સત્સંગ, શબ્દસંભળન અને દર્શન — ત્રણેય પાપ નાશક ગણાવાયા છે।

સંતોના અંગોમાં ભગવાન નિવાસ કરે છે જેથી તેમના વચન, દર્શન અને સ્પર્શમાં દિવ્ય શક્તિ અનુભવે છે. ગુણાતીત ગુરુપરંપરા — ગુણાતીતાનંદ સ્વામી, ભગતજી, શાસ્ત્રીજી, યોગીજી, પ્રમુખસ્વામી અને આજે મહંતસ્વામી — એ એક જ પરમ શક્તિનો સતત પ્રવાહ છે।

આગળ 16 ઑક્ટોબર 2025ના દિવાળી નિમિત્તે લખેલા પત્રનો ઉલ્લેખ કરી, પ્રસંગમાં જણાવવામાં આવ્યું કે છેલ્લા પાંચ દિવસથી અક્ષરબ્રહ્મ ગુણાતીત સંતોના આશીર્વાદરૂપ સત્સંગનો લાભ મળી રહ્યો છે। સત્સંગ દીક્ષા શાસ્ત્ર મુજબ અક્ષરબ્રહ્મ ગુરુ મારફતે ભગવાન સદાય પ્રગટ રહે છે — આ તત્વનું સ્પષ્ટીકરણ કરાયું છે।

મહંત સ્વામી મહારાજમાં દેવીયતા, ભગવાનપણું અને અપરંપાર ગુણ દેખાય છે — ખાસ કરીને ભક્તો પ્રત્યેનું અપાર વાત્સલ્ય અને કરુણા. જેમ શ્રીજી મહારાજ ભક્તોને રાજી કરવા અકંટિત વિચરણ કરતાં હતા, તેમ મહંતસ્વામી પણ સતત ભક્તોના મનોરથ પૂરા કરી પ્રેમ વરસાવતા રહે છે।

સદગુરુ નિષ્કુળાનંદ સ્વામીએ ભક્તચિંતામણીમાં જણાવ્યું છે કે
સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં भगवान પ્રગટ છે — ભક્ત, ભગવાન અને તેમના લક્ષણો પણ સ્પષ્ટ રીતે દેખાય છે.

આગળ ઉદાહરણોથી સમજાવાયું છે કે:

1. ભગવાન અને સંતોમાં સતત પ્રગટતા

• ભગવાન હંમેશા પ્રગટ રહે છે અને તેમના ગુણો, શક્તિ, ઐશ્વર્ય સ્પષ્ટરૂપે અનુભવાય છે.

• ભક્ત વત્સલતા — સ્વામિનારાયણ ભગવાન અને આજના ગુણાતીત ગુરુઓમાં એક જેવી દેખાય છે.

2. શ્રીજી મહારાજની ભક્તવત્સલતા

• નાજા જોગીયા પર આફત આવે ત્યારે શ્રીજી મહારાજ રાતોરાત લાંબો પ્રવાસ કરી પહોંચ્યા.

• પગમાં કાંટા વાગ્યા છતાં ભક્તની સુરક્ષા માટે તકલીફ સહન કરી.

3. ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની ઉદાહરણરૂપ સેવા

• જીવનના અંતિમ દિવસમાં પણ રાત્રે 10 વાગ્યે ભક્તના ઘરે "પધરામણી" કરવા ગયા.

• માત્ર ચાર કલાક પછી દેહત્યાગ — એટલે અંતિમ શ્વાસ સુધી ભક્તોને રાજી કરવામાં જીવન વિતાવ્યું.

મુખ્ય સંદેશ

સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનું વિશેષત્વ એ છે કે ભગવાન અને ભગવાનના ગુણ પ્રગટ છે.
સંતો-ગુરુઓ ભક્તો પ્રત્યે પ્રેમ, ત્યાગ અને કરુણાનો જીવંત દ્રષ્ટાંત છે.
ભગવાન અને સંતના દર્શન-સંપર્કે પાપ નાશ અને આત્મિક ઉન્નતિ મળે છે.

1974–1975

• 1974 – પ્રમુખસ્વામી મહારાજ વિદેશ યાત્રા (81 દિવસ).

• જાન્યુઆરી 1975 – મુંબઈ પરત આવી, ગુજરાતના ગામોમાં વિચરણ શરૂ.

• 27 જાન્યુઆરી 1975 – દોળજા ગામ, સ્વાગત સમારોહ.

1976

• 1976 – કીમ: ચાંચડાના કરડવાથી કમર લાલ છતાં ફરિયાદ નહીં, વિચારના વર્ણન પ્રમાણે વિચરણ ચાલુ.

1979

• 1979 – વરસડા ગામ: ભેંસ પર હસ્તરસપર્શ.

1983

• 1983 – દક્ષિણ ભારત વિચરણ, ચતુરાનંદભાઈની ચાની દુકાનનું મૂરત, બંગલોર → ચેન્નાઈ પ્રવાસ.

1992

• 28 એપ્રિલ 1992 – ઉષ્ણતામાં નિર્જળા ઉપવાસ વચ્ચે વાસડા ગામ પધરામણી.

1993

• 13 સપ્ટેમ્બર 1993 – 60મો જન્મદિવસ, તડકામાં બેસીને આશીર્વાદલેખન.

2001

• 30 ડિસેમ્બર 2001 – મુંબઈમાં મંત્રફેરી પૂર્ણ, રાત્રે ટ્રેનથી નવસારી પહોંચતાં, સવારે 5 વાગ્યે યોગેશભાઈની દુકાનમાં પધરામણી.

• 6 ઓગસ્ટ 2001 – નડિયાદ, BAPS મંદિર સુવર્ણ સિંહાસન ઉદ્ઘાટન સમારોહ.

2002

• 22 સપ્ટેમ્બર 2002 – ન્યુયોર્ક, અમેરિકા: સ્વામીનું દુર્લભ સમયગાળા વચ્ચે ભક્તોને પધરામણી.

2008

• 23 ઓક્ટોબર 2008 – હિંમતનગર, ખેડબ્રહ્મા વિસ્તારમાં કાર્યકરોનું સ્નેહ-સંમેલન, લક્ષ્મીપુરા અને પરોસવાડા ગામ પધરામણીઓ.

2012

• 25 એપ્રિલ 2012 – જામલાપાડા: પ્રેમસભર હાથલિપી સાથે પ્રમાણપત્ર પર સહી.

• જુલાઈ 2012 – મધ્યપ્રદેશ, અમરાવતી → પરતવાડા, રાસ્તામાં ડ્રાઈવરની ભૂલ, સંધાણા ગામ અને 9 દુકાનો પધરામણી.

• 20 જુલાઈ 2012 – પ્રમુખસ્વામી મહારાજને ઉત્તરાધિકારી પાટી અર્પણ.

2015

• 20 ફેબ્રુઆરી 2015 – વાવડી ગામ: મૂર્તિ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ, સંધાણા ગામ 17 કિમી દૂર પધરામણી.

પ્રમુખસ્વામી મહારાજની વિદેશ યાત્રા બાદ મહંતસ્વામી મહારાજનો ભાવ

વર્ષ 1974માં પ્રમુખસ્વામી મહારાજ વિદેશ ધર્મયાત્રા પર ગયા. 81 દિવસ સુધી અવિરત સેવાકાર્ય, સત્સંગ મીટીંગ્સ, ભક્તોના ઘેર પધરામણી—શરીર પર તકલીફ, વ્યસ્તતા, લાંબી મુસાફરી છતાં સ્મિત ક્યારેય ન ઉતર્યું.
ફર્યા બાદ જાન્યુઆરી-1975માં મુંબઈ પરત આવ્યા અને ત્યાંથી તરત જ ગુજરાતના ગામોમાં વિચરણ શરૂ કર્યું.

27 જાન્યુઆરીએ દોળજા ગામે સ્વાગત સમારંભ થયો. ઉપલક્ષ્યે યુવાનો, વડીલો, માતા-બહેનો મોટી સંખ્યામાં ભેગા.
તે પ્રસંગે મહંતસ્વામી મહારાજે મંચ પર ઉભા રહીને કહ્યું–

“પ્રમુખસ્વામી મહારાજ વિદેશ ગયા, પહેલા વિદાય સમારંભો થયા…
પછી 81 દિવસ વિદેશમાં ભક્તોના હૃદય જીતી આવ્યા…
આજે પાછા આવ્યા—તો ફરી સ્વાગત સમારંભો.
પણ ચમત્કાર તો અહીં છે કે આટલો સમય, આટલો પ્રવાસ પછી પણ સ્વામીમાં થાક દેખાતો નથી.
કારણ કે પ્રેમમાં થાક નથી લાગતો.”

આ વાક્ય એ દિવસની સભામાં હાજર સૌના હૃદયમાં ઠલવાયું.
પ્રેમ શું છે? ત્યાગ શું છે? ગુરુ પ્રત્યેનો આત્મ-ભૂલાવી દેનારો ભાવ શું છે?—
તેનું જીવંત સ્વરૂપ સૌએ પ્રમુખસ્વામીમાં જોયું, અને મહંતસ્વામીની વાણીમાં અનુભવ્યું.

આજ એ જ પ્રેમ-ત્યાગ-વાત્સલ્યનો પ્રકાશ મહંતસ્વામીમાં ઝળકે છે.

દક્ષિણ ભારત — ચતુરાનંદભાઈની ચાની દુકાનનું મૂરત

વર્ષ 1983, મહંતસ્વામી મહારાજ દક્ષિણ ભારતના પ્રવાસે.
સવારથી સાંજ સુધી સેવા, satsang sabha, padharamani, bal-yuvak meeting — અત્યંત વ્યસ્ત કાર્યક્રમ.

મંડિયા ગામમાં ઉતારો. ત્યાં ચતુરાનંદભાઈ, ખૂબ ભાવ ધરાવતા હરિભક્ત.
રાતે સ્વામીશ્રી આવ્યા ત્યારે તેમણે નમ્રતા સાથે વિનંતી કરી—

"સ્વામીજી, મારી નવી ચાની દુકાનનું મૂરત સવારે 6 વાગ્યે છે…
જો થોડો સમય કાઢી પધરાવો તો જીવનધન્ય બની જશે.”

સમગ્ર દિવસ ભરેલો હતો.
પછી મુદ્રાપૂર્વ આયોજન મુજબ બેંગલોર → ચેન્નાઈ પ્રવાસ નક્કી.
નિયમિત schedule અનુસાર પધરામણી શક્ય ન હોય એવું લાગતું હતું…

પણ પ્રેમની સામે આયોજન નાનું પડે.

મહંતસ્વામીએ સહજ કહ્યું—

"ચતુરાનંદભાઈ, તમારી લાગણી મૂકી શકાતી નથી.
આપણે કરવામાં આવો.”

અગલી સવાર—
લોકો સૂતા હતા, આકાશે પ્રકાશ થતો હતો,
પણ સ્વામીશ્રી 6 વાગ્યે દુકાન પર પહોંચ્યા.
મહાપૂજા કરી, ચાની દુકાનનું મૂરત કર્યું, આશીર્વાદ આપ્યા,
અને પછી બેંગલોર જઇ પોતાની પ્રાતઃપૂજા કરી.

એક ભક્તની લાગણી માટે સમય બદલી નાખવો—
આ છે વાત્સલ્યની ઊંડાઈ.

સ્વામીનાં જીવનમાં પ્રેમ, સહાનુભૂતિ અને ત્યાગ એવાં વહે છે કે
ઘડિયાળ, થાક, માર્ગ, સુવિધા—કશું ઘટતું નથી.
જ્યાં ભાવ છે, ત્યાં સ્વામી છે.

નવસારી – સવારે 5 વાગ્યે દુકાને પધરામણી

વર્ષ 2001 – ડિસેમ્બર 30, મુંબઈમાં મંત્રફેરી કાર્યક્રમ પૂર્ણ.
રાત્રે 11 વાગ્યે મહંતસ્વામી મહારાજ ટ્રેનમાં બેઠા—
નવસારી પહોંચીવળવાનું સમય: સવારે 5 વાગ્યે.

નવસારી સ્ટેશન સામે યોગેશભાઈની નાની દુકાન.
દુકાનમાં આવક ઓછી, વ્યવસાય ચાલતો નહોતો.
તેને આશા — "સ્વામીશ્રી પગલા મૂકશે તો પ્રાસાદિક કૃપાથી દિનમાન બદલાશે."

તે માટે પ્રવીણભાઈને કહ્યું—

"સ્વામી સ્ટેશને ઉતરે ત્યારે તેમને મારી દુકાને પધરાવો."
"મારા જીવનમાં ફેરફાર આવશે."

જેવી સ્વામીને જાણ થઈ, એક ક્ષણ પણ વિલંબ કર્યા વગર કહ્યું—

“ચાલો, પધરામણી કરી દઈએ.”

સવારે 5 વાગ્યે—
જ્યારે લોકો ઊંઘમાં હતા, રસ્તાઓ શાંત હતા,
પરંતુ મહંતસ્વામી દુકાન સુધી ચાલીને ગયા
ભગવાન સમા સંતનાં પાવન પગ—
દુકાનમાં સ્પર્શતાં જ જગ્યા પવિત્ર બની ગઈ.
તે દિવસે યોગેશભાઈના જીવનમાં ભાવ જાગ્યો, વિકાસનો દ્વાર ખુલ્યો.

તારીખ : 23 ઓક્ટોબર 2008
સ્થળ : હિંમતનગર – ખેર બ્રહ્મા વિસ્તારમાં કાર્યકરોનું સ્નેહ-સંમેલન
પ્રસંગ સ્થળ : ખેર બ્રહ્માથી 25 કિમી દૂર – પરોસવાડા ગામના આમડાજોડ મહાદેવના ખુલ્લા પરિસર

સવારના 10 વાગ્યે સ્નેહ-સંમેલન શરૂ થયું.
હવા ઠંડી, પરિસર હરિયાળું, વૃક્ષોની છાંયા હેઠળ ખુલ્લા પાંડાલમાં અનેક કાર્યકરોની હાજરી.
મહંતસ્વામી મહારાજ પોતે 10 થી 2 વાગ્યા સુધી આખી સભા માણતા બેઠા.
દરેક વક્તવ્ય ધ્યાનથી સાંભળે, દરેક ભક્તને સ્મિતથી નિહાળે – એવું સાત્વિક વાતાવરણ.

બપોરના 2 વાગ્યે કાર્યક્રમ પૂર્ણ થયો.
હવે 15 કિમી દૂર આવેલા લક્ષ્મીપુરા ગામે પ્રભુભાઈના ઘરે ભોજન માટે પધારવાનું હતું.

મોટેભાગે કોઈ વડીલ સંત 4 કલાકના કાર્યક્રમ પછી આરામ કરે,
પરંતુ સ્વામી તાત્કાલિક આગળ નીકળી ગયા.

પ્રભુભાઈના ઘરે ભોજન લીધું.
સમય હવે લગભગ સાડા ત્રણ.

આગળ અલ્પેશભાઈ નામના શ્રદ્ધાનુભવી હરિભક્તની ઈચ્છા –
મકાનના દ્વારશાખા-પૂજન નિમિત્તે પધરામણી!
તેમણે આગલા દિવસમાં વિનંતી કરી હતી.

ત્રણ વાગ્યા! સામાન્ય રીતે વિશ્વામનો સમય,
પરંતુ સ્વામીજી ખુરશી પરથી તરત ઊભા થયા…

“જઈએ. ભક્તનો ભાવ છે.
પ્રેમમાં થાક પડે નહિ.”

સ્વામી ફરીથી ચાલ્યા… ગામે પધર્યા…
પૂજન કર્યું, આશીર્વાદ આપ્યા, સંતોષભર્યું સ્મિત.
સ્વામી થાક્યા નહીં, ઉત્સાહ ઓછો ન થયો,
કારણ કે હેતમાં થાક નથી.

આ દ્રશ્યે સૌને શીખવ્યું—
ભગવદ્ભક્તિ એ સેવા છે,
અને સંતની ચાલમાં પ્રેમ વહે છે.

તારીખ : 20 ફેબ્રુઆરી 2015
સ્થળ : વાવડી ગામ – મૂર્તિ પ્રતિષ્ઠા મહોત્સવ
સ્વામીશ્રી સવારથી સભામાં – વેદમંત્રો, વૈદિક સ્થાપના, હર્ષોલ્લાસ.
અહીંથી 17 કિમી દૂર સંધાણા ગામના યુવક અતુલભાઈ હાજર હતા,
જે અમેરિકાના Charlotte શહેરમાં રહેતા કાર્યરત,
પણ ભારત આવતા જાણ્યું કે મહંતસ્વામીજી પધરવાના છે,
અને હૃદયમાં ભાવ જન્મ્યો –
"સ્વામી આપણા ગામે પણ પધરાવે!"

અતુલભાઈએ પ્રાર્થના કરી.
સ્વામીજી હસતાં બોલ્યા—

“હા, આવીશું.”

બપોરે 1:30 વાગ્યે પ્રતિષ્ઠા પૂર્ણ, ત્યારબાદ ભોજન.
સમય 2:30.
વિશ્વામનો સમય! યાત્રા થાકી દે તેવી.
પરંતુ સ્વામી 17 કિમી દૂરે સંધાણા માટે નીકળી પડ્યા.

ગામે પહોંચતા 6 પધરામણીઓ ગોઠવેલી.
છ પરિવાર – છ ઘરો – છ ભાવભક્તિ.
અતુલભાઈએ 6 નીલકંઠવર્ણીની મૂર્તિઓ ભેટમાં આપવા તૈયાર રાખી.
સ્વામીશ્રીએ એક-એક મૂર્તિનો અભિષેક કર્યો, clothથી પોચી, ચંદન-તિલક કરી, આરતી ઉતારી.
દરેક ઘેર પધરામણી, આશીર્વાદ,

સમય હવે સાડા ત્રણ વાગ્યો.

સ્વામી વિશ્વામ માટે નડિયાદ જવાનાં હતા,
પણ અહીં નવો વિનંતિભાવ – 9 દુકાનોમાં પગલા!

કોઈ કાર્યકર્તા મનમાં કહ્યું –
"સમય વિતી રહ્યો છે… હવે મુશ્કેલ…"
પણ સ્વામીના ચહેરા પર પરમ શાંતિ.
સ્વીકાર… ફરી પધરામણી.

એક દુકાન બંધ.
ચાવી લાવવા માણસ દોડ્યો…
સ્વામી સૂર્યની ગરમાશ વચ્ચે પણ શાંતિથી ઊભા રહ્યા.
ભક્તભાવ પૂર્ણ થઈ ગયો.
પછી નડિયાદ પહોંચ્યા ત્યારે સમય 4:30 pm!

સ્વામી ક્યારેય કહેતા નહોતાં
"થાક્યો છું", "પછી આવજો", "સમય નથી".
કારણ કે—

સાચો પ્રેમ સમયથી ઉપર છે.
ભક્ત માટે ભગવાનનો સંત બધું અર્પણ કરી દે છે.

જે દિવસે શ્રીજી મહારાજ કહ્યા હતા—
“અમારો દેહ શ્રીકૃષ્ણર્પણ કરી રાખ્યો છે ભક્ત માટે.”

તે જ શબ્દોને
આજ મહંતસ્વામી મહારાજ જીવનથી સાબિત કરે છે.

વર્ષ 2012.
મધ્યપ્રદેશના અનેક સત્સંગ કેન્દ્રોમાં મહંતસ્વામી મહારાજનું વિચરણ ચાલતું હતું.
રાયપુર, આમગાંવ, બાલાઘાટ, ભંડારા, વરધા, જામ, ચંદ્રપુર, નાગપુર —
એક પછી એક વિસ્તારોમાં દિવસ-રાત ભક્તોને અમૃતવચન અને દર્શનનું દાન.

16 જુલાઈની સવાર,
સ્વામીશ્રી અમરાવતીથી પરतવાડા તરફ નીકળ્યા.
અકોલાના એક હરિભક્તે ભાવપૂર્વક પોતાની કારમાં સ્વામીની મુસાફરીનું આયોજન કર્યું.

પરંતુ રસ્તામાં ડ્રાઈવરને ભૂલ થઈ, માર્ગ ખૂટ્યો,
અને પ્રવાસમાં સવા-ત્રીસ કિમીનો વધારાનો ફંટો!
પરતવાડા પહોંચવામાં પોણો કલાક જેટલો વિલંબ.

જ્યાં પહોંચવાનું હતું ત્યાં નાનકડી સભા ગોઠવાયેલી.
શ્રી J.C. પટેલના ઘરે ભક્તો ઉત્સુક રાહ જોઈ રહ્યા હતા.
સ્વામી આવ્યો તે પળે જ પારકા ઘર મંદિર સમાન થઈ ગયું.
સ્વામીશ્રીએ સભામાં હાજર દરેક સાથે પ્રેમથી વાત કરી,
સ્મિતથી આશ્વાસન, વચનોથી પ્રેરણા — મંડળો ધન્ય થઈ ગયો.

સભા બાદ અંજનગાંવ જતા હતા ભોજન માટે.
પણ ત્યાં પહેલો ભક્ત વિનંતી કરે —

“સ્વામીજી, કૃપા કરીને મારી દુકાને પણ પગલા પાડો!”

સંતોએ સમજાવ્યું:
સંસ્થાકીય સામયિક સ્વામિનારાયણ પ્રકાશમાં જાહેર સૂચના —
વડીલ સદગુરુ સંતોની ઘેર-ઘેર પધરામણી ટાળવી,
સ્વાસ્થ્ય રક્ષણ, સમય વ્યવસ્થાપન માટે આવશ્યક.

હરિભક્તે માની લીધું.
નક્કી કરાયું —

✔ સ્વામીની ગાડી દુકાન આગળ રોકાશે
✔ સ્વામી ગાડીમાં રહેશે
✔ પુષ્પો અને આશીર્વાદ સંતો દુકાનમાં મૂકી આવશે

ગાડી દુકાન આગળ આવી.
પણ ભક્તનું હૃદય… આકરી ઈચ્છાથી વલોણતું.
તે ફરી આગ્રહ કરે —

“સ્વામીજી અંદર આવે, માત્ર એક પગલુ…!”

સંતો ફરી સમજાવવા ગયા,
પણ એ ક્ષણે મહંતસ્વામી પોતે જ ગાડીનું દ્વાર ખોલીને નીચે ઉતરી ગયા.

સ્વામી દુકાનમાં પધાર્યા.

કારણ?

પછી ગાડીમાં બેસતાં સ્વામી બોલ્યા—

“અમે જેટલું સમજાવીએ તેટલું મન સંતોષાતું નથી.
પધરામણીથી હરિભક્ત રાજી થાય,
તો એને જે સંતોષ મળે છે — તે જ ભાવ અમૂલ્ય છે.”

કેટલું ઊંડું વાક્ય!
એક મિનિટની પધરામણી, ભક્ત માટે જીવનભરનો સુખરસ.

અંજનગાંવમાં દિનેશભાઈના ઘરે સભા,
સ્વામી પહોંચતાંજ વીજળી ગોલ —
અંધારુ, બફારો, ગરમી.

યજમાન ચિંતિત —

“સ્વામી, આ શું થયું!”

સ્વામી હાથ પીઠ પર ફેરવે હળવી હાસ્ય સાથે બોલ્યા—

“ચિંતા ન કરો, જ્યાં જઉં ત્યાં આવું જ થાય.”
(સભામાં તરત હાસ્ય ફેલાયું, વાતાવરણ હળવું)

સભા બાદ વાસુતભાઈના ઘરે ભોજન,
પછી બપોરનો આરામ આકોટ ગામના A.C. રૂમમાં ગોઠવાયેલો.

પરંતુ સવારથી વીજળી જ નહોતી!
ન A.C., ન પંખો —
અને હરિભક્તે આ વાત જાણે છુપાવી રાખી,
કારણ —

“જો કહું તો સ્વામી અહીં આરામ કરવા આવશે નહીં, અને લાભ ચૂકી જઈશ.”

સ્વામી પહોંચ્યા,
ગરમી, ઘમો, થાક — છતાં ચહેરે શાંતિ.
કોઈ ફરિયાદ નહીં, કોઈ વ્યથા નહીં.
શાંતપણે આરામ કર્યો.

પછી 75 કિમી મુસાફરી કરીને ખામગાંવ,
રાત્રે અમદાવાદ,
અને 20 જુલાઈ 2012એ — પ્રમુખસ્વામી મહારાજે મહંતસ્વામી મહારાજને ઉત્તરાધિકારી પાટી અર્પણ કરી.

વિચાર કરો…

ઉત્તરાધિકારી બન્યા પહેલાંનાં માત્ર 4 દિવસ પહેલા,
સ્વામી આખો દિવસ…

• રસ્તો ખોવાયો — ફરિયાદ નહીં
• આયોજન મોડું — અકળામણ નહીં
• પધરામણી વધતી ગઈ — “ના” નહીં
• અંધારું, વીજળી બંધ — ઉચાટ નહીં
• આરામ અનુકૂળ નહિ — કચવાટ નહીં

ના માત્ર સહન કર્યું, પણ સૌને પ્રસન્ન કરીને રાજી કર્યા.

તારીખ – 6 ઓગસ્ટ 2001

નડિયાદના કોલેજ રોડ ઉપર આવેલા BAPS મંદિર ખાતે સુવર્ણ સિંહાસનના ઉદ્ઘાટન સમારોહ યોજાયો.
ઠાકોરજીના સુવર્ણ સિંહાસનનું અભિષેક, આશીર્વાદ, ગાન-કીર્તન – સમગ્ર વાતાવરણ દૈવી આનંદથી ઝંકૃત.

પ્રમુખસ્વામી મહારાજની સાથે મહંતસ્વામી મહારાજ પણ ઉપસ્થિત.

અગલા દિવસે 7 ઓગસ્ટે,
સ્વામીશ્રી મહેમદાબાદ તરફ વિચરણ માટે રવાના થવાના હતા.
પરંતુ નડિયાદ શહેરની એક હોસ્પિટલમાં પધરામણી ગોઠવાયેલી.

યાત્રાની તૈયારી, કાર બહાર, ભક્તોની ભીડ – બધું નિયમિત.
પણ એ જ પળે અચાનક ધોધમાર વરસાદ ત્રાટક્યો.
આકાશ જાણે ફાટી પડ્યું હોય તેમ!

હોસ્પિટલના પ્રવેશદ્વાર સુધી તળાવો જેવી વસાહત
તેજીથી વહેતું પાણી,
ગાડીઓ આગળ લઈ જવી અશક્ય.
હોસ્પિટલના દરવાજાથી લગભગ 100 મીટર દૂર જ કાર રોકવી પડી.

કાર્યકર્તાઓ ચિંતિત –
"આ પાણીમાં સ્વામી કેવી રીતે જશે?"
ચંદ્રેશભાઈ, નટુભાઈ સહિતના સેવકો પહેલા પાણી તપાસવા ઉતર્યા, પગમાં પાણી ઘૂસી ગયુ, વહેણ તીવ્ર.

તેમણે પાછા આવી કહ્યું:-

"સ્વામીજી, પાણી ખૂબ ઊંડું છે. પગલાં નાખવા જોખમ છે.
આપણે અહીંથી જ પુષ્પ પધરાવી દઈએ, અંદર જવાની જરૂર નથી."

ડોક્ટર હિરેનભાઈ – હોસ્પિટલના માલિક – વિનંતી કરે:

“સ્વામી, કૃપા કરીને આપ પુષ્પો આપો, અમે પ્રાસાદિક રૂપે બધાં ઓરડાઓમાં પધરાવી દેશું.”

પરિસ્થિતિ મુજબ આ સૌથી યોગ્ય નિર્ણય લાગતો હતો.
પરંતુ મહંતસ્વામી મહારાજનું મન તૈયાર નહોતું.

તેમણે બે હરિભક્ત – હરિકૃષ્ણભાઈ અને ડૉ. જોશીને કહ્યું:

“જઈને પાણીનો વેગ ફરી માપો.”

બંને પાછા આવ્યા – જવાબ એ જ: “જાય એવું નથી લાગે.”

ભક્તો વિનંતી કરે:

“સ્વામી, ફરી પધરામણીનો સમય પછી મળશે.”

પણ સ્વામીજી શાંતિથી, પરંતુ દૃઢતાથી બોલ્યા—

“એક વખત મોકો ચૂકી જાય પછી ફરી ક્યારે મળે એ નથી નક્કી.
અમે અત્યારે જ પધરામણી કરી આવીએ.”

🟡 સ્વામી ધોતીયું ઊંચું કરે છે.
🟡 કછોટો બાંધે છે.
🟡 બે હરિભક્તોના હાથ પકડી – વરસાદના જોરદાર વહેણમાં ચાલવા લાગે છે.

પાણી ઘૂંટણ સુધી, ક્યાંક વધુ.
ભેજા કપડાં પગને ચોંટે.
પરંતુ નજર સીધી – હોસ્પિટલ તરફ.

લોકો આશ્ચર્યમાં –
“આ ઉમર, આ વરસાદ, આ જોખમ છતાં સંત દોડી જાય છે?”

અંતે હોસ્પિટલ પહોંચ્યા.
અંદર ત્રણ માળ.
માલિક કહે –

“સ્વામી, માત્ર ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર પુષ્પ મૂકી દો.
ઉપર જવાની જરૂર નથી.”

પણ મહંતસ્વામી મહારાજ—

“જે માટે આવ્યા છીએ તે પૂર્ણ કર્યા વગર પાછા ન જઈએ.”

ત્રણે માળ સ્વયં ચડી ગયા.
દરેક ઓરડામાં પધર્યા, પુષ્પ છાંટ્યા.
દર્દી, નર્સ, સ્ટાફ – સૌના હૃદયમાં ભક્તિ ભરાઈ ગઈ.

વરસાદથી ભીંજાયા કરતાં
સ્વામીશ્રીની કરુણા વધુ ભીંજવી ગઈ.

અને સમય જતા,
આ જ ડૉક્ટર હિરેનભાઈ અને તેમનું કુટુંબ સત્સંગમાં જડાયેલું.
કારણ?
એક પધરામણી. એક પ્રેમ. એક ક્ષણ.

1992નું વર્ષ.
તે દિવસ 28 એપ્રિલ, ભયંકર ગરમી.
તાપમાન જાણે આકાશ ફાંદીને ભઠ્ઠી જેવું થઈ ગયું હોય.
માનવને તો બે પગ મૂકવામાં ઉર્જા ઘટે એવો સમય…
પણ એ દિવસ એકાદશી — અને મહંતસ્વામી મહારાજે નિર્જળા ઉપવાસ કર્યો હતો.
એક ટીપું પાણી પણ લીધું નહિ, છતાં બપોરે પણ સતત સેવા, કાર્ય, મુલાકાતો ચાળું…

આ દિવસે દિશા → દાંતીવાડા જવાનું નિર્ધારિત હતું.
માર્ગમાં વાસડા ગામ આવતું.
તે ગામમાં રહેતા શિક્ષક ઘનશ્યામભાઈના હૃદયમાં ભાવ ઉઠ્યો —
"જો સ્વામીજી આપણાં ઘેર પધરે તો જીવન ધન્ય થઈ જાય!"
તેઓ દોડી ને સ્વામી પાસે પહોચ્યા, folded hands…
વિનમ્રતા થી વિનંતી મૂકી.

સ્વામીજીએ પ્રેમ થી કહ્યું —

“આ વિસ્તારના સંતોને કહો, આયોજન ગોઠવી દેશે.”

ઘનશ્યામભાઈ હર્ષના વલોણે સંતો પાસે ગયા,
પણ સંતોએ પરિસ્થિતિ જોઈ વાજબી વચન આપ્યું—

• રસ્તો કાચો, પ્રવેશ મુશ્કેલ

• 20 કિ.મી.નો વધારાનો ચકરાવો

• નિર્જળા ઉપવાસ = આરામની જરૂર

• સમયનો અભાવ

સમજાવટ સાંભળી ઘનશ્યામભાઈએ આગ્રહ છોડ્યો…
પરંતુ મહંતસ્વામી મહારાજે પોતાની સાથેના સંતોને બોલાવ્યા,
વ્યવહારિક સમય, માર્ગ, શરીર — આ બધી ચિંતા પાછળ મૂકી કહ્યું—

✨

“અમે ભલે 20 કિમી વધારે જઈએ, કલાક વધુ લાગે તો લાગવા દો,
પણ આ હરિભક્તના મનોરથને પૂર્ણ કરીને જ ચલીયે.”
✨

આ一句માં જ એમનો ભક્તવત્સલ ધર્મ ઝગમગી ઊઠે!

સાંજના પાંચ વાગ્યે, ઉપવાસ વચ્ચે, તાપમાં,
સ્વામીજી વાસડા ગામ પહોંચી ગયા.

ઘરમાં પારિવારિક 15–20 હરિભક્તો, આંગણે શાંતિ-ભાવનો સુવાસ.
સ્વામીજીએ કથા કરી, પોતે ભૂખ્યા રહીને સૌને પ્રસાદ વિતરણ કર્યો,
અને પછી દાંતીવાડા તરફ આગળ નીકળી ગયા…

આ દ્રશ્ય કહે છે:

🌿 શરીર પર કંટાળો, પણ ચહેરા પર પ્રસન્નતા
🌿 સગવડ નહીં, પરંતુ ભક્તપ્રેમ પ્રાથમિક
🌿 સ્વયં ઉપવાસમાં, છતાં પ્રસાદ સૌને પહેલા

👉 આ પ્રસંગ સાબિત કરે છે —
સાચો સંત તે જ છે, જેને ભક્તોના સુખમાં પોતાની તકલીફ વિસરાઈ જાય.

22 સપ્ટેમ્બર 2002,
મહંતસ્વામી મહારાજ અમેરિકાના ન્યુયોર્ક ખાતે.
આ પહેલા સ્વામીજી લાંબી કેનેડા–અમેરિકા સત્સંગયાત્રા પુરી કરી આવ્યા હતા.

દાંતની સારવાર ડૉક્ટર મિળેશભાઈ કરતા હતાં.
ચિકિત્સા દરમિયાન પૂછ્યું—

“સ્વામી, આખી મુસાફરી દરમિયાન માથામાં દુખાવો રહેતો હતો?”

સ્વામીજીએ હા કહી.
ડૉક્ટર અવાક!
કારણકે તે પ્રકારનો માથાનો દુખાવો હોય તો માનવ બોલી પણ ન શકે.

પણ…

• સ્વામીજીએ ક્યારેય ફરિયાદ નહિ કરી

• એક પણ સત્ર રદ્દ ન કર્યું

• દ્રશ્યો યાદ પડે —
  સ્વામીજી પત્ર લખે, વંચે, ત્યારે પોતે મસ્તક દબાવતા…
  સંતો કહે “હું દબાવું છું”, તો પણ
  “હજી જોરથી!” કહેતા

અસહ્ય પીડા ને પ્રસન્નતાથી ઢાંકી,
ભક્તોને રાજી કરતા રહ્યા.

1983માં દક્ષિણ ભારતથી ગોવા સુધી વિશાળ પ્રવાસ.
લગભગ 6500 કિ.મી.મોટરથી, રોજ પ્રવાસ–સભા–સત્સંગ.

એ દરમ્યાન હરસની ગંભીર સમસ્યા,
યાત્રા પુરી થયા પછી 19 ઓગસ્ટે બારડોલીમાં ઓપરેશન થયું.
પણ પ્રવાસ દરમિયાન…

• સ્વામીજીના ચહેરા પર ક્યારેય પીડાની છાયા નહિ

• “હું નથી કરી શકતો” એવો શબ્દ નહિ

• ભક્તોને ખબર પણ ન પડે એવી સહનશીલતા

સાચે જ દેહ સંસ્થાનો સાધન છે — હેત તો હરિભક્તોની સેવાનો છે.

📖 પ્રસંગ – 1979 વરસડા ગામ : ભેંસ પર હસ્તરસપર્શ 🙏

સામાન્ય રીતે સંત મનુષ્યને આશીર્વાદ આપે,
પણ અહીં હરિભક્તનો ભાવ એવો કે—

“મારી ભેંસના માથા પર પણ આશીર્વાદ કરો, દૂધ સારું આપે.”

અને મહંતસ્વામી મહારાજે
મોહ વગર સ્મિત સાથે ભેંસના માથા પર હાથ મુક્યો.
આ માત્ર આશીર્વાદ નહિ,
ભાવપૂર્ણ પ્રીતિને માન આપવાનો પવિત્ર ક્ષણ.

1993 સદગવાણ : 60મો જન્મદિવસ, તડકામાં બેસીને આશીર્વાદલેખન

13 સપ્ટેમ્બર 1993 — તેમનો 60મો જન્મદિવસ.
ગામની ભાગોળે હરિભક્તો ઉપસ્થિત.
એક ભક્તે ડાયરીમાં આશીર્વાદ માગ્યા.

દિવસ ગરમ, રસ્તા કઠોર,
પણ સ્વામીજી તડકામાં સાવ સામાન્ય ખુરશી ઉપર બેસીને લખ્યા—

“ગામમાં સુખ, સત્સંગ, ધર્મભાવના વધે…”

સ્ટેટસનું ભાવ નથી —
સંતનું સાચું સૌંદર્ય તેની સરળતા છે.

25 એપ્રિલ 2012 જામલાપાડા : માત્ર સહી નહીં, પ્રેમસભર હાથલિપી

પ્રશસ્તિપત્ર તૈયાર —
નીચે માત્ર સહી કરવાની જગ્યામાં સ્વામીજીએ બેઠા—
મંદિરના પગથિયા પર,
5–7 લાઇન પોતે જ લખી, સેવાનુ બિરુદાવ્યું,
પછી સહી કરી.

1973 ખડગપુર : દાતણ ન મળ્યું — જાંબુડાનું ચાલે

મેઘજીભાઈના ઘરે ઉતારું.
બધું તૈયાર—
પણ દાતણની વ્યવસ્થા રહી ગઈ.જાંબુડાનું હશે તો ચાલશે?

સ્વામીજી કહે—

“જાંબુડાનું હશે તો પણ ચાલશે.”

સગવડની માંગ નહિ — સ્વભાવમાં સંતોષ.

1976 કીમ : ચાંચડાના કરડવાથી કમર લાલ થઈ ગઈ છતાં ફરિયાદ નહીં

પતરા–લીપણવાળું રૂમ,
રાત્રે ચાંચડાએ અસહ્ય રીતે કરડ્યા.
સવારે કમર લાલ ગોળ ચકમક દાગોથી ભરેલી.

પદ્મકાંતભાઈ ખેદ અનુભવે,
પણ સ્વામીજી સ્મિતથી—

“આવું તો થતું જ હોય છે, ચિંતા નહિ.”

પછી ફરી વિચરણ ચાલુ —
દેહનું ધ્યાન નહિ, ધાર્મિક ફરજ પ્રથમ.