નિયમ, નમ્રતા અને એકતાથી મહારાજને પ્રસન્ન કરવું
૧️⃣ આધારે શું છે? – નમ્રતા, એકતા અને નિયમ
મહારાજે આપેલું જીવનનું મૂળ તત્ત્વ ત્રણ આધારસ્તંભ પર ઊભું છે:
-
નિર્માણિપાણું (નમ્રતા)
-
સંપ–સુહૃદભાવ (એકતા અને ભાઈચારું)
-
નિયમોનું દૃઢ પાલન
આ ત્રણ ગુણો વિના સાચું આધ્યાત્મિક જીવન શક્ય નથી.
૨️⃣ નિયમોનું મહત્ત્વ
મહારાજ ખાસ કરીને નિયમો પર ભાર મૂકે છે.
-
આપણું સાચું સૌંદર્ય ધર્મમાં છે.
-
નિયમો બનાવટ નથી;
તે અનુભવથી ઊભા થયેલા છે. -
નિયમો આપણને:
-
રક્ષણ આપે છે
-
પોષણ આપે છે
-
આધ્યાત્મિક વિકાસ કરાવે છે
-
કોઈપણ કાર્ય કરતા પહેલાં વિચારવું જોઈએ:
“શું આ મારી નિયમ-ધર્મની સીમામાં છે?”
૩️⃣ “પાલન” નહીં, “દૃઢ પાલન”
ભગવાન સ્વામિનારાયણે માત્ર નિયમો પાળવા કહ્યું નથી,
પરંતુ દૃઢપણે પાળવા કહ્યું છે.
-
કોઈ સમાધાન નહીં
-
કોઈ ઢીલાશ નહીં
-
કોઈ બહાનું નહીં
અનંત જન્મોમાં આપણે સંસાર પાછળ દોડ્યા — તેમાં નવું શું હતું?
આ જન્મમાં આપણું લક્ષ્ય છે:
ભગવાનને પ્રસન્ન કરવું
નિયમો એ તેનું સાધન છે.
૪️⃣ સાચું મોટાપણું (મોટપ) શું છે?
સાચું મોટાપણું એ નથી:
-
અહંકાર
-
હોદ્દો
-
પ્રતિષ્ઠા
સાચું મોટાપણું એ માન્યતા છે:
“હું સેવક છું.”
જે સેવકોના સેવક બને છે,
એ જ આગળ વધે છે.
જેટલો વધુ નમ્ર,
એટલો વધુ ભગવાનની કૃપા.
૫️⃣ દાસપણું – અક્ષરધામનો એક્સપ્રેસ માર્ગ
દાસભાવ (દાસપણું) એ કમજોરી નથી,
એ સૌથી મોટી શક્તિ છે.
-
દાસપણામાં બધું મળે છે
-
કૃપા સ્વાભાવિક રીતે વરસે છે
દાસપણું એટલે:
-
અક્ષરધામ તરફનો સીધો માર્ગ
આથી આપણે વિકસાવવાના ગુણો:
-
દાસભાવ
-
એકતા
-
નિર્માણિપાણું
૬️⃣ એકતા – મહારાજની આંતરિક ઈચ્છા
મહારાજ સ્પષ્ટ કહે છે:
“મારો સિદ્ધાંત એકતા છે.”
યોગીજી મહારાજ કહેતા:
“અમે પૈસા નથી માંગતા, અમને એકતા જોઈએ છે.”
એકતા એટલે:
-
એકબીજાને સ્વીકારવું
-
અંદર જોઈને સુધારવું
-
ભાઈચારું જાળવવું
૭️⃣ નવા વર્ષની પ્રાર્થના
મહારાજની આશીર્વાદરૂપ પ્રાર્થના:
-
નમ્રતા
-
એકતા
-
દાસભાવ
આપણા જીવનમાં દૃઢપણે વસે
“હું ભાગ્યશાળી છું, હું પૂર્ણ છું”
આ ભાવ સાથે ગુંણાતીત સત્રની શરૂઆત કરીએ.
૮️⃣ ગુંણાતીત ગુરુઓનું જીવન – જીવંત ગ્રંથ
ગુંણાતીત ગુરુઓએ:
-
અસહ્ય દુખ સહન કર્યું
-
જીવનના અંત સુધી ઉપાસનાનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું
તેમનું જીવન:
ત્યાગ, શૂરવીરતા અને નિષ્ઠાનું જીવંત ઉદાહરણ છે
૯️⃣ મહંત સ્વામી મહારાજનો ૨૦૨૫નો પત્ર
૧૬ ઑક્ટોબર ૨૦૨૫
(દિવાળી–નૂતન વર્ષ)
મહારાજે લખ્યું:
-
અક્ષર–પુરુષોત્તમ સિદ્ધાંત વિજયી થયો છે
-
વેદિક સનાતન શાસ્ત્રોમાં પુરવાર થયો છે
-
વિશ્વના વિદ્વાનો દ્વારા સ્વીકૃત થયો છે
હવે આપણી જવાબદારી:
-
પોતાની નિષ્ઠા દૃઢ કરવી
-
નમ્રતાથી અન્યને સમજાવવી
🔟 અક્ષર–પુરુષોત્તમ – શાશ્વત સત્ય
શાસ્ત્રીજી મહારાજે આખું જીવન આ સિદ્ધાંત માટે અર્પણ કર્યું.
આજે:
-
વૈશ્વિક સ્વીકાર
-
શાસ્ત્રીય પ્રમાણ
-
વિદ્વાન માન્યતા
મહામહોપાધ્યાય ભદ્રેશદાસ સ્વામીની વ્યાખ્યાઓ
વિશ્વભરમાં સ્વીકૃત છે.
પૂજ્ય આત્મતૃપ્ત સ્વામી
🌺 અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન : સત્ય, ભાવ અને વૈશ્વિક સ્વીકાર
૧️⃣ મૂળ સ્ત્રોત : વચનામૃત અને ભગવાન સ્વામિનારાયણ
પરબ્રહ્મ સ્વામિનારાયણ ભગવાને
સનાતન વૈદિક અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન
વચનામૃત ગ્રંથ દ્વારા ઉપદેશ આપ્યો.
આ દર્શન:
-
કલ્પના નથી
-
નવી વિચારધારા નથી
-
પરંતુ વેદ, ઉપનિષદ, ગીતા અને બ્રહ્મસૂત્રોમાં મૂળ ધરાવતું શાશ્વત સત્ય છે
ગુંણાતીત ગુરુ પરંપરાએ આ સિદ્ધાંતને
લાખો-કરોડો હૃદયોમાં સ્થિર કર્યો.
૨️⃣ પ્રચારના બે આધારસ્તંભ (શાસ્ત્રીજી મહારાજ)
શાસ્ત્રીજી મહારાજે સ્પષ્ટ કહ્યું:
અક્ષર–પુરુષોત્તમ ઉપાસનાનો પ્રચાર બે કારણોસર થયો:
🔹 (૧) સિદ્ધાંત સાચો છે
સત્ય પોતે જ પ્રસરતું હોય છે.
🔹 (૨) ભાવ પણ શુદ્ધ છે
પ્રચાર પાછળનો ભાવ:
-
સ્પર્ધાનો નહીં
-
અહંકારનો નહીં
-
કોઈને દબાવવાનો નહીં
૩️⃣ નિર્ગુણદાસ સ્વામીનો કડક સંદેશ
નિર્ગુણદાસ સ્વામીએ જાહેર રીતે લખ્યું:
“જો અમે અક્ષર–પુરુષોત્તમ ઉપાસનાનો પ્રચાર
જૂથવાદ, ઈર્ષા, દબાણ કે પોતાને મોટા સાબિત કરવા માટે કરીએ,
તો લાખો પરમહંસોની હત્યાનું પાપ અમને લાગે.”
આ કેટલો શુદ્ધ ભાવ!
-
વિરોધ કરનાર પ્રત્યે પણ દ્વેષ નહીં
-
ત્રણેય કાળમાં (ભૂત-વર્તમાન-ભવિષ્ય)
દુર્ભાવ નહીં
૪️⃣ પ્રભુત્વનો નહીં, સ્વીકારનો ઇતિહાસ
નિર્ગુણદાસ સ્વામીએ આગાહી કરી:
“આજે જે વિરોધ કરે છે,
એ જ કાલે માથું ઝુકાવીને સત્ય સ્વીકારશે.”
આજે એ આગાહી ઈતિહાસ બની ગઈ છે.
૫️⃣ ઐતિહાસિક કાર્ય : પ્રસ્થાનત્રયી ભાષ્યો
પ્રમુખ સ્વામી મહારાજે એક અનોખું ઐતિહાસિક કાર્ય કરાવ્યું:
-
ઉપનિષદ
-
ભગવદગીતા
-
બ્રહ્મસૂત્ર
➡️ પ્રસ્થાનત્રયી પર સંપૂર્ણ ભાષ્યો રચાવ્યા
જે કાર્ય સદીઓમાં થયું નથી,
તે ૩ વર્ષથી પણ ઓછા સમયમાં પૂર્ણ થયું.
પછી મહંત સ્વામી મહારાજની આજ્ઞાથી
➡️ સ્વામિનારાયણ સિદ્ધાંત સુધા
(તત્ત્વચર્ચાનો ગ્રંથ) રચાયો.
૬️⃣ વિદ્વાનોનો નિષ્કર્ષ : “આ નવો વૈદિક દર્શન છે”
🔸 રામાનુજ તાતાચાર્યજી (વિશિષ્ટાદ્વૈત)
-
૧ મહિનો અભ્યાસ
-
૫ દિવસ ચર્ચા
-
૧૧ પાનાનું લેખિત મત
👉 “આ સ્વામિનારાયણ ભગવાનનું
નવું, શ્રુતિઆધારિત વૈદિક દર્શન છે.”
🔸 મણી દ્રવિડ આચાર્ય (અદ્વૈત)
👉 “શંકર, રામાનુજ, માધ્વથી અલગ
પરંતુ શાસ્ત્રપ્રમાણિત
નવું દર્શન રજૂ થયું છે.”
🔸 હરિદાસ ભટ્ટાચાર્ય (દ્વૈત)
પહેલાં પ્રશ્ન પૂછનાર વિદ્વાન જ કહે છે:
“મેં એક-બે પુરાવા માંગ્યા હતા,
અહીં તો હજાર પુરાવા છે!”
૭️⃣ “સાતમું વૈદિક દર્શન”
ઘણા વિદ્વાનોનો એકસૂત્ર નિષ્કર્ષ:
“મીમાંસા થી અદ્વૈત સુધી છ દર્શન હતા,
આ કાર્ય સાતમું વૈદિક દર્શન છે.”
૮️⃣ વૈશ્વિક શાસ્ત્રસભાઓ અને જાહેર ઘોષણાઓ
-
તિરુપતિ (૨૦૨૧)
-
જગન્નાથપુરી (૨૦૨૨)
-
નાગપુર
-
કાઠમંડુ (વિશ્વ સંસ્કૃત પરિષદ ૨૦૨૫)
👉 તમામ સ્થળે જાહેર ઘોષણા:
“અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન
સ્વતંત્ર, શાશ્વત અને વૈદિક દર્શન છે.”
૯️⃣ યુનિવર્સિટીઓના અભ્યાસક્રમમાં સમાવેશ
આજે:
-
ભારત
-
નેપાળ
-
અનેક સંસ્કૃત યુનિવર્સિટીઓમાં
➡️ અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન
શાસ્ત્રી અને આચાર્ય અભ્યાસક્રમમાં સમાવિષ્ટ.
🔟 સર્વોચ્ચ સન્માન : સરસ્વતી સન્માન
૨૦૨૫માં:
-
સ્વામિનારાયણ સિદ્ધાંત સુધા
-
ભારતનું સર્વોચ્ચ સાહિત્ય સન્માન
➡️ સરસ્વતી સન્માન
આ સમગ્ર સંસ્કૃત જગત માટે ગૌરવની વાત.
૧૧️⃣ આ દર્શનની વિશેષતા
-
કોઈ દર્શનનો વિરોધ નથી
-
કોઈ દ્વેષ નથી
-
સૌ સાથે સુહૃદભાવ
મહંત સ્વામી મહારાજનો સ્પષ્ટ સંદેશ:
“જ્યાં જાઓ, ત્યાં સંપ્રદાયની નહીં,
પરંતુ એકતાની સીમા વિસ્તારો.”
🌺 અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન : એક જીવંત વિજયયાત્રા 🌺
🔶 “આ દર્શન જીવંત છે”
નાગપુરના પ્રખર સંસ્કૃત વિદ્વાન અને પૂર્વ કુલપતિ
પ્રોફેસર પંકજ ચાંડેએ કહ્યું —
“શાયદ આપણે જીવતા ન હોઈએ,
પરંતુ આવનારી સદીમાં
અક્ષર–પુરુષોત્તમ દર્શન
સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાશે.
કારણ કે આ એક Living Darshan છે.”
આ શબ્દો માત્ર પ્રશંસા નથી —
આ છે સત્યની આગાહી.
🔷 આજે દર્શનની જીત ક્યાં દેખાય છે?
✨ નિયમ–ધર્મ અને સંયમ
આ ભોગવિલાસના યુગમાં પણ
વ્રત, ઉપવાસ, તપ અને નિયમો
લાખો જીવનમાં જીવંત છે.
✨ સંપ અને સુહૃદભાવ
ભેદભાવ ભૂલીને,
આસક્તિ અને દ્વેષ છોડીને,
એકતા અને ભાઈચારાનું પાલન —
આજના યુગનું અદ્ભુત ચમત્કાર.
✨ ક્ષમા અને સહજીવન
ભૂલો ભૂલી જવું,
માફ કરવું,
સાથે રહેવું,
એકબીજાનો સન્માન કરવો —
આ જ છે સાચી જીત.
🔶 નવી પેઢીમાં દર્શનનો પ્રભાવ
📖 મુખપાઠ અને શાસ્ત્રપ્રેમ
બાળકો અને યુવાનો
ફરીથી મૂળ શાસ્ત્રો તરફ વળી રહ્યા છે.
🤍 સેવા અને સમર્પણ
નિઃસ્વાર્થ સેવા
વિશાળ પ્રમાણમાં થઈ રહી છે —
આ પણ દર્શનની શક્તિ છે.
🔷 મહંત સ્વામી મહારાજનો શાશ્વત મંત્ર
💬 એક પંક્તિ — જીવન બદલાવી દે એવી:
“દાસભાવ, સંપ
અને સત્સંગના નિયમો દ્વારા
મહારાજને રાજી કરો.”
આ જ છે
🔹 સાચો માર્ગ
🔹 સાચી સાધના
🔹 સાચી વિજયગાથા
🌼 જીવંત મૂલ્યો — જીવંત સંતો
આ ગુણો માત્ર શબ્દો નથી.
આજે પણ આપણા
સદગુરુ સંતોના જીવનમાં
દાસભાવ, સંપ અને નિયમો
સજીવ સ્વરૂપે દેખાય છે.
આ સત્રમાં આપણે શીખીશું —
-
સંતો કેવી રીતે આ મૂલ્યો જીવે છે
-
અને આપણે આપણા જીવનમાં
તેને કેવી રીતે ઉતારી શકીએ
પૂજ્ય આનંદસ્વરૂપ સ્વામી
🌺 નિયમ–ધર્મ : સાચી મહાનતાનું સૌંદર્ય 🌺
🔶 ભગવાન સ્વામિનારાયણનો સ્પષ્ટ સંદેશ
ભગવાન સ્વામિનારાયણે નિયમ–ધર્મનો મહિમા વારંવાર સમજાવ્યો છે.
📖 વચનામૃત ગઢડા III–34 માં મહારાજ સ્પષ્ટ કરે છે:
“જો કોઈ વ્યક્તિ વૈરાગ્યમાં કમજોર હોય,
ભગવાન પ્રત્યે પ્રેમ ઓછો હોય,
પરંતુ સ્વધર્મ અને નવધા ભક્તિના નિયમોમાં સચેત રહે —
તો તેના વિષયવાસનાઓ દિવસે દિવસે ઘટે છે
અને ભગવાન પ્રત્યે પ્રેમ સતત વધે છે.”
👉 એટલે નિયમો બંધન નથી,
👉 નિયમો મુક્તિનો માર્ગ છે.
🔷 મહારાજ કહે છે — સાચી મહાનતા કોની?
📜 પુરુષોત્તમ બોલ્યા પ્રીતે માં મહારાજ કહે છે:
✨ નિયમો પાળનાર જ સાચો મહાન
✨ નિયમો પાળનાર જ જ્ઞાની
✨ નિયમો પાળનાર જ માનનીય
અને જે નિયમોથી વિખૂટું વર્તે —
મહારાજ તેને “ચોર” જેવા કઠોર શબ્દોથી સંબોધે છે.
કારણ કે નિયમ તૂટે ત્યાં ભક્તિ ખોવાય છે.
🔶 નિયમ–ધર્મનું જીવંત સ્વરૂપ : પુજ્ય કોઠારી સ્વામી
નિયમો પુસ્તકમાં નથી જીવતા —
નિયમો સંતોના જીવનમાં જીવતા હોય છે.
🌿 અદભૂત સંયમ
-
મુંબઈ જેવી ભીડભાડમાં વર્ષો રહ્યા
-
છતાં આજ સુધી
👉 રસ્તાના જાહેરાત બોર્ડ પર પણ નજર નહીં
🌿 તપમાં અખંડ રસ
-
1987ના દુષ્કાળમાં મીઠાઈ ન ખાવાનો નિયમ
-
વરસાદ થયો છતાં નિયમ ચાલુ
-
માત્ર પ્રમુખ સ્વામી મહારાજની આજ્ઞાથી જ નિયમ પૂર્ણ
🌿 દીક્ષા પછીની અદ્વિતીય નિષ્ઠા
-
27 વર્ષ સુધી અથાણા, પાપડ, પાપડી નહીં
-
દર મહિને 7 નિર્જળ ઉપવાસ
-
દર વર્ષે દોઢ મહિનો ધારણા–પારણા
👉 સ્વામી કહેતા:
“બાપા, આપ આજ્ઞા આપો તો 9 ઉપવાસ પણ શક્ય છે — કૃપાથી!”
🔷 આજ્ઞા સર્વોપરી
પ્રમુખ સ્વામી મહારાજે કહ્યું:
“માત્ર 3 ઉપવાસ કરો અને ફરાળ લો.”
અને…
👉 બાકીના બધા ઉપવાસ તરત બંધ
👉 આજ્ઞા એટલે જ સાચો નિયમ
🔶 પંચવર્તન : કદી ખંડિત નહીં
પ્રમુખ સ્વામી મહારાજે જાહેર રીતે કહ્યું:
“કોઠારી સ્વામીના પંચવર્તનમાં
આજ સુધી કોઈ ભંગ થયો નથી
અને ભવિષ્યમાં પણ નહીં થાય.”
આ પ્રમાણપત્ર કોઈ સામાન્ય વાત નથી.
🔷 ભક્તિના નિયમોમાં પણ અડગ
-
શિખરબદ્ધ મંદિરમાં
👉 પાંચેય આરતી કદી ચૂક્યા નહીં -
મન્સી પૂજાનો અચૂક નિયમ
-
મુસાફરી, આરામ, મીટિંગ — બધું
👉 નિયમોને અનુરૂપ ગોઠવાયેલું
એક વખત —
-
બપોરે 3 વાગ્યે આરામ
-
3:40એ ઉઠી
👉 મન્સી પૂજા માટે મંદિરે હાજર
🔶 રવિવાર સભા : અડગ પ્રતિબદ્ધતા
-
મોટા ઉદ્યોગપતિઓ સાથે મીટિંગ
-
છતાં રવિવાર સભા કદી ચૂકી નહીં
-
મીટિંગ પહેલા, પછી કે બીજા દિવસે —
👉 સભા સર્વપ્રથમ
🌺 પ્રમુખ સ્વામી મહારાજની અમૂલ્ય વાણી
📅 19 ફેબ્રુઆરી 2007, મુંબઈ
“મુંબઈ પર મોટી કૃપા છે
કે અહીં કોઠારી સ્વામી જેવા સંત છે.
એક પણ દાગ નથી…
મહારાજની આજ્ઞા પ્રમાણે જીવતા,
અભાવ–અવગુણ કદી ન બોલતા,
44 વર્ષ કોઠારી રહીને પણ
પવિત્રતા અકબંધ રાખી.”
🌸 સંદેશ એક જ છે
➡️ નિયમો જીવનને સુંદર બનાવે છે
➡️ નિયમો ભક્તિને મજબૂત કરે છે
➡️ નિયમો મહારાજને રાજી કરે છે
🙏 પ્રાર્થના
કોઠારી સ્વામી જેવા સંતોના જીવનમાંથી પ્રેરણા લઈને
નિયમ–ધર્મમાં દૃઢતા
અમારા જીવનમાં પણ ઉતરે —
એવી પ્રાર્થના ભગવાન સ્વામિનારાયણ
અને ગુરુહરી મહંત સ્વામી મહારાજના ચરણોમાં 🙏
પરમ પૂજ્ય કોઠારીબાપા
🌺 નિયમ–ધર્મ : મોક્ષ સુધી લઈ જતો સોનેરી માર્ગ 🌺
🔶 સત્સંગમાં આગળ વધવાનું એક જ સાધન
ભગવાન સ્વામિનારાયણની આજ્ઞા પ્રમાણે
સત્સંગમાં પ્રગતિ કરવી,
જીવનને પવિત્ર બનાવવું
અને અક્ષરધામ પામવું હોય —
➡️ નિયમ–ધર્મ અનિવાર્ય છે.
પરમ પૂજ્ય પ્રમુખ સ્વામી મહારાજ વારંવાર કહેતા:
“નિયમો બંધન નથી,
નિયમો મોક્ષના સાધન છે.”
🔷 નિયમ = રોકાણ નહીં, મુક્તિ
કેટલાંકને નિયમો પ્રતિબંધ જેવા લાગે છે,
પણ હકીકતમાં —
✨ નિયમો આત્માને મુક્ત કરે છે
✨ નિયમો વાસનાને બાળે છે
✨ નિયમો અક્ષરધામ તરફ લઈ જાય છે
નિયમ પ્રમાણે જીવીએ —
તો મુક્તિ નિશ્ચિત.
🔶 શિક્શાપત્રીનો અડગ વચન
શિક્શાપત્રીમાં મહારાજે સ્પષ્ટ કહ્યું છે:
“જે પુરુષ કે સ્ત્રી
મારી આજ્ઞા પ્રમાણે વર્તશે,
તેને ધર્મ સહિત
ચાર પુરુષાર્થ અવશ્ય પ્રાપ્ત થશે.”
👉 એટલે જ્યાં આજ્ઞા છે,
👉 ત્યાં જ ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ભક્તિ છે.
🔷 નિયમો જીવનમાં શું કરે છે?
ભગવાન સ્વામિનારાયણે આપેલા નિયમો —
🌅 વહેલા ઉઠવું
🛕 નિત્ય પૂજા–ધ્યાન–ભજન
🔄 પ્રદક્ષિણા અને દંડવત
🤝 સંત સમાગમ
📿 કથા–વાર્તા શ્રવણ
આ બધાથી —
✔️ ધર્મ મજબૂત બને
✔️ જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય
✔️ વૈરાગ્ય વિકસે
✔️ ભક્તિ દૃઢ બને
✔️ નિષ્ઠા જીવનમાં ઉતરે
🔶 દરેક માટે યોગ્ય નિયમ
મહારાજે સ્પષ્ટ કહ્યું:
-
ગૃહસ્થ → ગૃહસ્થના નિયમો
-
સાધુ → સાધુના નિયમો
જે જેની સ્થિતિ છે,
એ પ્રમાણે નિયમ પાળવાથી
ધર્મ જીવનમાં સ્થિર થાય છે.
🔷 વાસના : સૌથી મોટો શત્રુ
અક્ષરમૂર્તિ ગુણાતીતાનંદ સ્વામી કહે છે:
“આજ્ઞા પાળવાથી
વાસના બળીને ખાખ થઈ જાય છે.”
વાસના એટલી ભયંકર છે કે —
-
પાચન અગ્નિ તેને બાળી શકતી નથી
-
પ્રલયની અગ્નિ પણ નહીં
-
મહાપ્રલય પણ નહીં
પણ…
🔥 ભગવાનની આજ્ઞા તેને બાળી શકે છે.
🔶 વાસનાનું બીજ પણ ન રહે
ગુણાતીતાનંદ સ્વામી સમજાવે છે:
🌱 વાસના બીજ જેવી છે
બીજ બચ્યું — તો ફરી જન્મ
એ બીજ નાશ પામે ત્યારે જ
અક્ષરધામનો દ્વાર ખુલે.
એ બીજ કેવી રીતે નાશ પામે?
👉 સત્પુરુષની કૃપાદૃષ્ટિથી
🔷 કૃપાદૃષ્ટિ ક્યારે મળે?
સત્પુરુષ ત્યારે રાજી થાય —
✔️ જ્યારે આપણે તેમની આજ્ઞા પાળીએ
✔️ નિયમ–ધર્મમાં દૃઢ રહીએ
✔️ સાચા મુમુક્ષુ બની પ્રયત્ન કરીએ
ત્યારે —
✨ તેમની દૃષ્ટિ પડે
✨ વાસનાનું મૂળ ઉખડી જાય
✨ અક્ષરધામ પ્રાપ્ત થાય
🌸 નિયમો કોના માટે?
➡️ ભગવાન માટે નહીં
➡️ સંત માટે નહીં
➡️ અમારા પોતાના કલ્યાણ માટે
ભગવાને નિયમો આપ્યા —
❤️ આપણને બચાવવા
❤️ આપણને પવિત્ર બનાવવા
❤️ આપણને ધામ પહોંચાડવા
🔷 જીવન પવિત્ર — પ્રેરણા આપમેળે
મહંત સ્વામી મહારાજ કહે છે:
“જો આપણું જીવન પવિત્ર હશે,
તો લોકો જોઈને
આપમેળે પ્રેરિત થશે.”
અપણે નિયમો પાળીએ —
👉 આપણે ઊંચા ઉઠીએ
👉 બીજા પણ ઊંચા ઉઠે
પૂજ્ય આનંદસ્વરૂપ સ્વામી
🌸 દાસભાવ અને સંપ — ભગવાનને પ્રસન્ન કરવાના અચૂક સાધન 🌸
ભગવાન સ્વામિનારાયણે તેમના ઉપદેશોમાં દાસભાવ (સેવાભાવ) અને **સંપ (એકતા)**ને અતિ મહત્વ આપ્યું છે. આ બે ગુણો વિના સાચી ભક્તિ પૂર્ણ થતી નથી.
🔹 ભગવાનને અત્યંત પ્રસન્ન કરનાર માર્ગ
વચનામૃત ગઢડા 2-25 માં શ્રીજી મહારાજ સ્પષ્ટ કરે છે:
👉 હંમેશા વિનમ્ર રહેવું
👉 “હું શ્રેષ્ઠ છું” એવી તુલનાભાવનાથી દૂર રહેવું
આ જ છે દાસભાવ.
મહારાજ કહે છે કે,
-
ઘરમાં થોડું ધાન હોય ત્યારે પણ સંત પ્રત્યે જે પ્રેમ અને વિનમ્રતા હોય,
-
અને જો પછી પાંચ ગામ કે આખી ધરતીનું રાજ મળ્યા પછી પણ એ જ ભાવ રહે,
👉 તો ભગવાન અતિ પ્રસન્ન થાય છે.
🔹 ત્યાગીઓ માટે પણ એ જ નિયમ
જે ત્યાગી:
-
શરૂઆતમાં જેમ સૌની સેવા કરે,
-
અને મહાન શક્તિઓ પ્રાપ્ત થયા પછી પણ એ જ ઉત્સાહથી સેવા કરે,
👉 તે ભગવાનને અત્યંત પ્રિય બને છે.
🔹 દૃઢ ભક્ત બનવાનો સરળ ઉપાય
વચનામૃત ગઢડા 1-58 માં મહારાજ કહે છે:
“ભક્તના ભક્તનો પણ દાસ બનીને રહો.”
✔ સૌને મહાન માનવું
✔ પોતાને તુચ્છ ગણવું
👉 આ જ દૃઢ ભક્તિનો સાચો માર્ગ છે.
🔹 દાસભાવ વિના મહાનતા નહીં
પુરુષોત્તમ બોલ્યા પ્રીતે માં મહારાજ કહે છે:
-
દરેક માનવી મહાન બનવા ઈચ્છે છે
-
પરંતુ સૌનો સેવક બન્યા વિના મહાનતા મળતી નથી
🙏 જપ
🙏 તપ
🙏 ધ્યાન
🙏 પૂજા
🙏 વૈરાગ્ય
🙏 યોગ
➡️ આ બધું દાસભાવમાં જ સમાયેલું છે
🌼 જીવંત દાસભાવનું ઉદાહરણ — પૂજ્ય ત્યાગવલ્લભ સ્વામી 🌼
ત્યાગવલ્લભ સ્વામીનું જીવન દાસભાવ + સંપ + મહિમાનું જીવતું રૂપ છે.
🔸 અન્નકૂટના દિવસે:
-
સવારે ૩:૩૦ વાગે ઉઠે
-
પૂજા-દર્શન પૂર્ણ કરે
-
આખો દિવસ સતત હરિભક્તોને મળે
-
બિમારી હોવા છતાં પાણી સુધી લીધા વગર સેવા કરે
👉 છતાં કહે:
“આ મંદિરમાં મારા કરતાં કોઈ વધુ ફ્રી નથી.”
🔹 સંતોમાં મહારાજનું દર્શન
ટોરોન્ટોમાં સંતો જમતા હોય ત્યારે:
🙏 ત્રણ વખત સૌ સંતોને પગે લાગે
🙏 આનંદથી નમસ્કાર કરે
જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું:
“શા માટે આટલું કરો છો?”
તેમણે કહ્યું:
“જમતા જોયા છે…”
અર્થાત —
👉 સંતોમાં મને શ્રીજી મહારાજ જ દેખાય છે
🌺 દાસભાવથી સંપ આપમેળે આવે છે 🌺
જે હૃદયમાં:
-
દિવ્યભાવ
-
મહિમા
-
વિનમ્રતા
હોય,
➡️ ત્યાં સંપ આપમેળે પ્રગટે છે
પરમ પૂજ્ય મહંત સ્વામી મહારાજે કહ્યું:
“ત્યાગવલ્લભ સ્વામીનું હૃદય અત્યંત શુદ્ધ છે —
કોઈ પ્રત્યે દ્વેષ, ઈર્ષા કે આસક્તિ નથી.”
પરમ પૂજ્ય ત્યાગવલ્લભ સ્વામી
🌺 પ્રગટ ગુરુની મહિમા સમજીએ તો દાસભાવ અને સંપ આપમેળે પ્રગટે 🌺
જો આપણે પ્રગટ ગુરુ હરિની મહિમા સાચા હૃદયથી સમજીએ,
અને એ દિવ્ય ભાવ રાખીએ કે
👉 “અમને ભગવાનનો સીધો સાક્ષાત્કાર પ્રગટ ગુરુ દ્વારા થયો છે”
તો સ્વાભાવિક રીતે —
-
તેમની સાથે જોડાયેલા સંતો અને હરિભક્તોની મહિમા પણ સમજાય
-
અને ત્યાંથી દાસભાવ (સેવાભાવ) તથા સંપ (એકતા) આપમેળે ઉત્પન્ન થાય
🙏 ભગવાનના ચરણોમાં આપણી એક જ પ્રાર્થના —
અમારા જીવનમાં દાસભાવ અડગ બની રહે
શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનની જય 🙏
🌿 ઈચ્છા હોય છે, પરંતુ અડચણો પણ આવે છે 🌿
અમે સૌ ઈચ્છીએ છીએ કે —
-
સૌ સાથે દાસભાવથી વર્તીએ
-
અને સંપ જાળવી રાખીએ
પણ વાસ્તવમાં —
-
સહકાર ન મળ્યો હોય એવું લાગે છે
-
સૌના સ્વભાવ અને ખામીઓ દેખાઈ જાય છે
-
જ્યારે હકીકતમાં એ સ્વભાવ આપણામાં પણ છે
છતાં પણ —
👉 સત્પુરુષની આજ્ઞા અનુસાર મહાન સેવા કરવાનો અમને મોકો મળ્યો છે
અને એ કાર્ય માટે સૌનો સહયોગ જરૂરી છે
🌼 “દાસનો દાસ” બનવાનું રહસ્ય 🌼
શ્રીજી મહારાજ કહે છે:
“સત્સંગમાં દાસનો પણ દાસ બનીને રહો.”
મહારાજ પોતે પણ આ રીતે જ જીવ્યા.
✔ પોતાને સૌ કરતાં નીચા માનવું
✔ સૌને પોતાથી મહાન માનવું
👉 ત્યારે જ ભગવાન આપણી ભક્તિને સ્વીકારે છે
🌟 પ્રાપ્તિનોય વિચાર — આધારશિલા 🌟
સૌપ્રથમ હૃદયમાં મજબૂત વિચાર હોવો જોઈએ કે —
-
🌸 આપણે સર્વોપરી ભગવાનને પામ્યા છીએ
-
🌸 આપણે સર્વોપરી ગુરુને પામ્યા છીએ
-
🌸 આપણું લક્ષ્ય માત્ર મહારાજ અને સ્વામીનો રાજીપો છે
આ ભાવ દ્રઢ થયા પછી વિચાર આવે:
“આ બધા હરિભક્તો મારે કરતાં ઘણાં મહાન છે,
અને હું સૌથી નાનો છું.”
👉 આ ભાવથી વર્તીએ તો કાર્ય આપમેળે પૂર્ણ થાય
🌺 સ્વભાવ નહીં, સંબંધ જુઓ 🌺
હા,
-
સ્વભાવ અને ખામીઓ સૌમાં હોય છે
પણ પ્રશ્ન એ નથી —
👉 એ લોકો કોની સાથે જોડાયેલા છે?
✔ પ્રગટ સાથે સંબંધ ધરાવતા લોકો વિશેષ છે
✔ જેમની સાથે આપણે સેવા કરીએ છીએ —
👉 એ મહારાજ અને સ્વામીના અત્યંત પ્રિય છે
👉 એ સાચા અર્થમાં મુક્ત છે
યોગી બાપા કહેતા:
“બધા તો મણિકો છે, મુગટના રત્નો છે.”
🤝 સહનશીલતા અને પ્રાર્થના — સફળતાની ચાવી 🤝
કાર્ય કરતાં —
-
બધું હંમેશા સરળ નથી રહેતું
-
મતભેદ થાય, ઉગ્રતા આવે
એ સમયે —
🙏 વિનમ્રતાથી સમજાવવું
🙏 મહારાજ–સ્વામીની મહિમા કહેવી
🙏 સહનશીલ રહેવું
🙏 હાથ જોડીને પ્રાર્થના કરવી
👉 આ કાર્ય સ્વામી-બાપાએ આપણને સોંપ્યું છે
👉 અને એ સંપ અને દાસભાવથી જ પૂર્ણ થશે
🌈 સંપ હોય તો સિદ્ધિ આપમેળે 🌈
પરમ પૂજ્ય મહંત સ્વામી મહારાજ કહે છે:
“સંપ હશે તો ઋદ્ધિ અને સિદ્ધિ પાછળ આવશે.”
જેમ —
ગોવર્ધન પર્વત ઉઠાવતી વખતે
સૌ ગોપો–ગોપીઓએ શ્રીકૃષ્ણને સહારો આપ્યો,
એમ —
👉 આપણે પણ બાપાના કાર્યમાં એકબીજાને સહારો આપવો છે
🌸 અંતમાં — કૃતજ્ઞતાનો ભાવ 🌸
આજે —
-
જે કંઈ છીએ
-
જ્યાં છીએ
-
જે સેવા કરી શક્યા છીએ
👉 એ બધું સંતો અને હરિભક્તોના સહયોગથી જ શક્ય બન્યું
અમારી —
-
ગૂંચવણમાં માર્ગદર્શન મળ્યું
-
દુઃખમાં સહારો મળ્યો
-
જીવનમાં શાંતિ અને સ્થિરતા મળી
🙏 આ ઋણ ક્યારેય ચૂકવી શકાતું નથી
💖 દિલની પ્રાર્થના 💖
હે મહારાજ…
હે સ્વામી…
હે મહંત સ્વામી મહારાજ…
“તમારી કૃપાથી મને આ દિવ્ય સત્સંગ પરિવાર મળ્યો.
અહીં મને દરેક ક્ષણે નિષ્કામ પ્રેમ મળ્યો.
લોહીથી સંબંધ નથી, છતાં સૌ એક છીએ — તમારા કારણે.”
🙏 જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી
સંતો અને હરિભક્તોની સેવા કરવાની શક્તિ આપજો


0 comments