📘 અધ્યાય – 11

🔹 વિસ્તૃત પોઈન્ટ ફોર્મ 

એક વખત પ્રાગજી ભક્તે તેમની આગળ લોયા પ્રકરણનું ૧૨મું વચનામૃત વંચાવી, અક્ષરરૂપ થઈ પુરુષોત્તમ ભગવાનનો નિશ્ચય કરવાની વાત સમજાવી.

એ અક્ષર તે ગુણાતીતાનંદ સ્વામી છે, તેમના રૂપ સૌએ થવાનું છે.

બ્રહ્મવેત્તા સંતનો યોગ હોય તો અક્ષરરૂપ થવાય અને પુરુષોત્તમ ભગવાનનો નિશ્ચય થાય.

આ વાત યજ્ઞપુરુષદાસજીને સમજાઈ ગઈ.

આ પ્રસંગ પછી એક દિવસ સાંજે સુરતના હરિભક્તોએ વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીને પૂછ્યું :
“સ્વામી ! ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય કેવી રીતે થાય?”

વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીએ તેમને સમજાવ્યું.

પછી યજ્ઞપુરુષદાસે કહ્યું કે
“આનો ઉત્તર તો લોયાના ૧૨મા વચનામૃતમાં છે.”

એમ કહી પ્રાગજી ભક્તે જે વાત સમજાવી હતી તે વાત કરી.

આ સાંભળી વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામી આ નાના સાધુ પર ખૂબ જ રાજી થયા અને કહ્યું :

પ્રાગજી ભક્ત તો વચનામૃતના બધા જ મુદ્દા અને શ્રીજીમહારાજનો સિદ્ધાંત જાણે છે.

ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની કૃપાથી તેમને બ્રહ્મસ્થિતિ સિદ્ધ થઈ છે.

તમારે તેમની સાથે હેત થયું છે તો હેત પૂરું કરજો અને તેમનો સમાગમ કરી લેજો.

આ સાંભળી તેમને ઘણો જ આનંદ થયો.

સુરતમાં ભગતજીના હેતવાળા હરિભક્તો આવ્યા હતા.

તેમની વાતમાં
“શ્રીજીમહારાજ સર્વોપરી ભગવાન છે”
એ સાંભળી યજ્ઞપુરુષદાસજીએ વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીને પૂછ્યું :

વચનામૃતમાં તો શ્રીજીમહારાજે નરનારાયણ દ્વારા અવતાર થયો છે તેમ લખ્યું છે અને આ સાધુઓ તો શ્રીજીમહારાજને સર્વોપરી કહે છે. તો સાચું શું?

વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીએ જવાબ આપ્યો કે :

શ્રીજીમહારાજના મુખે મેં જાતે ગઢડામાં સાંભળ્યું છે કે તેઓ સર્વોપરી ભગવાન છે.

માટે તું પણ શ્રીજીમહારાજને સર્વોપરી સમજ.

આથી,
શ્રીજીમહારાજ સર્વોપરી ભગવાન છે અને ગુણાતીતાનંદ સ્વામી મૂળ અક્ષર છે —
તે બંને વાત તેમને સમજાઈ ગઈ.

🔹 લાસ્ટ મિનિટ રિવિઝન 

લોયા પ્રકરણનું ૧૨મું વચનામૃત અક્ષરરૂપ થવા અને પુરુષોત્તમ ભગવાનનો નિશ્ચય કરવાની વાત સમજાવે છે.

એ અક્ષર ગુણાતીતાનંદ સ્વામી છે અને બ્રહ્મવેત્તા સંતનો યોગ હોય તો અક્ષરરૂપ થવાય.

ઉત્તમ નિર્વિકલ્પ નિશ્ચય કેવી રીતે થાય — તેનો ઉત્તર લોયાના ૧૨મા વચનામૃતમાં છે.

પ્રાગજી ભક્ત વચનામૃતના બધા જ મુદ્દા અને શ્રીજીમહારાજનો સિદ્ધાંત જાણે છે.

ગુણાતીતાનંદ સ્વામીની કૃપાથી તેમને બ્રહ્મસ્થિતિ સિદ્ધ થઈ છે.

શ્રીજીમહારાજ સર્વોપરી ભગવાન છે — એ વાત વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીએ ગઢડામાં જાતે સાંભળી હતી.

માટે શ્રીજીમહારાજને સર્વોપરી સમજવાની વાત સ્પષ્ટ થઈ.

શ્રીજીમહારાજ સર્વોપરી ભગવાન છે અને ગુણાતીતાનંદ સ્વામી મૂળ અક્ષર છે —
તે બંને વાત સમજાઈ ગઈ.

📘 અધ્યાય – 12

“એ તો મારો કોડોલો લાલ”

🔹 વિસ્તૃત પોઈન્ટ ફોર્મ 

આ સમયે પ્રાગજી ભક્ત પણ વરતાલ પધાર્યા હતા.
યજ્ઞપુરુષદાસજીને ભગતજી મહારાજના સમાગમનો લાભ મળ્યો.

આચાર્ય મહારાજે ભગતજી મહારાજને સમૈયા પછી એક મહિનો રાખી તેમના સમાગમનો લાભ લીધો.

ભગતજીની વાતો સાંભળવા ઘણા હેતવાળા સાધુઓ જતા,
પણ બીજા લોકો ઉપાધિ કરે તેથી ભગતજી મહારાજ તે સૌને ઉઠાડી મૂકતા.

પરંતુ યજ્ઞપુરુષદાસજીને ક્યારેય ન ઉઠાડતા.

તેથી નારાયણચરણદાસે ભગતજી મહારાજને કહ્યું :
“તમે બધાને ઉઠાડી છો, પણ યજ્ઞપુરુષદાસજીને કેમ ઉઠાડતા નથી?”

ભગતજી મહારાજે કહ્યું :
“એ તો મારો કોડોલો લાલ છે.
એ તો બેસશે, એનો તમારે વાદ લેવો નહીં.”

આ સાંભળી ભગતજી મહારાજને યજ્ઞપુરુષદાસજી પર કેવો પ્રેમ હતો
તે સૌને જણાયું.

વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામી પાસે શ્રીજીમહારાજનાં ચરણારવિંદ હતાં.
તેમના મુખ્ય શિષ્ય તરીકે તે સ્વામી યજ્ઞપુરુષદાસજીને મળ્યાં હતાં.

પરંતુ ભગતજી મહારાજની આજ્ઞાથી,
યજ્ઞપુરુષદાસજીએ પોતાની પાસે રહેલી સારી ચરણારવિંદની જોડ
રામરતનદાસજીને જોઈતી હોવાથી આપી દીધી.

ભગતજી મહારાજ બહુ રાજી થયા,
કારણ આવી અમૂલ્ય વસ્તુ કોણ આપે?

આચાર્ય મહારાજને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે તેમણે ભગતજી મહારાજને કહ્યું :
“તમે સત્સંગનો વ્યવહાર સમજો નહીં.
વિજ્ઞાનાનંદ સ્વામીનું મંડળ ચલાવનારને ચરણારવિંદ જોઈએ
અને ચરણારવિંદ હોય તો જ સાધુઓ તેમની પાસે રહે.”

આ સાંભળી ભગતજી મહારાજે કહ્યું :
“ચરણારવિંદના પાડનાર શ્રીજીમહારાજ એને હું આપીશ,
એટલે ઘણા સાધુઓ તેમની પાસે રહેશે.
તમે તેની ફિકર કરશો નહીં.”

યજ્ઞપુરુષદાસજીની ઝીણી બુદ્ધિ અને સાચો સિદ્ધાંત સમજાવવાની શક્તિ જોઈ
આચાર્ય મહારાજને થયું કે
“આ સાધુ જો ભણશે તો સંપ્રદાયનો ઘણો જ વિકાસ કરશે.”

તેમણે તેમની આ ઈચ્છા ભગતજી મહારાજને જણાવી.

ભગતજી મહારાજે કહ્યું :
“તમે એમને શાસ્ત્રવિદ્યા ભણાવો
અને હું બ્રહ્મવિદ્યા ભણાવું.”

આ પ્રમાણે નક્કી થયું.

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ “સિદ્ધાંત કૌમુદી” ભણવાની શરૂઆત કરી.

પરંતુ વિજ્ઞાનદાસ સ્વામીના સમાગમથી
યજ્ઞપુરુષદાસજીને ભગતજી મહારાજના સ્વરૂપમાં વિશેષ આકર્ષણ થયું
અને ભણવામાં વૃત્તિ ઓછી થઈ ગઈ.

ધ્યાન અને ભજનના વેગથી
ભગતજી મહારાજ રોજ રાત્રે તેમને સ્વપ્નમાં દર્શન દેવા લાગ્યા.

આ અરસામાં વિજ્ઞાનદાસ સ્વામી સોજિત્રા હતા.
તેથી યજ્ઞપુરુષદાસજી રોજ રાત્રે સોજિત્રા જતા
અને આખી રાત તેમની વાતો સાંભળતા.

ભગતજી મહારાજનું આ સંતમંડળ
અખંડ ધ્યાન, ભજન, કથાવાર્તા અને સેવામાં મગ્ન રહેતું.

તેઓ કાચી રસોઈ લેતા.

આથી આખા દેશમાં આ મંડળની છાપ પડી ગઈ.
સૌને તેમનો બહુ મહિમા સમજાયો.

🔹 લાસ્ટ મિનિટ રિવિઝન 

પ્રાગજી ભક્ત વરતાલ પધાર્યા હતા અને યજ્ઞપુરુષદાસજીને ભગતજી મહારાજનો સમાગમ મળ્યો.

ભગતજી મહારાજ યજ્ઞપુરુષદાસજીને ક્યારેય ઉઠાડતા નહોતા.

“એ તો મારો કોડોલો લાલ છે” — આ શબ્દોમાં ભગતજી મહારાજનો પ્રેમ પ્રગટ થયો.

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ ભગતજી મહારાજની આજ્ઞાથી અમૂલ્ય ચરણારવિંદ આપી દીધી.

ભગતજી મહારાજ આથી બહુ રાજી થયા.

શાસ્ત્રવિદ્યા આચાર્ય મહારાજે અને બ્રહ્મવિદ્યા ભગતજી મહારાજે ભણાવવાની નક્કી થઈ.

સંતમંડળ ધ્યાન, ભજન, કથા અને સેવામાં અખંડ મગ્ન રહેતું.

આ મંડળની આખા દેશમાં છાપ પડી.

📘 અધ્યાય – 13

ગુરુ–શિષ્યનો પ્રેમપ્રવાહ

🔹 વિસ્તૃત પોઈન્ટ ફોર્મ 

રામનવમીના સમૈયે જૂનાગઢથી જાગા ભક્ત પધાર્યા.
યજ્ઞપુરુષદાસજીએ તેમનો ખૂબ જ સમાગમ કર્યો અને સેવા કરીને તેમને પણ રાજી કર્યા.

તે પછી ભગતજી મહારાજ ગુજરાત પધાર્યા હતા.
તેમનાં દર્શને જતા હરિભક્તો સાથે યજ્ઞપુરુષદાસજીએ
હરિકૃષ્ણ મહારાજનો પ્રસાદીનો મોગરાની કળીનો હાર
તથા એક તુંબડી ભગતજી મહારાજને ભેટ આપવા મોકલ્યા.

ચાણસદમાં દાજીભાઈએ આ ભેટ ભગતજી મહારાજને આપી.
તે જોઈને ભગતજી બહુ જ રાજી થયા અને બોલ્યા :
“ઓત્તારો ભલો થાય યજ્ઞપુરુષદાસ !
ઓત્તારો ભલો થાય !
આ પ્રાગજી ભગત સારુ આટલો દાખડો કર્યો ?”

આ રીતે ભગતજી મહારાજે યજ્ઞપુરુષદાસ પર પોતાનો પ્રેમ બતાવ્યો.

ચાણસદથી ભગતજી મહારાજ વરતાલ પધાર્યા.
વરતાલમાં યજ્ઞપુરુષદાસ અને ભગતજી મહારાજના બીજા શિષ્યો
અખંડ ભગતજી મહારાજના મહિમાની વાતો કરતા
અને સૌને તેમનામાં જોડાવા આગ્રહ કરતા.

ઘણા સાધુઓને આ ગમતું નહીં.
તેઓ ભગતજી આગળ ફરિયાદ કરવા લાગ્યા અને કહ્યું :
“આ તમારા સાધુઓ બહુ છક્યા છે.
તમારો જ રાત-દિવસ મહિમા કહે છે.
‘અક્ષરધામની કૂંચી ભગતજીને હાથ છે,
મોક્ષનું દ્વાર તમે જ છો’ —
એમ વરતાલમાં ઠેર ઠેર, ઝાડવે ઝાડવે અને પાંદડે પાંદડે
તમારું જ ભજન થાય છે.
આ ઠીક નથી.”

આ સાંભળીને ભગતજીએ કહ્યું :
“હું તેમને સમજાવીશ.”

યજ્ઞપુરુષદાસજી માટે ફરિયાદ કરી ત્યારે ભગતજીએ કહ્યું :
“એ નાના છે, માટે બીજાને ઠપકો આપીશ.”

બીજે દિવસે ભગતજી મહારાજ નડિયાદ જવા નીકળ્યા.
યજ્ઞપુરુષદાસ તથા ભક્તિજીવનદાસ પણ સાથે ચાલ્યા
અને વાતો સાંભળતા હતા.

તેવામાં ભગતજીએ કહ્યું :
“તમો બંને સાધુએ પ્રાગજી ભક્તનાં વખાણ કર્યાં છે,
એ ગુનો થઈ ગયો છે.
માટે વરતાલ જઈ, ભરી સભામાં સાધુની માફી માગીને
તેમને રાજી કરો.”

આ સાંભળી બંને સાધુઓ વરતાલ ગયા.
સભામાં સર્વેને દંડવત્ પ્રણામ કરી માફી માગી
અને સાંજે નડિયાદ આવ્યા.

બીજે દિવસે ભગતજીએ વિજ્ઞાનદાસ તથા બીજા સંતોને પણ
એ જ પ્રમાણે વરતાલ જઈ માફી માગવા કહ્યું.

આ સાંભળી એક સાધુએ પૂછ્યું :
“યજ્ઞપુરુષદાસજી ભેગા આવશે ?”

ભગતજીએ કહ્યું :
“એ તો કાપિયું વ્યાજ કાઢનારા છે.
એ ફરી કેમ આવે ?”

કારણ કે યજ્ઞપુરુષદાસજી તો માફી માગીને
પછી જ નડિયાદ આવ્યા હતા.
આ રીતે ભગતજી મહારાજ તેમનો પક્ષ રાખતા.

ભગતજી મહારાજ અને તેમના શિષ્યોનો મહિમા
જેમ જેમ વધતો ગયો,
તેમ તેમ તેમના પ્રત્યે વિરોધ પણ વધતો ગયો.

આ સાધુઓ સંત–અસંતનાં લક્ષણની વાતો કરતા
તેથી અસાધુઓ ખુલ્લા પડી જતા.

દિવસે દિવસે આ મંડળ પ્રત્યે સાધુઓને ઝેર વધતું ગયું.
તેથી તેમણે અનેક પ્રકારનો ત્રાસ આપવા લાગ્યા.

વરતાલ મંદિરમાં દર્શન કરતા યજ્ઞપુરુષદાસજીને
એક જણે મોટો સૂયો ઘોંચ્યો
અને બીજાએ લાતો મારી.

પણ તેઓ બધું સહન કરી ધીરજ ધારી રહ્યા.
કોઈને કાંઈ કહ્યું નહીં
અને પોતાનું કાર્ય ચાલુ રાખ્યું.

તેમની આવી સહનશક્તિ જોઈને
ઘણા હરિભક્તોને તેમના પ્રત્યે વધુ ને વધુ માન થતું.

🔹 લાસ્ટ મિનિટ રિવિઝન 

રામનવમીના સમૈયે યજ્ઞપુરુષદાસજીએ જાગા ભક્તનો સમાગમ અને સેવા કરી.

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ ભગતજી મહારાજને પ્રસાદીનો હાર અને તુંબડી ભેટ આપી.

“ઓત્તારો ભલો થાય યજ્ઞપુરુષદાસ” — આ શબ્દોમાં ભગતજીનો પ્રેમ વ્યક્ત થયો.

વરતાલમાં ભગતજી મહારાજના મહિમાની વાતોથી વિરોધ ઊભો થયો.

ભગતજીએ શિષ્યોને ભરી સભામાં માફી માગવા કહ્યું.

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ બધું સહન કર્યું અને ધીરજ રાખી.

તેમની સહનશક્તિથી હરિભક્તોમાં માન વધતું ગયું.

📘 અધ્યાય – 14

ભગતજી : પરમ એકાંતિક સત્પુરુષ

🔹 વિસ્તૃત પોઈન્ટ ફોર્મ 

વરતાલ સમૈયો કરી યજ્ઞપુરુષદાસ, વિજ્ઞાનદાસ વગેરે સંતમંડળ ગઢડા થઈ મહુવા ગયું.

મહુવાના મંદિરમાં પુરાણી રઘુવીરચરણદાસે યજ્ઞપુરુષદાસ તથા પુરાણી કેશવપ્રસાદદાસને મંદિરમાં રાખ્યા.

આ બંનેની સમજણ કેવી છે — તે જાણવા તેમણે કેટલાય પ્રશ્નો પૂછ્યા અને કહ્યું :
“પ્રાગજી ભક્તને તમે શું સમજો છો?”

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ કહ્યું :
“અમે તેમને પરમ એકાંતિક સમજીએ છીએ.”

આ સાંભળી તેમને સંતોષ થયો.

બીજે દિવસે મંદિરમાં સભા થઈ ત્યારે પણ આ પ્રશ્ન નીકળ્યો.
યજ્ઞપુરુષદાસજી તથા મહાપુરુષદાસ સ્વામીએ વિચાર્યું કે
પ્રાગજી ભક્તનો મહિમા આ બધાને સમજાવવાનો આ સુંદર યોગ છે.

તેથી તેમણે કહ્યું :
“અમે પ્રાગજી ભક્તને એકાંતિક સત્પુરુષ સમજીએ છીએ.
વચનામૃતમાં કહ્યા તેવા એ એકાંતિક સત્પુરુષ છે.”

પછી તેમણે ગઢડા પ્રથમ પ્રકરણના ૨૭મા વચનામૃત પ્રમાણે સમજાવ્યું કે :
“એકાંતિક પુરુષમાં ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય, ભક્તિ વગેરે લક્ષણો હોય
અને તેવા સંતથી શ્રીજીમહારાજ એક ક્ષણ પણ દૂર રહેતા નથી.”

વચનામૃતનાં પ્રમાણો સાથેની તેમની આવી દિવ્ય વાણી સાંભળી
પ્રાગજી ભક્તની સાધુતા વિશે સૌને નિશ્ચય થયો.

એવા પુરુષથી મહારાજ અણુમાત્ર દૂર નથી —
એ રહસ્ય સૌને સમજાયું.

મહુવાના હરિભક્તોને પ્રતીતિ થઈ કે
પ્રાગજી ભક્તના સંતો જ્ઞાનમાં અજોડ છે
અને તેમના પ્રત્યેના પ્રેમમાં પણ અજોડ છે.

આ પ્રસંગથી ભગતજી મહારાજની પરમ એકાંતિક સ્થિતિનો સૌને ખ્યાલ આવી ગયો.

યજ્ઞપુરુષદાસની શાસ્ત્રની રીતે સમજાવવાની શક્તિ જોઈ
ભગતજી મહારાજ પણ તેમના ઉપર બહુ જ રાજી થયા
અને રાજી થઈ તેમના માથે હાથ મૂક્યો.

તે પછી સંતો વરતાલ આવ્યા.

🔹 લાસ્ટ મિનિટ રિવિઝન 

મહુવામાં યજ્ઞપુરુષદાસજીએ પ્રાગજી ભક્તને પરમ એકાંતિક તરીકે સમજાવ્યા.

એકાંતિક પુરુષમાં ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ભક્તિના લક્ષણો હોય છે.

એવા સંતથી શ્રીજીમહારાજ એક ક્ષણ પણ દૂર રહેતા નથી —
આ વાત ગઢડા પ્રથમ પ્રકરણના ૨૭મા વચનામૃત પ્રમાણે સમજાવવામાં આવી.

વચનામૃતના પ્રમાણોથી પ્રાગજી ભક્તની સાધુતા સૌને સ્પષ્ટ થઈ.

ભગતજી મહારાજની પરમ એકાંતિક સ્થિતિ સૌને સમજાઈ.

યજ્ઞપુરુષદાસની સમજાવવાની શક્તિથી ભગતજી મહારાજ બહુ રાજી થયા.

📘 અધ્યાય – 15

ઠાકરિયા વીંછી

🔹 વિસ્તૃત પોઈન્ટ ફોર્મ 

વરતાલ જઈ યજ્ઞપુરુષદાસજી ઠાસરા ગયા.
ઠાસરામાં કથાવાર્તા કરી હરિભક્તોને ખૂબ જ આનંદ કરાવ્યો.

ત્યાંથી ડભોઈ ગયા.
ડભોઈમાં પુરાણી મોરલીધરદાસને ભગતજી પ્રત્યે અભાવ હતો.
યજ્ઞપુરુષદાસજીએ તેમની સાથે વાતો કરી તે અભાવ કાઢી નાખ્યો
અને ભગતજીનો મહિમા સમજાવ્યો.

ભગતજીને આ વાતની ખબર પડી ત્યારે બોલ્યા :
“યજ્ઞપુરુષદાસજી તો ઠાકરિયો વીંછી છે.
તે જ્યાં જશે ત્યાં મુમુક્ષુને ચટકા મારીને
પ્રત્યક્ષ ભગવાન અને પ્રત્યક્ષ સંતની ઓળખાણ કરાવશે.”

ડભોઈના હરિભક્તોને યજ્ઞપુરુષદાસની વાતો સાંભળી ખૂબ આનંદ થયો.

પુરાણી મોરલીધરદાસ પણ તેમની વાતો સાંભળી બોલી ઊઠ્યા :
“વાહ, વાહ, યજ્ઞપુરુષ !
તે તો આજે વાતો કરી તે અંતર ઠારી દીધું.
મારી આટલી વૃદ્ધ ઉમરમાં મેં હજુ સુધી આવી વાતો સાંભળી નથી.
તમે તો હદ વાળી દીધી
અને અમારી સૌની હઠ, માન અને ઈર્ષાની ગ્રંથિઓ ઓગાળી દીધી.”

એમ કહી આવા વૃદ્ધ સાધુ ભરી સભામાં તેમને દંડવત્ કરવા લાગ્યા,
પણ યજ્ઞપુરુષદાસજીએ તેમને દંડવત્ કરતાં રોક્યા.

પછી વરતાલમાં વિદ્યાભ્યાસ ચાલુ કર્યો,
પણ કોઈ વિદ્ધાન શાસ્ત્રી ન હોવાથી વડોદરા ગયા.

વડોદરામાં રંગાચાર્ય નામના વિદ્ધાન શાસ્ત્રી પાસે
“સિદ્ધાંત કૌમુદી” નો અભ્યાસ શરૂ કર્યો.

રંગાચાર્ય ઘણા જ વિદ્ધાન હતા.
યજ્ઞપુરુષદાસજીની બુદ્ધિ, યાદશક્તિ
અને ભણવાની તમન્ના જોઈ
રંગાચાર્યને તેમના પ્રત્યે અપાર માન થયું.

યજ્ઞપુરુષદાસજી તેમને ઘણી વખત
ભગતજી મહારાજનો મહિમા કહેતા
અને તેમનામાં બ્રહ્મના બધા જ ગુણો છે
તેવું વારંવાર કહેતા.

આથી રંગાચાર્યને
ભગતજી મહારાજનાં દર્શનની તીવ્ર ઇચ્છા થઈ.

🔹 લાસ્ટ મિનિટ રિવિઝન 

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ ઠાસરા અને ડભોઈમાં કથાવાર્તા કરી આનંદ કરાવ્યો.

પુરાણી મોરલીધરદાસનો ભગતજી પ્રત્યેનો અભાવ દૂર થયો.

“ઠાકરિયો વીંછી” — આ ઉપમા ભગતજી મહારાજે આપી.

યજ્ઞપુરુષદાસજીએ પ્રત્યક્ષ ભગવાન અને પ્રત્યક્ષ સંતની ઓળખાણ કરાવી.

વડોદરામાં રંગાચાર્ય પાસે “સિદ્ધાંત કૌમુદી” ભણ્યા.

રંગાચાર્યને ભગતજી મહારાજનાં દર્શનની ઇચ્છા થઈ.