસ થયા પછી excuses આપતા હોય ત્યારે

  • “મિત્રોએ બગાડ્યો” કહી જવાબદારી ટાળતા હોય ત્યારે

  • mobile addiction માટે બીજાને દોષ આપતા હોય ત્યારે

  • ગુસ્સો કર્યા પછી “એના કારણે થયું” કહેતા હોય ત્યારે

  • ખોટો નિર્ણય લઈને પછી પસ્તાવો કરતા હોય ત્યારે

  • પોતાની કમજોરી સ્વીકારવી મુશ્કેલ લાગતી હોય ત્યારે

  • discipline ના અભાવ માટે પરિસ્થિતિને દોષ આપતા હોય ત્યારે

  • bad habits માટે company ને જ જવાબદાર માનતા હોય ત્યારે

  • mistake પછી self-improvement કરવું હોય ત્યારે

  • જવાબદારી લેવાની ટેવ પાડવી હોય ત્યારે

  • victim mindset છોડવો હોય ત્યારે

  • “મારી અંદર પણ વાંક છે” એ સમજવું હોય ત્યારે

  • પોતાની ભૂલ honest રીતે accept કરવી હોય ત્યારે

  • relationship માં દરેક દોષ સામે વાળાને આપતા હોય ત્યારે

  • સતત બહાના બનાવવાની ટેવ હોય ત્યારે

  • self-control વિકસાવવો હોય ત્યારે

  • પોતાના અવગુણ સુધારવા focus કરવું હોય ત્યારે

  • maturity અને accountability લાવવી હોય ત્યારે

  • જીવનમાં growth mindset રાખવો હોય ત્યારે

સારં.૧૮ : મૂર્ખ હોય તે જ્યારે મૂંઝાય ત્યારે કાં તો સૂઈ રહે ને કાં તો રુએ અને કાં તો કોઈક સાથે વઢે ને કાં તો ઉપવાસ કરે, એ ચાર પ્રકારે કરીને મૂંઝવણ ટાળ્યાનો ઉપાય કરે. અને એમ કરતાં જો અતિશય મૂંઝાય તો છેલ્લી બાકી મરે પણ ખરો. એવી રીતે મૂર્ખને શોક ટાળ્યાનો ઉપાય છે. પણ એમ કર્યાં થકી દુઃખ પણ મટે નહીં ને સ્વભાવ પણ ટળે નહીં; અને સમજીને ટાળે તો દુઃખ ને સ્વભાવ એ બેય ટળી જાય. માટે સમજુ હોય તે જ સુખી થાય છે.

  • tension આવે ત્યારે આખો દિવસ સૂઈ રહેતા હોય ત્યારે

  • દુઃખમાં સતત રડતા રહેતા હોય ત્યારે

  • stress માં બધાની સાથે ઝઘડો કરતા હોય ત્યારે

  • ગુસ્સામાં ખાવાનું છોડતા હોય ત્યારે

  • problem થી ભાગવાની આદત હોય ત્યારે

  • overthinking ના કારણે mentally disturb થતા હોય ત્યારે

  • heartbreak પછી hopeless થઈ જતા હોય ત્યારે

  • નાની વાતમાં extreme reaction આપતા હોય ત્યારે

  • depression જેવી સ્થિતિમાં self-harm ના વિચારો આવતા હોય ત્યારે

  • મુશ્કેલીમાં સમજદારીથી વિચારવું હોય ત્યારે

  • emotions control કરવાનું શીખવું હોય ત્યારે

  • સમસ્યાનો solution mindset રાખવો હોય ત્યારે

  • દુઃખમાં patience રાખવી હોય ત્યારે

  • impulsive decisions અટકાવવા હોય ત્યારે

  • stress management શીખવું હોય ત્યારે

  • family/friends પર ગુસ્સો ઉતારતા હોય ત્યારે

  • જીવનની મુશ્કેલીઓ mature રીતે handle કરવી હોય ત્યારે

  • mind stable રાખવું હોય ત્યારે

  • crying/anger કરતા સમજથી કામ લેવું હોય ત્યારે

  • મુશ્કેલીમાં પણ positive અને practical રહેવું હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૭૦ : સત્સંગ કરવો તે પોતે પોતાના જીવના કલ્યાણને જ અર્થે કરવો, પણ કોઈ પદાર્થની ઈચ્છા તો રાખવી જ નહીં. કાં જે, ઘરમાં દસ માણસ હોઈએ અને તે દસનું મૃત્યુ આવ્યું હોય તેમાંથી એક જણ જો ઊગરે તો શું થોડું છે ? કે હાથમાં રામપાતર આવવાનું હતું એને રોટલા ખાવા મળે તો શું થોડા છે ? સર્વે જનારું હતું તેમાંથી એટલું રહ્યું તે તો ઘણું છે; એમ માનવું. એમ અતિશય દુઃખ થવાનું હોય તેમાંથી પરમેશ્વરનો આશરો કરીએ તો થોડુંક ઓછું થાય ખરું, પણ એ જીવને એમ સમજાતું નથી. અને જો શૂળી લખી હોય તો કાંટેથી ટળી જાય એટલો તો ફેર પડે છે.

  • ભગવાનને માત્ર કામ પુરા કરવા ભજતા હોય ત્યારે

  • “ભક્તિ કરું છું છતાં problem કેમ?” એવો પ્રશ્ન આવતો હોય ત્યારે

  • મોટી મુશ્કેલીમાંથી થોડું બચી ગયા હોઈએ ત્યારે

  • અકસ્માતમાં જાન બચી ગયો હોય ત્યારે

  • ઓછું નુકસાન થયું હોય ત્યારે

  • અપેક્ષા મુજબ ફાયદો ન મળતાં faith ડગતું હોય ત્યારે

  • ભગવાનને deal જેવી ભક્તિ કરતા હોય ત્યારે

  • દુઃખ ઓછું થયું હોવા છતાં ફરિયાદ કરતા હોય ત્યારે

  • “મારે તો બધું perfect જોઈએ” એવો ભાવ હોય ત્યારે

  • ભગવાનનો આશરો સાચા કલ્યાણ માટે કરવો હોય ત્યારે

  • મુશ્કેલીમાં પણ gratitude રાખવી હોય ત્યારે

  • ખરાબ પરિસ્થિતિમાં પણ “આટલું બચી ગયું” વિચારવું હોય ત્યારે

  • ભક્તિ પાછળ સ્વાર્થ છુપાયેલો હોય ત્યારે

  • ઇચ્છા પૂરી ન થાય ત્યારે નિરાશા આવતી હોય ત્યારે

  • નાની કૃપા પણ ઓળખવી હોય ત્યારે

  • ભગવાન દુઃખ ઓછું કરે છે એ સમજવું હોય ત્યારે

  • material wishes કરતાં આત્મકલ્યાણ મોટું સમજવું હોય ત્યારે

  • ફરિયાદ કરતાં કૃતજ્ઞતા શીખવી હોય ત્યારે

  • મુશ્કેલીમાં ભગવાનનો સહારો મજબૂત રાખવો હોય ત્યારે

  • faith ને worldly expectations થી અલગ રાખવી હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૧૬ : “જે ભગવાનના ભક્તને સત્-અસતનો વિવેક હોય તે તો જે જે અવગુણ પોતામાં હોય તેને જાણે અને વિચારીને તેનો ત્યાગ કરી દે. અને સવળો વિચાર હોય તેને ગ્રહણ કરે અને અવળો વિચાર હોય તેનો ત્યાગ કરે.”

  • પોતાની ખરાબ આદતો ઓળખવી હોય ત્યારે

  • ગુસ્સો, આળસ, ઈર્ષ્યા જેવા અવગુણ છોડવા હોય ત્યારે

  • daily self-improvement કરવું હોય ત્યારે

  • ખોટા વિચારો મનમાં આવતા હોય ત્યારે

  • good habits develop કરવી હોય ત્યારે

  • social media ની ખરાબ અસરથી બચવું હોય ત્યારે

  • bad company છોડવી હોય ત્યારે

  • “મારામાં શું ખોટું છે?” એ વિચારવું હોય ત્યારે

  • criticism મળ્યા પછી સુધારવું હોય ત્યારે

  • impulsive thinking રોકવી હોય ત્યારે

  • positive mindset બનાવવો હોય ત્યારે

  • decision લેતા સાચું-ખોટું ઓળખવું હોય ત્યારે

  • character building કરવું હોય ત્યારે

  • self-awareness વધારવી હોય ત્યારે

  • ego ના કારણે પોતાની ભૂલ ન દેખાતી હોય ત્યારે

  • મનમાં આવતા દરેક વિચારને સાચો ન માનવો હોય ત્યારે

  • discipline અને સંસ્કાર વિકસાવવા હોય ત્યારે

  • spiritual growth કરવી હોય ત્યારે

  • અંદરના અવગુણ ધીમે ધીમે દૂર કરવા હોય ત્યારે

  • સમજદારીથી જીવન જીવવું હોય ત્યારે


ગ.મ.૪૧ : જેને પરમેશ્વર ભજવા હોય તેને ભગવાનની અથવા ભગવાનના ભક્તની સેવા-ચાકરી મળે ત્યારે પોતાનું મોટું ભાગ્ય માનીને સેવા કરવી. તે પણ ભગવાનની પ્રસન્નતાને અર્થે ને પોતાના કલ્યાણને અર્થે ભક્તિએ કરીને જ કરવી, પણ કોઈ વખાણે તે સારું ન કરવી.

  • સેવા કર્યા પછી વખાણની અપેક્ષા રાખતા હોય ત્યારે

  • appreciation ન મળે તો મન દુઃખી થતું હોય ત્યારે

  • દેખાડા માટે સેવા કરતા હોય ત્યારે

  • મંદિરની નાની સેવા ટાળતા હોય ત્યારે

  • “મને શું મળશે?” વિચારથી સેવા કરતા હોય ત્યારે

  • social media પર service show-off કરતા હોય ત્યારે

  • ભગવાનને રાજી કરવા નિSwાર્થ સેવા કરવી હોય ત્યારે

  • ભક્તોની સેવા opportunity તરીકે જોવી હોય ત્યારે

  • fame કરતાં ભાવ મોટો સમજવો હોય ત્યારે

  • quietly સેવા કરવાની ટેવ પાડવી હોય ત્યારે

  • બીજા વખાણ પામે ત્યારે jealousy આવતી હોય ત્યારે

  • સેવા દ્વારા humility લાવવી હોય ત્યારે

  • cleaning/arrangement જેવી નાની સેવા કરવી હોય ત્યારે

  • selfless attitude develop કરવો હોય ત્યારે

  • સેવા દરમિયાન ego આવતો હોય ત્યારે

  • “મારી સેવા કોઈએ જોઈ નહીં” એવો વિચાર આવતો હોય ત્યારે

  • ભગવાન માટે કામ કરવાનું શીખવું હોય ત્યારે

  • સેવા ને કલ્યાણનો માર્ગ સમજવો હોય ત્યારે

  • recognition વગર પણ ઉત્સાહથી સેવા કરવી હોય ત્યારે

  • સાચી ભક્તિભાવથી સેવા જીવવી હોય ત્યારે

ગ.પ્ર.૧૮ : અને પંચ ઇન્દ્રિયો દ્વારે જીવ જે આહાર કરે છે તે આહાર જો શુદ્ધ કરશે તો અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે, અને અંતઃકરણ શુદ્ધ થાશે તો અખંડ ભગવાનની સ્મૃતિ રહેશે. અને જો પંચ ઇન્દ્રિયોના આહારમાંથી એક ઇન્દ્રિયનો આહાર મલિન થાય છે તો અંતઃકરણ પણ મલિન થઈ જાય છે. માટે ભગવાનના ભક્તને ભગવાનના ભજનને વિષે જે કોઈ વિક્ષેપ થઈ આવે છે તેનું કારણ તો પંચ ઇન્દ્રિયોના વિષય જ છે પણ અંતઃકરણ નથી.

  • mobile માં ખોટું content જોતા મન બગડતું હોય ત્યારે

  • social media ની addiction વધતી હોય ત્યારે

  • ખરાબ songs/movies થી વિચારો ખરાબ થતા હોય ત્યારે

  • bad company ના કારણે મન અશાંત થતું હોય ત્યારે

  • ભજનમાં મન ન લાગતું હોય ત્યારે

  • અશુદ્ધ વસ્તુઓ જોવાથી/સાંભળવાથી વિચારો બગડતા હોય ત્યારે

  • excessive entertainment થી concentration ઘટતું હોય ત્યારે

  • મનમાં સતત worldly thoughts આવતા હોય ત્યારે

  • eyes/ears નો misuse થતો હોય ત્યારે

  • spiritual focus maintain કરવો હોય ત્યારે

  • શુદ્ધ વાતાવરણ રાખવું હોય ત્યારે

  • what you consume affects mind એ સમજવું હોય ત્યારે

  • internet usage control કરવું હોય ત્યારે

  • temptations થી મન બચાવવું હોય ત્યારે

  • ભગવાનની સ્મૃતિ વધારવી હોય ત્યારે

  • negative content avoid કરવું હોય ત્યારે

  • mind detox કરવો હોય ત્યારે

  • ઇન્દ્રિયો પર control લાવવો હોય ત્યારે

  • daily life માં purity maintain કરવી હોય ત્યારે

  • ભક્તિમાં આવતા વિક્ષેપનું સાચું કારણ સમજવું હોય ત્યારે

લોયા-૧૮ : ભગવાનને વિષે એવો દિવ્યભાવ ન સમજે ત્યારે વાતેવાતે ધોખો થાય ને ગુણઅવગુણ લીધા કરે છે જે, ‘આની કોરનો પક્ષ રાખે છે ને અમારો પક્ષ રાખતા નથી તથા આને વધુ બોલાવે છે ને અમને નથી બોલાવતા અને આને ઉપર વધુ હેત છે ને અમારી ઉપર નથી.’ એવી રીતે ગુણઅવગુણ પરખ્યા કરે છે. તેણે કરીને એનું અંતર દિવસે દિવસે પાછું પડીને અંત્યે તે વિમુખ થાય છે.

  • “મને importance નથી આપતા” એવું લાગતું હોય ત્યારે

  • satsang માં પક્ષપાત લાગે ત્યારે

  • બીજા ભક્તને વધુ attention મળે ત્યારે

  • સંત બીજા સાથે વધારે વાત કરે ત્યારે

  • jealousy ના કારણે મન ઊતરી જતું હોય ત્યારે

  • comparison થી faith ઘટતી હોય ત્યારે

  • “મારી કદર નથી” એવો વિચાર આવતો હોય ત્યારે

  • નાના પ્રસંગથી મનદુઃખ થઈ જતું હોય ત્યારે

  • ગુણ કરતાં અવગુણ વધારે દેખાતા હોય ત્યારે

  • satsang માં misunderstanding વધતી હોય ત્યારે

  • ego ના કારણે distance આવતું હોય ત્યારે

  • attention seeking mentality છોડવી હોય ત્યારે

  • દિવ્યભાવ રાખવો હોય ત્યારે

  • સંત/ભક્ત પ્રત્યે negative assumptions થતા હોય ત્યારે

  • favoritism ના વિચારે મન બગડતું હોય ત્યારે

  • અંદરથી dislike વધતું હોય ત્યારે

  • satsang છોડવાનો ભાવ આવતો હોય ત્યારે

  • appreciation ન મળે છતાં સ્થિર રહેવું હોય ત્યારે

  • ભગવાનના કાર્યમાં માન-અપમાન છોડવું હોય ત્યારે

  • ગુણઅવગુણમાં ફસાયા વગર ભક્તિ કરવી હોય ત્યારે

ગ.મ.૫૫ : જેમ કાબના મુવાળા છે, તેમાં સારો કયો ને નરસો કયો ? તે તો સારો-નરસો સહુ એક પાડામાં છે; તેમ માયિક પદાર્થ પણ સર્વે સરખાં છે.

  • iPhone vs Android માં over attachment હોય ત્યારે

  • branded વસ્તુઓ પાછળ અતિશય દોડતા હોય ત્યારે

  • “આ મળે તો જ સુખ મળશે” એવું લાગતું હોય ત્યારે

  • પૈસા અને વસ્તુઓમાં superiority feel કરતા હોય ત્યારે

  • luxury વસ્તુઓ માટે jealousy થતી હોય ત્યારે

  • material things ને વધારે importance આપતા હોય ત્યારે

  • નવી વસ્તુ મળ્યા પછી પણ સંતોષ ન રહેતો હોય ત્યારે

  • shopping addiction વધતી હોય ત્યારે

  • worldly things થી permanent happiness શોધતા હોય ત્યારે

  • comparison ના કારણે દુઃખી થતા હોય ત્યારે

  • simplicity શીખવી હોય ત્યારે

  • વસ્તુઓ પાછળ mind disturb ન કરવું હોય ત્યારે

  • greed control કરવો હોય ત્યારે

  • “બધી વસ્તુ અંતે નાશવાન છે” એ સમજવું હોય ત્યારે

  • brand/status ના ego થી બચવું હોય ત્યારે

  • સંતોષી સ્વભાવ વિકસાવવો હોય ત્યારે

  • materialism ઓછું કરવું હોય ત્યારે

  • unnecessary desires ઘટાડવી હોય ત્યારે

  • spiritual happiness મોટું સમજવું હોય ત્યારે

  • વસ્તુઓમાં નહીં, ભગવાનમાં સાચું સુખ છે એ સમજવું હોય ત્યારે


ગ.અં.૩૯ : પોતાને દેહથી પૃથક્ આત્મા જાણવો. અને તે આત્મા છે તે બ્રાહ્મણ નથી, ક્ષત્રિય નથી, કણબી નથી, કોઈનો દીકરો નથી, કોઈનો બાપ નથી, એની કોઈ જાત નથી, નાત નથી, એવો છે. અને એ આત્મા તો સૂર્ય તથા અગ્નિ જેવો તેજસ્વી છે ને જાણપણે યુક્ત છે.

  • body look ને લઈને insecurity થતી હોય ત્યારે

  • caste/community નો અહંકાર આવતો હોય ત્યારે

  • “લોકો શું કહેશે?” એમાં જીવતા હોય ત્યારે

  • relation/identity માં વધારે ફસાઈ જતા હોય ત્યારે

  • body ageing થી દુઃખી થતા હોય ત્યારે

  • skin color/appearance થી low feel કરતા હોય ત્યારે

  • death નો ડર લાગતો હોય ત્યારે

  • self-worth ને માત્ર શરીર સાથે જોડતા હોય ત્યારે

  • જાતિ-નાતના ભેદભાવમાં ફસાતા હોય ત્યારે

  • ego “હું આ પરિવારનો/આ position નો છું” એવો આવતો હોય ત્યારે

  • આત્મિક ઓળખ સમજવી હોય ત્યારે

  • inner confidence વધારવો હોય ત્યારે

  • body temporary છે એ સમજવું હોય ત્યારે

  • insults થી ઓછું hurt થવું હોય ત્યારે

  • spiritual mindset develop કરવો હોય ત્યારે

  • comparison અને inferiority દૂર કરવી હોય ત્યારે

  • relation attachment balance કરવી હોય ત્યારે

  • આત્માને pure અને divine સમજવો હોય ત્યારે

  • worldly labels થી ઉપર ઉઠવું હોય ત્યારે

  • સાચી self-identity સમજવી હોય ત્યારે


ગ.પ્ર.૨૪ : જ્યારે કોઈ હરિભક્તનો દોષ નજરમાં આવે ત્યારે એમ સમજવું જે, ‘આનો સ્વભાવ તો સત્સંગમાં ન ઘટે એવો છે તોય પણ એને જો સત્સંગ મળ્યો છે અને એ જો જેવો-તેવો છે તોય પણ સત્સંગમાં પડ્યો છે, તો એનો પૂર્વજન્મનો અથવા આ જન્મનો સંસ્કાર ભારે છે તો આવો સત્સંગ મળ્યો છે,’ એમ સમજીને તેનો પક્ષ અતિશય ગુણ લેવો.

  • કોઈ હરિભક્તનો અવગુણ દેખાય ત્યારે

  • satsang માં કોઈનો સ્વભાવ કઠિન લાગે ત્યારે

  • “આવો માણસ પણ સત્સંગમાં કેમ?” એવો વિચાર આવે ત્યારે

  • ભક્તની ભૂલ જોઈને dislike થતો હોય ત્યારે

  • કોઈ ગુસ્સાવાળો/અણઘડ ભક્ત મળે ત્યારે

  • instantly judge કરવાની ટેવ હોય ત્યારે

  • ભક્તનો past જાણીને respect ઓછું થતું હોય ત્યારે

  • નવા satsangi ને ઓછો ગણતા હોય ત્યારે

  • perfection expectation ના કારણે મનદુઃખ થતું હોય ત્યારે

  • ગુણ કરતાં દોષ વધારે જોતા હોય ત્યારે

  • bhakt નો મહિમા રાખવો હોય ત્યારે

  • લોકોને સુધરવાની chance આપવી હોય ત્યારે

  • satsang ના સંસ્કારની value સમજવી હોય ત્યારે

  • tolerance અને understanding વધારવી હોય ત્યારે

  • criticism mindset ઘટાડવો હોય ત્યારે

  • “દરેકમાં કંઈક સારું છે” એ જોવું હોય ત્યારે

  • satsang unity જાળવવી હોય ત્યારે

  • ભક્ત પ્રત્યે respect maintain કરવો હોય ત્યારે

  • દોષ નહીં, ગુણ લેવાની ટેવ પાડવી હોય ત્યારે

  • ભગવાનના આશ્રિત પ્રત્યે positive દ્રષ્ટિ રાખવી હોય ત્યારે

0 comments

વચનામૃતનો જીવનમાં ઉપયોગ (Real Life Incidents)

 ગ.મ.૬૨ : ભગવાનનો જે ભક્ત હોય તેને તો જે જે પ્રકારનાં દુઃખ આવે છે તે દુઃખના દેનારા કાળ, કર્મ, માયા એમાંથી કોઈ નથી; એ તો પર્ત ભગવાન જ પોતાના ...