Showing posts with label pravin25qu. Show all posts

કર્તા

પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

૨. શ્રીજીમહારાજે સર્વકર્તાપણું સમજાવ્યું — પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

૩. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ સર્વકર્તાપણાની સમજણ આપી — પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

શાસ્ત્રના પ્રમાણ

૧. “अन्तः प्रविष्टः शास्ता जनानां सर्वात्मा।” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

૨. “કલ્યાણને અર્થે તો ભગવાનને સર્વકર્તાહર્તા જાણવા એ જ છે.” — કયા ગ્રંથમાંથી લેવામાં આવ્યું છે?

૩. “જે જે થાય છે જક્તમાં, તેનો બીજો નથી કરનાર.” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

૪. “મારી મરજી વિના રે, કોઈથી તરણું નવ તોડાય.” — કોના કીર્તનમાંથી લેવામાં આવ્યું છે?

વિષયનું શીર્ષક આપો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ વિષયને યોગ્ય શીર્ષક આપો.

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું — આ વિષયનું શીર્ષક આપો.

૩. કલ્યાણનું પરમ કારણ — વિષયનું શીર્ષક આપો.

વિવરણ

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — વિગતવાર સમજાવો.

૨. ભગવાનને સર્વકર્તા સમજવાની આવશ્યકતા સમજાવો.

૩. સર્વકર્તાપણું સમજવાથી ભક્તને શું લાભ થાય તે સમજાવો.

કારણો

૧. ભગવાનને સર્વકર્તા માનવું કલ્યાણનું કારણ છે.

૨. ભક્ત નિર્ભય બને છે.

૩. સુખ-દુઃખમાં સ્થિરતા રહે છે.

૪. કાળ, કર્મ અને માયાનો ભય દૂર થાય છે.

૫. ભગવાનનો આશ્રય દૃઢ બને છે.

ટૂંકનોંધ

૧. સર્વકર્તાહર્તા ભગવાન

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું

૩. ભગવાનનો આશ્રય

૪. કલ્યાણનું સાધન

૫. સર્વકર્તાપણાની સમજણ

૪. અદ્ભુતાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “પણ આમાં તમારું નામ ક્યાં છે?”

૨. “આમાં છેલ્લે ‘આદિ’ શબ્દ લખ્યો છે. તેથી તેમાં મારું નામ પણ આવી જાય છે.”

૩. “આ કળ્યાણદાસનું નામ કાગળમાં ક્યાં હતું? તે કેમ આવ્યા છે?”

૪. “હે મહારાજ! આપે કાગળમાં ‘આદિક ભક્તજનો’ એમ લખ્યું હતું, તે ‘આદિક’માં હું ગણાઉં કે નહિ?”

૫. “બીજા કોઈથી પણ ન કરી શકાય એવું અદ્ભુત કાર્ય તમે કર્યું છે માટે તમારું નામ ‘અદ્ભુતાનંદ’ પાડીએ છીએ.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ શું હતું?

૨. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના પિતાનું નામ શું હતું?

૩. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના માતાનું નામ શું હતું?

૪. કળ્યાણદાસને સત્સંગનો વારસો કોની પાસેથી મળ્યો હતો?

૫. કળ્યાણદાસના લગ્ન કયા ગામમાં નક્કી થયા હતા?

૬. મહારાજનો આજ્ઞાપત્ર કોને મળ્યો હતો?

૭. કળ્યાણદાસ લગ્નમંડપમાંથી કોની સાથે નીકળી ગયા?

૮. કળ્યાણદાસ ક્યાં જઈ શ્રીજીમહારાજને મળ્યા?

૯. કળ્યાણદાસને સાધુદીક્ષા આપીને શું નામ અપાયું?

૧૦. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના ભાઈ વજુભાઈને દીક્ષા પછી શું નામ મળ્યું?

૧૧. વિઠ્ઠલભાઈને દીક્ષા પછી શું નામ મળ્યું?

૧૨. અદ્ભુતાનંદ સ્વામી કયા મંદિરના મહંત બન્યા?

૧૩. વારણા ગામમાં અદ્ભુતાનંદ સ્વામીએ કઈ મૂર્તિ પધરાવી?

૧૪. શાસ્ત્રીજી મહારાજે અદ્ભુતાનંદ સ્વામીની સેવા ક્યાં લીધી હતી?

કારણો

૧. કળ્યાણદાસ લગ્નમંડપમાંથી નીકળી ગયા.

૨. કળ્યાણદાસે પોતાનું નામ આજ્ઞાપત્રમાં હોવાનું માન્યું.

૩. શ્રીજીમહારાજે કળ્યાણદાસને અદ્ભુતાનંદ નામ આપ્યું.

૪. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીને પોતાના વતન અને સસરાના ગામમાં ભિક્ષા માંગવા જવું પડ્યું.

૫. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના ધર્મપત્ની પ્રભાવિત થયાં.

૬. વજુભાઈએ દીક્ષા લીધી.

૭. વિઠ્ઠલભાઈએ સંસારનો ત્યાગ કર્યો.

૮. અદ્ભુતાનંદ સ્વામી ધોલેરા મંદિરના મહંત બન્યા.

૯. વારણા ગામમાં સંકટભંજન હનુમાનજીની મૂર્તિ પધરાવવામાં આવી.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીનો પરિચય

૨. કળ્યાણદાસનો સત્સંગ અને વૈરાગ્ય

૩. લગ્નમંડપમાંથી ગૃહત્યાગ

૪. શ્રીજીમહારાજ સાથે પ્રથમ મિલન

૫. અદ્ભુતાનંદ નામની પ્રાપ્તિ

૬. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીની કસોટી

૭. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના ભાઈઓનો ત્યાગ

૮. ધોલેરા મંદિરની મહંતાઈ

૯. સંકટભંજન હનુમાનજીની પ્રતિષ્ઠા

૧૦. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીનું પ્રેરણાદાયી જીવન

નિરૂપણ

૧. કળ્યાણદાસનો ગૃહત્યાગ

૨. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીને મળેલી સાધુદીક્ષા

૩. ‘આદિક ભક્તજનો’ શબ્દનો મર્મ

૪. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીની વૈરાગ્યનિષ્ઠા

૫. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીના ભાઈઓનો ત્યાગમાર્ગ

૬. ધોલેરા મંદિરના મહંત તરીકેની સેવા

૭. અદ્ભુતાનંદ સ્વામીનું પ્રેરણાદાયી જીવનચરિત્ર

૮. વૃત્તિનો નિરોધ

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “જુઓ, આપણી ઇન્દ્રિયો કેટલી બધી ચંચળ છે! આપણને હંમેશાં તે છેતરે છે.”

૨. “જેમણે એ ન જોયું હોય તે ઊભા થાય.”

૩. “અહો! બસો સાધુમાં વૃત્તિના નિરોધવાળા એક તમે જ નીકળ્યા. મારી પોતાની પણ દૃષ્ટિ તે તરફ ગઈ છે.”

૪. “હે મહારાજ! આપ સન્મુખ દૃષ્ટિ કરીને ચાલો તો ઠીક, કારણ કે ખાડા-ટેકરા ઘણા છે, એટલે પડી જવાશે.”

૫. “તમ જેવા સાધુને પૂંઠ કેમ દેવાય?”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. સંવત ૧૮૬૯માં કાઠિયાવાડમાં શું પડ્યું હતું?

૨. દુકાળનો ભાર હળવો કરવા મહારાજે કોને સુરત મોકલ્યા?

૩. મુક્તાનંદ સ્વામી સાથે કેટલા સંતો હતા?

૪. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી ક્યાં સેવા કરતા હતા?

૫. સંતોના ઉતારાની સામે શું બાંધેલું હતું?

૬. મુક્તાનંદ સ્વામીએ ઇન્દ્રિયોની ચંચળતા સમજાવવા કયો પ્રસંગ રજૂ કર્યો?

૭. બસો સંતોમાંથી કોણ ઊભા થયા?

૮. મુક્તાનંદ સ્વામીએ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી વિશે શું કહ્યું?

૯. સુરતમાં સંતો કઈ સેવા માટે જતા હતા?

૧૦. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીને રોજ ઝોળી માગવા કેમ જવું પડતું?

૧૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી સાથે ઝોળી માગવા કોણ જતા હતા?

૧૨. આનંદ સ્વામીને શું દિવ્ય દર્શન થયાં?

૧૩. મહારાજ સ્વામીની આગળ કેવી રીતે ચાલતા હતા?

૧૪. આનંદ સ્વામીને સ્વામીનો મહિમા કેવી રીતે સમજાયો?

૧૫. સ્વામીએ સુરતમાં કેટલા સમય સુધી ઝોળી માગી?

૧૬. સ્વામી હંમેશાં કઈ દૃષ્ટિ રાખતા હતા?

૧૭. સ્વામીની વૃત્તિ કોની મૂર્તિમાં અખંડ રહેતી હતી?

૧૮. યોગનું પરમ લક્ષ્ય શું છે?

કારણો

૧. મુક્તાનંદ સ્વામીએ ઇન્દ્રિયોની ચંચળતા વિષે વાત કરી.

૨. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી હાથ જોડીને ઊભા થયા.

૩. મુક્તાનંદ સ્વામી આશ્ચર્ય પામ્યા.

૪. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીને રોજ ઝોળી માગવા જવું પડતું.

૫. બીજા સંતોને ઉપવાસ પડતો.

૬. આનંદ સ્વામીને સ્વામીનો મહિમા સમજાયો.

૭. સ્વામીની દૃષ્ટિ જેના ઉપર પડતી તેના અંતરના કમાડ ખૂલી જતા.

૮. સ્વામીને મહારાજનાં પ્રત્યક્ષ દર્શનની તાણ રહેતી.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. સુરતમાં સંતોનું આગમન

૨. વાંદરાના પ્રસંગ દ્વારા ઇન્દ્રિયોની ચંચળતા

૩. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો વૃત્તિનો નિરોધ

૪. ઝોળી માગવાની સેવા

૫. આનંદ સ્વામીને થયેલા દિવ્ય દર્શન

૬. સ્વામીની અખંડ મૂર્તિ-નિષ્ઠા

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

૧. વાંદરાના પ્રસંગ દ્વારા ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની વૃત્તિનો નિરોધ.

૨. મુક્તાનંદ સ્વામી દ્વારા ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની પ્રશંસા.

૩. સુરતમાં ઝોળી માગવાની સેવા.

૪. આનંદ સ્વામીને થયેલા શ્રીજીમહારાજના દિવ્ય દર્શન.

૫. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની અખંડ અંતર્દૃષ્ટિ અને મૂર્તિ-નિષ્ઠા.

૯. આજ્ઞાધારક

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “હમણાં મહારાજના કાંઈ સમાચાર નથી પણ ગઢડે હશે. મારે પણ ‘સતીગીતા’ નામનું પુસ્તક મોકલવું છે.”

૨. “તમે કહેશો તો પણ જઈશ અને ના કહેશો તો પણ જઈશ.”

૩. “મહારાજ કારિયાણી જવાના છે, માટે તમે ત્યાં આવી પહોંચો.”

૪. “તમે પરાણે આવ્યા છો, તેથી નહીં ભેટીએ.”

૫. “મારી સાથે બરણી ઉપાડી છે, સેવા ઘણી કરી છે, માટે ભેટો તો સારું.”

૬. “સ્વામીને બાવીસ વાર મળતાં કઠણ નથી પડ્યું તેટલું આ એક વાર મળતાં કઠણ પડે છે, કારણ કે આજ્ઞા વગર આવ્યા છો.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. સભામાં કોણ કથાવાર્તા કરતા હતા?

૨. હરિભક્તે મહારાજ માટે શું તૈયાર કર્યું હતું?

૩. મુક્તાનંદ સ્વામીએ કયું પુસ્તક પૂરું કર્યું હતું?

૪. મહારાજ પાસે કોણ જવા તૈયાર થયા?

૫. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી સાથે કયા સંત ગયા?

૬. શાંતાનંદ સ્વામીએ શું કહ્યું?

૭. સ્વામી કઈ કઈ વસ્તુઓ લઈને નીકળ્યા?

૮. સ્વામી ગઢડા કેટલા દિવસે પહોંચ્યા?

૯. તે સમયે મહારાજ ક્યાં રહેતા હતા?

૧૦. સ્વામીને મહારાજના સમાચાર કોના દ્વારા મળ્યા?

૧૧. નાજા જોગિયાએ શું સમાચાર આપ્યા?

૧૨. સ્વામી ક્યાં મહારાજને મળ્યા?

૧૩. સ્વામીએ મહારાજને શું ધરાવ્યું?

૧૪. સુરતના હરિભક્તોનો સંદેશો સાંભળીને મહારાજે શું કર્યું?

૧૫. મહારાજ સ્વામીને કેટલી વાર ભેટ્યા?

૧૬. સ્વામીએ હરિભક્તોનાં નામ લેવાનું કેમ બંધ કર્યું?

૧૭. શાંતાનંદ સ્વામીને મહારાજે તરત કેમ ન ભેટ્યા?

૧૮. મહારાજે કયા સિદ્ધાંતનો મહિમા સમજાવ્યો?

કારણો

૧. હરિભક્ત મહારાજના સમાચાર પૂછતા હતા.

૨. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી તરત જવા તૈયાર થયા.

૩. શાંતાનંદ સ્વામી સાથે જવા આગ્રહ કરતા હતા.

૪. સ્વામી કારિયાણી ગયા.

૫. મહારાજે ગુણાતીતાનંદ સ્વામીને હેતથી બોલાવ્યા.

૬. સ્વામીનો લાંબી મજલનો થાક ઊતરી ગયો.

૭. મહારાજ સ્વામીને બાવીસ વાર ભેટ્યા.

૮. સ્વામીએ હરિભક્તોનાં નામ લેવાનું બંધ કર્યું.

૯. શાંતાનંદ સ્વામીને મહારાજે તરત ભેટ્યા નહીં.

૧૦. મહારાજે આજ્ઞાપાલનનો મહિમા સમજાવ્યો.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. સુરતના હરિભક્તોની ભાવના

૨. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનું ગઢડા પ્રસ્થાન

૩. નાજા જોગિયાનો સંદેશ

૪. કારિયાણીમાં મહારાજ સાથે મુલાકાત

૫. હરિભક્તોના સંદેશા અને મહારાજનો પ્રેમ

૬. શાંતાનંદ સ્વામીનો પ્રસંગ

૭. આજ્ઞાપાલનનો મહિમા

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનું ગઢડા જવા માટેનું તત્પર આજ્ઞાપાલન.

૨. કારિયાણીમાં મહારાજ સાથે ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની મુલાકાત.

૩. સુરતના હરિભક્તોના સંદેશા સમયે મહારાજનો પ્રેમ.

૪. શાંતાનંદ સ્વામી અને આજ્ઞા વગર આવવાનો પ્રસંગ.

૫. “આજ્ઞાપાલનનો મહિમા” – આ પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો.

વૈરાગ્યમૂર્તિ સદ્ગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “તમે અહીં કેમ આવ્યા? લોજ ન ગયા?”

૨. “સ્વામી! આપ અહીં બિરાજો છો, તે આપને મૂકીને બીજે ક્યાં ભટકવું!”

૩. “આ તો સાક્ષાત્ અવતારના અવતારી છે.”

૪. “પ્રભુ! મને આપનાં ચરણોમાં રાખી લો.”

૫. “સમય આવે બોલાવી લઈશું.”

૬. “અમારે કચ્છ જવું છે, તો તમારા જેવો સારો ભોમિયો શોધી આપો.”

૭. “હું જ આપની સાથે આવું તો કેવું?”

૮. “આ તો તમારે મોટું વિઘ્ન આવવાનું હતું તે અમે થોડામાં ટાળ્યું.”

૯. “મને તો ખૂબ ભૂખ લાગી છે, ક્યાંકથી ખાવાનું લાવો.”

૧૦. “અહીં તો મારું સાસરું છે, મને બધા ઓળખે, મારે કેમ કરી ભિક્ષા માગવી?”

૧૧. “તમને કોઈ ન ઓળખે એવા કરી દઈએ તો?”

૧૨. “અગ્નિને ઊધઈ લાગે નહીં, તેમ હવે મને તમારી માયા નહીં લાગે.”

૧૩. “તમે ‘યમદંડ’ નામના ગ્રંથની રચના કરો.”

૧૪. “અનુભવ વગર મારે શું લખવું?”

૧૫. “સિંહના તો સિંહ જ હોય.”

૧૬. “કેમ ગયા નહીં?”

૧૭. “આપની આજ્ઞા ન પાળી તેથી તમો વિમુખ કરશો તો હું થઈશ, પણ સ્ત્રીઓની સભામાં જઈ વાતું કરી, મારે ત્યાગીના નિયમમાંથી ભ્રષ્ટ થવું નથી.”

૧૮. “આ દૂધની રેલમછેલ ઊડતી હોય ત્યાં ત્યાગીથી કેમ રહેવાય?”

૧૯. “અમે તમને મહંત નહીં બનાવીએ.”

૨૦. “મારે મારું પ્રારબ્ધ તો ભોગવવું જ પડે.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. લાલજી ભક્તનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?

૨. લાલજી ભક્તના માતા-પિતાનાં નામ શું હતાં?

૩. લાલજી ભક્ત કોને રોજ મળવા જતા?

૪. ભાદરા અને શેખપાટ વચ્ચે શું આવેલું હતું?

૫. લાલજી ભક્ત કોના આશ્રિત થયા?

૬. લાલજી ભક્તના બે પુત્રોનાં નામ શું હતાં?

૭. શ્રીજીમહારાજે લાલજી ભક્તને શું બનાવી લાવવા કહ્યું?

૮. ચલાખા પર શ્રીજીમહારાજ સાથે કોણ-કોણ બેઠા હતા?

૯. શ્રીજીમહારાજ શેખપાટમાં કયો ઉત્સવ ઉજવવા પધાર્યા હતા?

૧૦. કચ્છ જવા માટે શ્રીજીમહારાજે કોને સાથે લીધા?

૧૧. ચોરોએ લાલજી ભક્ત પાસેથી કેટલી કોરીઓ લીધી?

૧૨. રણમાં શ્રીજીમહારાજે લાલજી ભક્તને શું બતાવ્યું?

૧૩. રસ્તામાં મળેલા સંતપુરુષ કોણ હતા?

૧૪. લાલજી ભક્તને ત્યાગી દીક્ષા ક્યાં આપવામાં આવી?

૧૫. લાલજી ભક્તનું ત્યાગી નામ શું રાખવામાં આવ્યું?

૧૬. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ સૌપ્રથમ કયો ગ્રંથ લખ્યો?

૧૭. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીના પુત્ર માધવજીનું સાધુ નામ શું પડ્યું?

૧૮. “પુરુષોત્તમ પ્રકાશ” ગ્રંથ કોને લખ્યો?

૧૯. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ધોળેરા રહેવાનું કેમ પસંદ કર્યું?

૨૦. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીનો દેહત્યાગ કયા સ્થળે થયો?

૨૧. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ કેટલા ગ્રંથો રચ્યા?

૨૨. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીના કોઈ પાંચ ગ્રંથોના નામ લખો.

કારણો

૧. લાલજી ભક્ત લોજ જવા નીકળ્યા.

૨. લાલજી ભક્તને વર્ણીમાં અનન્ય ભક્તિભાવ થયો.

૩. લાલજી ભક્ત રોજ મૂળજી શર્માને મળવા જતા.

૪. લાલજી ભક્તે રામાનંદ સ્વામી પાસે રહેવાની યાચના કરી.

૫. શ્રીજીમહારાજે ચલાખો મંગાવ્યો.

૬. લાલજી ભક્ત શ્રીજીમહારાજ સાથે કચ્છ ગયા.

૭. શ્રીજીમહારાજે ભાતું ભિક્ષુકને આપી દીધું.

૮. ચોરોને કોરીઓ મળી.

૯. લાલજી ભક્તને રણમાં મીઠું પાણી મળ્યું.

૧૦. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીને પોતાના સાસરે ભિક્ષા માંગવા મોકલ્યા.

૧૧. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ સ્ત્રીઓની સભામાં જવાનું ટાળ્યું.

૧૨. નિષ્કુળાનંદ સ્વામી વડોદરાથી પાછા જવા તૈયાર થયા.

૧૩. નિષ્કુળાનંદ સ્વામી ગઢાળી ગામે ચાલ્યા ગયા.

૧૪. હરિભક્તોએ સ્વામી માટે ધૂન શરૂ કરી.

૧૫. નિષ્કુળાનંદ સ્વામી ધોળેરા રહેવા પસંદ કરતા.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. લાલજી ભક્ત અને નીલકંઠ વર્ણીનો પ્રથમ મેળાપ

૨. લાલજી ભક્ત અને મૂળજી શર્માની કથાવાર્તા

૩. ચલાખા ઉપર નદી પાર કરવાનો પ્રસંગ

૪. કચ્છ યાત્રા દરમિયાન થયેલી કસોટીઓ

૫. રણમાં મીઠું પાણી મળવાનો ચમત્કાર

૬. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીની દીક્ષા

૭. સાસરે ઝોળી માગવાનો પ્રસંગ

૮. ‘યમદંડ’ ગ્રંથની રચના

૯. ગોવિંદાનંદ સ્વામીની દીક્ષા

૧૦. સ્ત્રીઓની સભામાં ન જવાની દૃઢતા

૧૧. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીનું વૈરાગ્ય

૧૨. ગઢડા મંદિરના મહંતપદનો ત્યાગ

૧૩. ધોળેરામાં સ્વામીનું જીવન

૧૪. નિષ્કુળાનંદ સ્વામીનું સાહિત્યસર્જન

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

૧. ચલાખા ઉપર નદી પાર કરવાનો પ્રસંગ

૨. કચ્છ યાત્રામાં ચોરો સાથેનો પ્રસંગ

૩. રણમાં મીઠું પાણી મળવાનો પ્રસંગ

૪. આધોઈ ગામે લાલજી ભક્તને ત્યાગી દીક્ષા મળવાનો પ્રસંગ

૫. સાસરે ભિક્ષા માગવાનો પ્રસંગ

૬. સ્ત્રીઓની સભામાં ન જવાની દૃઢતા

૭. દૂધપાકની રસોઈ જોઈ વડોદરા છોડવાનો પ્રસંગ

૮. ગઢડા મંદિરના મહંતપદથી દૂર રહેવાનો પ્રસંગ

૯. પ્રારબ્ધ ભોગવવાની વાત કરીને ધૂન બંધ કરાવવાનો પ્રસંગ

૧૦. “પુરુષોત્તમ પ્રકાશ” ગ્રંથની રચનાનો પ્રસંગ

કર્તા

પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

૨. શ્રીજીમહારાજે સર્વકર્તાપણું સમજાવ્યું — પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.

શાસ્ત્રના પ્રમાણ

૧. “अन्तः प्रविष्टः शास्ता जनानां सर्वात्मा।” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

૩. “જે જે થાય છે જક્તમાં, તેનો બીજો નથી કરનાર.” — કયા ગ્રંથનું પ્રમાણ છે?

વિષયનું શીર્ષક આપો

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — આ વિષયને યોગ્ય શીર્ષક આપો.

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું — આ વિષયનું શીર્ષક આપો.

૩. કલ્યાણનું પરમ કારણ — વિષયનું શીર્ષક આપો.

વિવરણ

૧. ભગવાન સર્વકર્તા છે — વિગતવાર સમજાવો.

૨. ભગવાનને સર્વકર્તા સમજવાની આવશ્યકતા સમજાવો.

૩. સર્વકર્તાપણું સમજવાથી ભક્તને શું લાભ થાય તે સમજાવો.

કારણો

૧. ભગવાનને સર્વકર્તા માનવું કલ્યાણનું કારણ છે.

૨. ભક્ત નિર્ભય બને છે.

૩. સુખ-દુઃખમાં સ્થિરતા રહે છે.

૪. કાળ, કર્મ અને માયાનો ભય દૂર થાય છે.

૫. ભગવાનનો આશ્રય દૃઢ બને છે.

ટૂંકનોંધ

૧. સર્વકર્તાહર્તા ભગવાન

૨. ભગવાનનું કર્તાપણું

૩. ભગવાનનો આશ્રય

૪. કલ્યાણનું સાધન

૫. સર્વકર્તાપણાની સમજણ

સાધુ અને પાર્ષદ

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. સ્વામિનારાયણ ભગવાને કોને દીક્ષાના અધિકારી ગણાવ્યા છે?

૨. સંતોની કઈ પરંપરાએ સમાજમાં નિરાળી છાપ પાડી?

૩. જગતના કલેશનું મૂળ શું ગણાવ્યું છે?

૪. ત્યાગી સાધુ માટે કયા પાંચ વર્તમાન આવશ્યક છે?

૫. સ્વામિનારાયણીય સંતો કયા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે?

૬. સત્સંગનો આધારસ્તંભ કોને કહેવાયા છે?

૭. શ્રીજીમહારાજના સમયમાં કેટલા પરમહંસ સાધુ હતા?

૮. પાર્ષદો કયા વસ્ત્રો ધારણ કરે છે?

૯. શ્રીજીમહારાજના અંગરક્ષક પાર્ષદોમાં કોણ હતા?

૧૦. પાર્ષદ દીક્ષા શું બન્યું છે?

મુદ્દાસર નોંધ

૧. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુ

૨. પંચવર્તમાન અને સાધુધર્મ

૩. સ્વામિનારાયણીય સંતોની વિશેષતા

૪. સત્સંગમાં સાધુનું સ્થાન

૫. પાર્ષદોની વ્યવસ્થા

૬. પાર્ષદ દીક્ષાની પદ્ધતિ

કારણો

૧. શ્રીજીમહારાજે સ્ત્રી-ધનના ત્યાગી સંતો સમાજ સમક્ષ મૂક્યા.

૨. ત્યાગી સાધુઓ જોડમાં રહે છે.

૩. સાધુ સત્સંગનો આધારસ્તંભ છે.

૪. પાર્ષદોને બ્રહ્મચર્યપારાયણ રહેવાનું હોય છે.

૫. શાસ્ત્રીજી મહારાજ અને યોગીજી મહારાજે પાર્ષદ નિયમોમાં સુધારો કર્યો.

૬. પાર્ષદ દીક્ષા સાધુ દીક્ષાનું પ્રાથમિક અંગ બનાવાઈ.

નિરૂપણ

૧. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના સાધુઓનું જીવન

૨. પંચવર્તમાનનું મહત્વ

૩. સાધુઓ દ્વારા સમાજસેવા અને ધર્મપ્રચાર

૪. પાર્ષદોની ફરજો અને નિયમો

૫. અક્ષરપુરુષોત્તમ સંસ્થામાં પાર્ષદ વ્યવસ્થા

અદભુતાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “પણ આમાં તમારું નામ કયાં છે ?”

૨. “આમાં છેલ્લે ‘આદિ’ શબ્દ લખ્યો છે તેથી તેમાં મારું નામ પણ આવી જાય છે.”

૩. “હે મહારાજ ! આપે કાગળમાં ‘આદિક ભકતજનો’ એમ લખ્યું હતું, તે ‘આદિક’માં હું ગણાઉં કે નહિ?”

૪. “બીજા કોઈથી પણ ન કરી શકાય એવું અદભુત કાર્ય તમે કર્યું છે માટે તમારું નામ ‘અદભુતાનંદ’ પાડીએ છીએ.”

૫. “તમે ઘેર રહો.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. અદભુતાનંદ સ્વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ શું હતું?

૨. અદભુતાનંદ સ્વામીનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?

૩. તેમના પિતાનું નામ શું હતું?

૪. તેમની માતાનું નામ શું હતું?

૫. કળ્યાણદાસના લગ્ન ક્યાં થયા હતા?

૬. કળ્યાણદાસ કોની સાથે લગ્નમંડપ છોડીને નીકળી પડ્યા?

૭. શ્રીજીમહારાજે કળ્યાણદાસને શું નામ આપ્યું?

૮. અદભુતાનંદ સ્વામીના ભાઈ વજુભાઈનું સાધુ નામ શું રાખ્યું?

૯. વિઠ્ઠલભાઈનું સાધુ નામ શું પાડ્યું?

૧૦. અદભુતાનંદ સ્વામી કયા મંદિરના મહંત થયા?

મુદ્દાસર નોંધ

૧. અદભુતાનંદ સ્વામીનો જન્મ અને બાળપણ

૨. લગ્નમંડપમાંથી ગૃહત્યાગ

૩. શ્રીજીમહારાજનો આજ્ઞાપત્ર

૪. સાધુદીક્ષા અને નામકરણ

૫. ભાઈઓનો ત્યાગ

૬. ધોલેરા મંદિરની મહંતાઈ

૭. સત્સંગ પ્રવૃત્તિ

કારણો

૧. કળ્યાણદાસ લગ્નમંડપ છોડીને નીકળી પડ્યા.

૨. શ્રીજીમહારાજે ‘અદભુતાનંદ’ નામ આપ્યું.

૩. વજુભાઈ સાધુ થયા.

૪. વિઠ્ઠલભાઈએ સંસારનો ત્યાગ કર્યો.

૫. અદભુતાનંદ સ્વામી ધોલેરા મંદિરના મહંત થયા.

નિરૂપણ

૧. અદભુતાનંદ સ્વામીના ત્યાગનું નિરૂપણ કરો.

૨. લગ્નમંડપમાંથી ગૃહત્યાગ પ્રસંગનું નિરૂપણ કરો.

૩. અદભુતાનંદ સ્વામીના જીવનની પ્રેરણાદાયી વાતો લખો.

૪. તેમના પરિવાર પર થયેલા સત્સંગ પ્રભાવનું નિરૂપણ કરો.

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. શ્રીજીમહારાજનો આજ્ઞાપત્ર આવ્યો

૨. કળ્યાણદાસે પત્ર વાંચ્યો

૩. લગ્નમંડપ છોડીને નીકળી પડ્યા

૪. ભુજમાં શ્રીજીમહારાજને મળ્યા

૫. સાધુદીક્ષા મળી

૬. ‘અદભુતાનંદ’ નામ મળ્યું

૭. ભાઈઓ પણ સાધુ થયા

સદ્ગુરુ મુક્તાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “પોતે તો એને માટે અસમર્થ છે, પણ વાંકાનેરમાં રહેતા કલ્યાણદાસ બાવા પાસે જવું યોગ્ય છે.”

૨. “મારે અખંડ બ્રહ્મચર્ય પાળવું છે, તો તમે માર્ગ બતાવશો?”

૩. “છોકરા! તું આવો રૂપાળો અને હજુ નાનો છે ત્યાં તને આ શું સૂઝ્યું છે?”

૪. “આજથી ચાલીસ વર્ષ પહેલાં હું કાશી જતો હતો…”

૫. “બેટા ! મરે છે શા માટે ? તને ભગવાન જરૂર મળશે. તું સરધાર જા.”

૧૧. “મારા ગુરુની બીકે અહીં છુપાઈને હું રામાનંદ સ્વામીની કથા સાંભળું છું.”

૧૨. “તમે તો ગામના માનીતા એવા તુલસીદાસના શિષ્ય છો, એની રજાચિઠ્ઠી વગર અમારાથી તમને ન રખાય.”

૧૩. “હું તો મંદિરનો મહંત છું, મને ફાવે તે કરું.”

૧૪. “તમે પરણેલા છો, તેથી તમારા ઘરના માણસની રજાચિઠ્ઠી લાવો તો અમે તમને રાખીએ.”

૧૫. “રામ કટાકટ મહુડું ભાંગ્યું.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. મુક્તાનંદ સ્વામીનું પૂર્વાશ્રમનું નામ શું હતું?

૨. મુક્તાનંદ સ્વામીનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?

૩. તેમના પિતાનું નામ શું હતું?

૪. તેમની માતાનું નામ શું હતું?

૫. મુકુંદદાસે ગીતા અને ભાગવત કોની પાસેથી ભણ્યા?

૬. મુકુંદદાસ કોની પાસે જ્ઞાન મેળવવા ગયા?

૭. મુકુંદદાસ કોની શોધમાં નીકળી પડ્યા?

૮. મુકુંદદાસ સૌપ્રથમ કોની પાસે ગયા?

૯. કલ્યાણદાસ બાવા ક્યાં રહેતા હતા?

૧૦. આકાશવાણીમાં મુકુંદદાસને ક્યાં જવા કહ્યું?

૧૧. મુકુંદદાસ સરધારમાં કોના આશ્રયે રહ્યા?

૧૨. સરધારના રામજી મંદિરના મહંત કોણ હતા?

૧૩. મુકુંદદાસને કયા સંતની કથા વિશે ખબર પડી?

૧૪. મુકુંદદાસ કથા સાંભળવા ક્યાં ઊભા રહ્યા?

૧૫. મુકુંદદાસે રામાનંદ સ્વામીને ક્યાં મળ્યા?

૧૬. રજાચિઠ્ઠી લેવા મુકુંદદાસે શું યુક્તિ કરી?

૧૭. મુકુંદદાસ રજાચિઠ્ઠી લઈને ક્યાં આવ્યા?

૧૮. મુક્તાનંદ સ્વામીને ભાગવતી દીક્ષા ક્યારે મળી?

૧૯. દીક્ષા પછી તેમનું નામ શું પડ્યું?

૨૦. મુક્તાનંદ સ્વામી અભ્યાસ માટે ક્યાં ગયા?

મુદ્દાસર નોંધ

૧. મુક્તાનંદ સ્વામીનો જન્મ અને બાળપણ

૨. વડોદરાની શાસ્ત્રચર્ચા

૩. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયની વૈદિકતા

૪. બ્રહ્મચર્યની ભાવના

૫. ગૃહત્યાગ

૬. દ્વારકાદાસ બાવા સાથે મુલાકાત

૭. કલ્યાણદાસ બાવા સાથે મુલાકાત

૮. આકાશવાણીનો પ્રસંગ

૯. સરધારમાં મુકુંદદાસનો નિવાસ

૧૦. રામાનંદ સ્વામી સાથે પ્રથમ મુલાકાત

૧૧. રજાચિઠ્ઠી મેળવવાનો પ્રસંગ

૧૨. મુમુક્ષુતા અને કસોટી

૧૩. દીક્ષા પ્રસંગ

૧૪. કચ્છમાં અભ્યાસ

૧૫. લોજ આશ્રમમાં સેવા

કારણો

૧. વિદ્વાનો સ્વામીથી પ્રભાવિત થયા.

૨. મુકુંદદાસે ઘરનો ત્યાગ કર્યો.

૩. મુકુંદદાસ કલ્યાણદાસ પાસે ગયા.

૪. મુકુંદદાસ નિરાશ થયા.

૫. મુકુંદદાસ સરધાર જવા નીકળ્યા.

૬. મુકુંદદાસ રામાનંદ સ્વામીની કથા સાંભળવા ગયા.

૭. રામાનંદ સ્વામીએ મુકુંદદાસને તરત રાખ્યા નહીં.

૮. મુકુંદદાસે મંદિરની વસ્તુઓ વહેંચી.

૯. તુલસીદાસે રજાચિઠ્ઠી આપી.

૧૦. મુક્તાનંદ સ્વામીને દીક્ષા મળી.

૧૧. મુક્તાનંદ સ્વામી કચ્છ ગયા.

નિરૂપણ

૧. વડોદરાની શાસ્ત્રચર્ચાનું નિરૂપણ કરો.

૨. મુકુંદદાસના બ્રહ્મચર્યવ્રતનું નિરૂપણ કરો.

૩. ગૃહત્યાગ પ્રસંગનું નિરૂપણ કરો.

૪. કલ્યાણદાસ સાથેના પ્રસંગનું નિરૂપણ કરો.

૬. મુકુંદદાસ અને રામાનંદ સ્વામીની પ્રથમ મુલાકાતનું નિરૂપણ કરો.

૭. રજાચિઠ્ઠી મેળવવાના પ્રસંગનું નિરૂપણ કરો.

૮. મુકુંદદાસની મુમુક્ષુતા અને ખપનું નિરૂપણ કરો.

ઘટનાક્રમ ગોઠવો

૧. મુકુંદદાસમાં વૈરાગ્ય જાગ્યું

૨. ગૃહત્યાગ કર્યો

૩. દ્વારકાદાસ બાવાને મળ્યા

૪. કલ્યાણદાસ પાસે ગયા

૫. નિરાશ થયા

૬. આત્મહત્યાનો વિચાર કર્યો

૭. આકાશવાણી થઈ

૮. સરધાર જવા નીકળ્યા

૧. મુકુંદદાસ સરધાર આવ્યા

૨. તુલસીદાસના આશ્રયે રહ્યા

૩. રામાનંદ સ્વામીની કથા વિશે ખબર પડી

૪. છુપાઈને કથા સાંભળી

૫. રામાનંદ સ્વામીને મળ્યા

૬. રજાચિઠ્ઠી મેળવવા યુક્તિ કરી

૭. બંધિયા પહોંચ્યા

૮. ભાગવતી દીક્ષા મળી

૯. કચ્છમાં અભ્યાસ કરવા ગયા

૧૦. લોજ આશ્રમમાં સેવા કરી

ગુણાતીતાનંદ સ્વામી

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “કોણ છે એ?”

૨. “એ તો હું નિર્ગુણાનંદ. મહારાજ દરબારગઢમાં વાતો કરવા ગયા છે, તે પાછા પધારે ત્યારે દર્શનની ઝાંખી થઈ જાય એ આશયે અહીં ઊભો છું.”

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. આ પ્રસંગ કયા સંવતમાં બન્યો?

૨. રાત્રે હવામાન કેવું હતું?

૩. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી ક્યાં ઊભા હતા?

૪. સ્વામી શા માટે ઊભા રહ્યા હતા?

૫. સ્વામીને કોણે પૂછ્યું “કોણ છે એ?”

૬. મુક્તાનંદ સ્વામી શા માટે વિસ્મય પામ્યા?

૭. મહારાજ ક્યાંથી પાછા પધાર્યા?

૮. સ્વામી ક્યાં જઈને સૂતા?

કારણો

૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી વરસાદમાં ઊભા રહ્યા.

૨. મુક્તાનંદ સ્વામી વિસ્મય પામ્યા.

૩. સ્વામી મોડી રાત સુધી ઊભા રહ્યા.

૪. સ્વામી મહારાજનાં દર્શનની ઝાંખી લેવા ઇચ્છતા હતા.

૫. સ્વામી ગામ બહાર જઈ સૂતા.

૬. મુક્તાનંદ સ્વામીએ સ્વામીની શ્રદ્ધાનો મહિમા અનુભવ્યો.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. વરસાદી રાત્રિનો પ્રસંગ

૨. સ્વામીનો દર્શનનો ખપ

૩. મુક્તાનંદ સ્વામીનો વિસ્મય

૪. પ્રત્યક્ષ દર્શનની તાણ

૫. સ્વામીની નિષ્ઠા

૬. ઘેલા કાંઠે વિશ્રામ

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

૧. વરસાદી રાત્રિમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો દર્શનનો ખપ

૨. મુક્તાનંદ સ્વામી દ્વારા સ્વામીની શ્રદ્ધાનો અનુભવ

૩. અર્ધભીંજાયેલી સ્થિતિમાં દર્શનની રાહ જોવાનો પ્રસંગ

૪. મહારાજનાં દર્શન પછી ઘેલા કાંઠે વિશ્રામનો પ્રસંગ

અક્ષર-પુરુષોત્તમ ઉપાસના અધ્યાય 1

✅ પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો

શ્રીજીમહારાજે “બીજાં સાધનના બળને તજીને એકલું ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ રાખવું” એમ કહી ઉપાસનાનું મહત્ત્વ કેવી રીતે સમજાવ્યું તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
“ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાય જ નહીં” — આ વચન દ્વારા શ્રીજીમહારાજે કયો સિદ્ધાંત સમજાવ્યો તે પ્રસંગ વર્ણવી સમજાવો.
“મૃત્યુ સમય તો સમુદ્ર જેવો છે” — આ વચન દ્વારા ઉપાસનાની આવશ્યકતા કેવી રીતે સમજાવવામાં આવી છે તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ “ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” એમ કહી ઉપાસનાનું મહત્ત્વ કેવી રીતે સમજાવ્યું તે પ્રસંગ વર્ણવી સિદ્ધાંત જણાવો.
“ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ હોય તેને મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવી પડે તો પણ...” — આ વચનનો સિદ્ધાંત સમજાવો.

✅ શાસ્ત્રના પ્રમાણ

ઉપાસનાના મહત્ત્વ માટે વચનામૃત ગઢડા પ્રથમ ૫૬નું પ્રમાણ લખો.
“ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાય જ નહીં” — આ બાબતનું વચનામૃતનું પ્રમાણ લખો.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસના જ કામમાં આવે છે — તે માટેનું વચનામૃતનું પ્રમાણ લખો.
“ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” — આ માટેનું સ્વામીની વાતોનું પ્રમાણ લખો.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ લડથડે નહીં — તે માટેનું સ્વામીની વાતોનું પ્રમાણ લખો.
મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવે તો પણ ઉપાસનાવાળો સુખિયો રહે — તે માટેનું પ્રમાણ લખો.

✅ વિષયનું શીર્ષક આપો

ભગવાનની ઉપાસના વિના કોઈ સાધન સિદ્ધ થતું નથી.
ઉપાસના દ્વારા જ આત્મા-બ્રહ્મનું યથાર્થ દર્શન થાય છે.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનારૂપી વહાણ જ જીવને પાર ઉતારે છે.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ ક્યારેય લડથડે નહીં.
ભગવાનના ધામની પ્રાપ્તિ માટે યોગ્ય સમજણ જરૂરી છે.
ભગવાનને સર્વકર્તા, દિવ્ય, સાકાર અને સર્વોપરી સમજવાની આવશ્યકતા.

✅ MCQ

“ઉપાસનાથી મોક્ષ છે” એવું કોણે કહ્યું?
- (અ) મુક્તાનંદ સ્વામી
- (બ) ગુણાતીતાનંદ સ્વામી
- (ક) ગોપાળાનંદ સ્વામી
- (ડ) નિષ્કુળાનંદ સ્વામી
“બીજાં સાધનના બળને તજીને એકલું ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ રાખવું” — આ વચન ક્યાંથી લેવામાં આવ્યું છે?
- (અ) વચ. ગ.પ્ર. ૫૬
- (બ) વચ. ગ.અં. ૩૬
- (ક) સ્વા.વા. ૧/૫૬
- (ડ) સ્વા.વા. ૫/૭૦
“મૃત્યુ સમય તો સમુદ્ર જેવો છે” — આ વચન કોણે કહ્યું?
- (અ) ગુણાતીતાનંદ સ્વામી
- (બ) ભગતજી મહારાજ
- (ક) શ્રીજીમહારાજ
- (ડ) શાસ્ત્રીજી મહારાજ
ઉપાસના વિના શું દેખાય જ નહીં?
- (અ) ધર્મ
- (બ) આત્મા બ્રહ્મ
- (ક) યોગ
- (ડ) વૈરાગ્ય
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં કેટલાં અંગો જણાવવામાં આવ્યાં છે?
- (અ) બે
- (બ) ત્રણ
- (ક) ચાર
- (ડ) પાંચ

✅ વિવરણ

ઉપાસનાનું મહત્ત્વ સમજાવો.
શ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના વિષે વિવરણ આપો.
ઉપાસના વિના આત્મજ્ઞાન કેમ શક્ય નથી તે સમજાવો.
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનાનું મહત્વ સમજાવો.
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં ચાર અંગોનું વિવરણ આપો.
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરીને પરબ્રહ્મની સેવા કરવાનો અર્થ સમજાવો.

✅ કારણો

ઉપાસના સંપ્રદાયના આશ્રિતો માટે અત્યંત આવશ્યક ગણવામાં આવી છે
મુમુક્ષુઓ વ્રત, તપ, યોગ, યજ્ઞ અને સત્સંગ કરે છે
ઉપાસનાને સૌથી શ્રેષ્ઠ સાધન કહેવામાં આવ્યું છે
ઉપાસના વિના કોઈ વાત સિદ્ધ થતી નથી
ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ દેખાતા નથી
શ્રીજીમહારાજે સાંખ્ય અને યોગની વાતને ખોટી કહી
અંતકાળે ભગવાનની ઉપાસનારૂપી વહાણનું કામ પડે છે
આત્મનિષ્ઠા અંતસમે કામમાં આવતી નથી
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીએ ઉપાસનાથી મોક્ષ હોવાનું કહ્યું
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ લડથડતો નથી
ઉપાસનાવાળો મહાપ્રલય જેવું દુઃખ આવે તો પણ સુખિયો રહે છે
ભગવાનને સર્વકર્તા સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સદા દિવ્ય સાકાર સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સર્વોપરી સમજવા જરૂરી છે
ભગવાનને સદા પ્રગટ સમજવા જરૂરી છે
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરવો જરૂરી છે
યોગ્ય સમજણ વિના ભગવાનના ધામની પ્રાપ્તિ થતી નથી

✅ સૈદ્ધાંતિક વાક્યો પૂરા કરો

ઉપાસના એ સૌથી ________ અને આવશ્યક સાધન છે.
ઉપાસના વિના કોઈ વાત ________ થતી નથી.
ઉપાસના વિના આત્મા બ્રહ્મ ________ જ નહીં.
અંતકાળે ભગવાનની ________ જ કામમાં આવે છે.
ઉપાસનાથી ________ છે.
ઉપાસના દૃઢ હોય તો જીવ ________ નહીં.
ભગવાનની ઉપાસનાનું બળ હોય તો જીવ ________ રહે.
ભગવાનને ________, સદા દિવ્ય સાકાર, સર્વોપરી અને સદા પ્રગટ સમજવા.
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ કરીને ________ ની સેવા કરવી.
યોગ્ય સમજણ વિના ભગવાનના ________ ની પ્રાપ્તિ થતી નથી.

✅ ટૂંકનોંધ

ઉપાસનાનું મહત્ત્વ
શ્રી અક્ષરપુરુષોત્તમ ઉપાસના
ઉપાસના વિના આત્મજ્ઞાન અશક્ય
અંતકાળે ઉપાસનાની આવશ્યકતા
ગુણાતીતાનંદ સ્વામીના ઉપાસના વિષયક વચનો
ભગવાનની નિષ્ઠાનાં ચાર અંગો
અક્ષરબ્રહ્મનો સંગ
પરબ્રહ્મની સેવા

📘 અક્ષરબ્રહ્મ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી 5-6

ગૃહત્યાગ અને દીક્ષા

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “આપણે શું કરવા આવ્યા છીએ ને શું થાય છે? આ જગતમાં બ્રહ્મતેજ તો સુકાઈ ગયું છે, હવે ચાલી નીકળો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૨. “તમને સાધુ કરીએ પણ તમે તમારું ઘર બાળીને આવ્યા છો? કે એમ ને એમ રાખીને?”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૩. “જાઓ, બાળીને આવો, પછી સાધુ કરીએ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૪. “સંસારમાં સરસો રહે ને મન મારા પાસ જો...”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૫. “ચિત્તકી વૃત્તિ એક હૈ, ભાવે તહીં લગાઓ...”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૬. “હમણાં ઘેર જાઓ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૭. “મારે ઘેર જવું નથી ને આપની સેવામાં અખંડ રહેવું છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. મૂળજી ભક્ત ક્યાં પાણી વાળતા હતા?

૨. શ્રીજીમહારાજે મૂળજી ભક્તને ક્યાં દર્શન આપ્યાં?

૩. દર્શન સમયે મહારાજે કયા વસ્ત્રો ધારણ કર્યા હતા?

૪. મૂળજી ભક્ત ક્યાંથી સીધા ગઢડા ગયા?

૫. મહારાજે મૂળજી ભક્તની કઈ રીતે પરીક્ષા કરી?

૬. મૂળજી ભક્તને પાછા બોલાવવા કોને મોકલ્યા?

૭. મૂળજી ભક્તને ઘેર તેડવા કોણ આવ્યું?

૮. મૂળજી ભક્તે ઘેર જવાની શું જવાબ આપ્યો?

૯. મૂળજી ભક્ત કોને સાથે લઈને પાછા આવ્યા?

૧૦. વૈષ્ણવી દીક્ષા ક્યાં આપવામાં આવી?

૧૧. મૂળજી ભક્તને દીક્ષા પછી કયું નામ મળ્યું?

કારણો

૧. મૂળજી ભક્ત કામકાજમાં મન લગાવતા ન હતા.

૨. મૂળજી ભક્ત તરત ગઢડા જવા નીકળી પડ્યા.

૩. મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘર બાળીને આવવાની આજ્ઞા કરી.

૪. મહારાજે ભગુજીને પાછળ મોકલ્યા.

૫. મૂળજી ભક્તે ઘેર જવાની ના પાડી.

૬. મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘેર જવા કહ્યું.

૭. મૂળજી ભક્ત સુંદરજીને સાથે લઈને આવ્યા.

૮. ડભાણમાં મહાન યજ્ઞ કરવામાં આવ્યો.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. મૂળજી ભક્તનો ગૃહત્યાગ

૨. મહારાજની પરીક્ષા

૩. ઘર બાળવાની આજ્ઞા

૪. મૂળજી ભક્તનું વૈરાગ્ય

૫. સુંદરજીને સાથે લાવ્યા

૬. ડભાણનો મહાયજ્ઞ

૭. ગુણાતીતાનંદ નામકરણ

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

પ્રસંગ: મહારાજે મૂળજી ભક્તને ઘર બાળીને આવવાની આજ્ઞા કરી

સદ્ગુરુ કોણ ?

કોણ બોલે છે કોને કહે છે?

૧. “તમે નીચે કંઈ પાથરીને સૂઓ, નહીં તો કાંકરા વાગશે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૨. “પણ તમે તો નીચે સૂતા છો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૩. “મારે તો મહારાજની આજ્ઞા છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૪. “મહારાજની આજ્ઞા તો બધાયને માટે છે, કલ્યાણનો ખપ મારે પણ રાખવાનો છે.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૫. “બહુ આગળ વધી જશો.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૬. “સ્વામી! એવા સદ્ગુરુ કોણ?”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

૭. “મહારાજ! એવા સદ્ગુરુ તો આપ જ.”
→ કોણ બોલે છે? કોને કહે છે?

એક વાક્યમાં જવાબ

૧. શરૂઆતમાં ગુણાતીતાનંદ સ્વામી કયા મંડળમાં ફરતા હતા?

૨. જેતલપુરમાં મુક્તાનંદ સ્વામી ક્યાં સૂવા ગયા?

૩. મુક્તાનંદ સ્વામી કેવી જમીન ઉપર સૂતા હતા?

૪. સંવત ૧૮૬૭માં ફૂલદોલનો ઉત્સવ ક્યાં થયો?

૫. ફૂલદોલનો ઉત્સવ કોને ત્યાં થયો?

૬. મહારાજે કયું હોરીનું પદ ગાયું?

૭. “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” કડી વખતે મહારાજે શું કર્યું?

૮. મહારાજે કોને પાસે બોલાવ્યા?

૯. મહારાજે સદ્ગુરુ તરીકે કોનો મહિમા કર્યો?

૧૦. કબીર કોને સદ્ગુરુ સાહેબ કહેતા હતા?

૧૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી કયા સ્વરૂપે પ્રગટ થયા?

કારણો

૧. ગુણાતીતાનંદ સ્વામી જમીન ઉપર જ સૂવાની તૈયારી કરતા હતા.

૨. મુક્તાનંદ સ્વામી ગુણાતીતાનંદ સ્વામી ઉપર રાજી થયા.

૩. મહારાજે રાસ રમતાં અટકી ગયા.

૪. સંતોએ મહારાજને સદ્ગુરુ કહ્યા.

૫. મહારાજે ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા સમજાવ્યો.

૬. સંતોને આશ્ચર્ય થયું.

૭. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા સહેજે સમજાયો નહીં.

મુદ્દાસર નોંધ

૧. મુક્તાનંદ સ્વામી સાથેનો પ્રસંગ

૨. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની આજ્ઞાપાલન ભાવના

૩. સારંગપુરનો ફૂલદોલ ઉત્સવ

૪. “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” પ્રસંગ

૫. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીનો મહિમા

૬. અક્ષરબ્રહ્મ સ્વરૂપની ઓળખાણ

પ્રસંગ વર્ણવી ભાવાર્થ લખો

પ્રસંગ: “સદ્ગુરુ ખેલે વસંત” પ્રસંગ

Older Posts Home

ચાતુર્માસના નિયમ પ્રમાણે ઓડીઓ - દિવસ -49

🎧 ચાતુર્માસ ઓડિયો પ્લેયર - દિવસ-49 પ્રમુખપ્રસંગમ કુલ ઓડિયો : 2 🆕 આજનો નવો ઓડિયો -11-09-2026 દિવસ...